{"id":25393,"date":"2026-05-11T11:18:09","date_gmt":"2026-05-11T11:18:09","guid":{"rendered":"https:\/\/egretnews.com\/?p=25393"},"modified":"2026-05-11T11:51:12","modified_gmt":"2026-05-11T11:51:12","slug":"uzaramba-aimbale-karasira-yazize-guhishura-ikinyoma-cya-paul-kagame-ko-yarokoye-abacika-cumu-byose-bikubiye-muri-iki-gitabo-yasize-yanditse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/2026\/05\/11\/uzaramba-aimbale-karasira-yazize-guhishura-ikinyoma-cya-paul-kagame-ko-yarokoye-abacika-cumu-byose-bikubiye-muri-iki-gitabo-yasize-yanditse\/","title":{"rendered":"Uzaramba Aimbale Karasira yazize guhishura ikinyoma cya Paul Kagame ko yarokoye abacika cumu, byose bikubiye muri iki gitabo yasize yanditse!!!"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><em><strong>Igitabo KARASIRA UZARAMBA AIMABLE yanditse twa cyise ngo: Ushobora kwica umunyakuri, ariko ntushobora kwica ukuli kumurimo. Kuko ukuli nta bwo gupfa, ahubwo hapfa abarwanya ukuli. Ubuzima bwa Uzaramba Karasira Aimable bwaranzwe no guhangana ni kinyoma cy&#8217;ingoma y&#8217;abega yitwa RPF, kugeza arangije igihano cye cy&#8217;imyaka (5) maze Theos Badage biganye muri kaminuza y&#8217; u Rwanda UNR, ahamagaza ingabo za R\/G, bamwicira mu biro bye.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>IGITABO NDANGABUZIMA\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>(Autobiographie) <strong>NDEKA UNDORERE <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u201cNamwe muzamenya ukuri, kandi ukuri ni ko kuzababaturaYohani 8-32\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>ISHAKIRO <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173826\"><strong>Impine<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 6 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173827\"><strong>Ngituye<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. 8 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173828\"><strong>Gushimira<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 10 <\/a><\/em><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><em><a href=\"#_Toc173829\"><strong> Intangiriro<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. 11 <\/a><\/em><\/li>\n<li><em><a href=\"#_Toc173830\"><strong> Navukiye mu bitaro bya Butare nyura mu cyaro njya gukurira i Kigali (1977-1983)<\/strong> 13 <\/a><\/em><\/li>\n<li><em><a href=\"#_Toc173831\"><strong> Hutu-Tutsi kuri EPA mu mashuri abanza n\u2019icyanga mu buzima busanzwe (1983-1990)<\/strong> 25 <\/a><\/em><\/li>\n<li><em><a href=\"#_Toc173832\"><strong> Uko navuye kuri EPA nerekeza mu iseminari nto ya Ndera (1990-1994)<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;. 34 <\/a><\/em><\/li>\n<li><em><a href=\"#_Toc173833\"><strong> Hagati ya 1994 kugeza 1998<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 57 <\/a><\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173834\">Intambara, ubwicanyi n\u2019ubugome burenze uruvugiro (Mata 1994) &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 57 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173835\">Gicurasi 1994: Igisasu cya FPR&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 65 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173836\">Ninjiye mu ijuru ntapfuye ngeze yo nsanga na ho hari urupfu (tariki ya 04 Nyakanga 1994)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 68 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173837\">Urugendo ruva mu mucyo nabonaga nk\u2019 ijuru nsubira mu muriro utazima (Kanama-Nzeri 1994)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 72 <\/a><\/em><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"6\">\n<li><em><a href=\"#_Toc173838\"><strong> Igihugu cy\u2019imvange y\u2019udutsiko na munjyagire mu muryango (Ugushyingo 1994 kugeza Nyakanga 1998)<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 86 <\/a><\/em><\/li>\n<li><em><a href=\"#_Toc173839\"><strong> Hagati ya Nyakanga 1998 kugeza 2003<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. 107 <\/a><\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173840\">Guhabwa akato, kumakiza no kubura aho ntaha mu biruhuko Abavuga ko tuva indimwe bampa akato kandi banyangisha abo &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 107 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173841\">bavuga ko banyanga Intangiriro yange I Ruhande&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 107 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173842\">Ibiruhuko byange muri Kaminuza&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 113 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173843\">Ingando z\u2019Igishari&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 115 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173844\">Ishami ry\u2019ubumenyi bwa Mudasobwa muri Kaminuza&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 122 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173845\">Amatora adasanzwe y\u2019abayobozi ba AGEUNR&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 124 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173846\">Kureresha, kurera no kwiga&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 129 <\/a><\/em><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"8\">\n<li><em><a href=\"#_Toc173847\"><strong> Hagati ya 2003 kugeza 2010<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 133 <\/a><\/em><\/li>\n<li><em><a href=\"#_Toc173848\"><strong> Hagati ya 2010 kugeza 2020<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 150 <\/a><\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173849\">Ubuzima bwarapfubye&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 150 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173850\">Professor Nigga&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. 154 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173851\">Nagombaga gufungirwa ingengabitekerezo&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 156 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173852\">Kunyagwa isambu twasigiwe n\u2019ababyeyi byabatijwe isaranganya &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 159 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173853\">Ishapure y\u2019ububabare ya buri munsi&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. 162 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173854\">Umuryango mushya n\u2019umujinya waturutse hejuru guhera mu &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173855\">mpeshyi za 2019&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 179 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173856\">Uyisenga Aime, umusaraba nasigiwe kandi ntafite uwo nawutura &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 193 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173857\">Mbaza nkubwire ukuri kudashya kandi kudahakishwa&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 195 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173858\">Ku bijyanye n\u2019ababyeyi banjye&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 195 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173859\">Ku bijyanye n\u2019itangazamakuru ryo mu Rwanda&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 199 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173860\">Ku bijyanye n\u2019ibihugu by\u2019amahanga byagize ubufatanye mu marorerwa &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173861\">yabereye\u00a0 mu Rwanda&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. 200 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173862\">Ku bijyanye n\u2019umupira w\u2019amaguru n\u2019ikipe y\u2019 APR by\u2019umwihariko&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. 201 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173863\">Ku bijyanye n\u2019uburyo nsubiza itangazamakuru, mvuga nihuta cyane &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 203 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173864\">Bimwe mu bibazo naburiye ibisubizo&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 205 <\/a><\/em><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"9\">\n<li><em><a href=\"#_Toc173865\"><strong> Amateka, ibisobanuro n\u2019amagambo agize zimwe mu ndirimbo zanjye<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;. 212 <\/a><\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173866\"><strong>10.Umurage numva nasiga<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230; 224 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173867\"><strong>11.Umwanzuro rusange<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.. 228 <\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_Toc173868\"><strong>KARASIRA UZARAMBA AIMABLE<\/strong>&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. 230 <\/a><\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>Impine<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>AERG:<\/strong> Association d\u2019Etudiants et El\u00e8ves Rescap\u00e9s du Jenoside<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>AGEUNR:<\/strong> Association G\u00e9n\u00e9rale des Etudiants de l\u2019Universit\u00e9 Nationale du Rwanda<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>APR:<\/strong> Arm\u00e9e Patriotique Rwandaise<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>BBC:<\/strong> British Broadcasting Corporation<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>CDR:<\/strong> Coalition pour la D\u00e9fense de la R\u00e9publique\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>CHK:<\/strong> Centre Hospitalier de Kigali<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>CND:<\/strong> Conseil National pour le D\u00e9veloppement<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>CSR:<\/strong> Caisse Sociale du Rwanda<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>CST:<\/strong> College of Sciences and Technology <strong>\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>CUNISAM :<\/strong>\u00a0 Centre Universitaire de la Sant\u00e9 Mentale<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>DMI:<\/strong> Directorate of Military Intelligence<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>EEG:<\/strong> Electroencephalograph<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>EPA:<\/strong> Ecole Primaire d\u2019Application<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>EPLM:<\/strong> Ecole Pratique des Langues Modernes<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>FAR:<\/strong> Forces d\u2019arm\u00e9s Rwandaise<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>FPR:<\/strong> Front Patriotique du Rwanda<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>ICT:<\/strong> Information and Comunication Technologies<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>I<strong>T:<\/strong> Information Technician<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>MDR:<\/strong> Mouvement D\u00e9mocratique Rwandais<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>MRND:<\/strong> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mouvement \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 R\u00e9volutionnaire \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 National \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 pour \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 le D\u00e9veloppement<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>MSF:<\/strong> M\u00e9decins Sans Fronti\u00e8res<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>NPC:<\/strong> National Police College\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>ONG:<\/strong> Organisations Non Gouvernementales<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>PL:<\/strong> Parti Lib\u00e9ral<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>PSD:<\/strong> Parti Social-D\u00e9mocrate<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>RIB:<\/strong> Rwanda Investigation Bureau<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>RTLM:<\/strong> Radio Television Libre des Milles Collines<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>SCAP<\/strong>: Sciences Appliqu\u00e9es<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>SIDA:<\/strong>\u00a0 Swedish International Development Cooperation<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>ULK: University Libre de Kigali<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>VOA: Voice of America<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>Ngituye<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>iki gitabo ngituye abagize umuryango wa Karasira bose, abariho n\u2019abitahiye iwabo wa twese.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ngituye umuntu wese waheranwe n\u2019agahinda kageretseho ipfunwe, aterwa no kubuzwa uburenganzira bwo kugaragaza agahinda ke, ku mpamvu z\u2019amateka cyangwa za poritiki. Ngituye abanyarwanda bose barenze amacakubiri ashingiye cyane cyane ku moko cyangwa uturere, bakiyumvamo ubumuntu mbere y\u2019ibindi byose.Ni benshi sinabandika bose ariko abatamva mu mutwe no ku mutima ni Kizito Mihigo, Ingabire Umuhoza Victoire na Jean Paul Samputu.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ngituye imiryango yamfashije mu bihe bitandukanye nyuma ya 1994. Kurya ntazibana zidakomanya amahembe,\u00a0 ntibivugako bose twabanye neza,\u00a0 ariko ku mutima ndabazirikana Umuryango wa nyakwigendera Ruzima Joseph;<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Umuryango wa masenge Therese na mubyara wange Mukarubogo<\/em><\/li>\n<li><em>Umuryango wo Padiri Ntabyera Charles<\/em><\/li>\n<li><em>Umuryango wa Musabe Jeanne<\/em><\/li>\n<li><em>Umuryango wo Munyanzinza F\u00e9lecien<\/em><\/li>\n<li><em>Umuryango wo Bayito<\/em><\/li>\n<li><em>Umuryango w\u2019Alvarez waducumbikiye i Tumba muri Huye<\/em><\/li>\n<li><em>Umuryango wa Charlie Svahnberg wancumbikiye mu gihugu cya Suwedi<\/em><\/li>\n<li><em>Umuryango w\u2019abakarateka bose twakinanye<\/em><\/li>\n<li><em>Abaseminarisite bose twiganye<\/em><\/li>\n<li><em>Abakozi twakoranye aho nakoze hose, bakambera inshuti nyanshuti<\/em><\/li>\n<li><em>Abafana bose b\u2019ikipe ya Rayon Sport<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ngituye by\u2019umwihariko abavandimwe bo muri Palesitina na bo bahora mu karengane nk\u2019ako nagize, tugatandukanywa gusa n\u2019uko bo bagaragaza agahinda kabo mu miryango yabo, bakitotombera hamwe, mu gihe nge ari agahinda ka nyakamwe.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ngituye abayobozi ba Leta Zunze Ubumwe z\u2019Amerika n\u2019inshuti zabo, atari ugushima ibyo bakora, ahubwo ari ukunenga imiyoborere mibi yabo yo gufasha inshuti z\u2019urugamba zadushyize mu mahano by\u2019umwihariko mu Rwanda mu wa1994, bikanakomereza muri Congo (RDC) aho hapfuye miliyoni nyinshi z\u2019inzirakarengane.<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>Gushimira<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ndashimira muri rusange buri muntu wamfashije mu buryo ubwo ari bwo bwose kandi azi ingaruka byashobora kumugiraho.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ndashimira bake cyane mu banyarwanda<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>abatigeze bampa akato, kandi bari baramenye neza amateka yange, yatumaga ari jye n\u2019abandi twabuze abacu mu buryo bumwe, twaritwaga interahamwe kugira ngo bigabanye ubukana bw\u2019ibiremwa by\u2019umwijima byatwiciye.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ndashimira n\u2019ubwihangane bwabandi bambwiweho ibihuha bya munyangire, byari bigamije kuyobya uburari no guhishira ubwicanyi bwakorewe umuryango wange, bukozwe n\u2019abagombaga kuwurokora.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndashimira buri wese wagize uruhare mu iyandikwa ry\u2019iki gitabo, ari abankosoye cyangwa n\u2019abanteye izindi nkunga zaba mu bifatika cyangwa mubitekerezo.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ndashimira uwo ari we wese ushyira mu gaciro akemerana n\u2019imvugo ya Yezu igira iti: \u201cNamwe muzamenya ukuri, kandi ukuri ni ko kuzababatura-Yohani 8-32\u201d\u201d<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>1. Intangiriro\u00a0<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 Byari mu mpeshyi za 2019, ubwo itangazamakuru rikorera kuri youtube ryatewe amatsiko na bimwe mu bisubizo by\u2019ibibazo natangaga. Benshi bahereye ku bitekerezo byange, bansabye kwandika ibitabo ku bintu binyuranye nabonaga kuri iyi si. Kwandika ku buzima bwange hari igihe nabitekerezaga, nkumva gusa nabikora ari nk\u2019urwandiko ruto, naba nsize igihe naba nshatse kwiyahura kuko numvaga ntavuga ibyambayeho ku mugaragaro. Ariko uko amabanga y\u2019ibyabaye agenda ashyirwa hanze, mpereye ku buhamya bwa Abdoul Ruzibiza n\u2019ubuhamya bwa Mukashema Esperance, nange nafashe ikemezo cyo gufata ikaramu ndandika.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nkanyura gato mu bwana bwange ariko ngashimangira akarengane kabaye ku muryango wacu mbere ya Genoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda, mu gihe yakorwaga na nyuma yaho. Nanditse iki gitabo atari ukuzura akaboze, ahubwo ari ukwerekana ko ibyo abanyarwanda bavuga ngo \u201cagahinda ntikica ahubwo kagira mubi\u201d ari impamo. Njye\u00a0 ahubwo nongeraho ngira nti \u201cagahinda kica umuntu, kakamwica ahagaze\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Agahinda muzabona muri iki gitabo ni natewe n\u2019abamariye abo kwa data wacu, ababyeyi byange:data na mama, murumuna na mushiki wange; ako gahinda kagakomezwa n\u2019uko kubere amateka yange yihariye bitewe n\u2019uko abanyiciye bari mu mpande zose z\u2019abanyarwanda, nabuze uruhande na rumwe mbarizwamo, ari urwiyita ko rwiciwe ari n\u2019urwitwa ko rwishe. Ibyo byose byiyongereyeho na murumuna wange nasigaranye utarashoboye kwiyakira, ndetse n\u2019akarengane ka hato na hato mu nzego zinyuranye, na n\u2019ubu ndacyariho ndacyahumeka, n\u2019ubwo numva narapfuye mpagaze.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Iki gitabo, uretse kuvuga amateka yange, ndizera ko kizabera isanamitima, abantu bose bagiye bagirirwa akarengane, ariko bakabuzwa kubigaragaza, ababuze ababo bakabura uko babakorera ikiriyo, bakabura kwera no kwirabura; nk\u2019uko byagenze ku muryango wange. Ndabambwira nti \u201cmuhumure ntimuri mwenyine hari n\u2019abandi benshi baruciye bararumira\u201d.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Iki gitabo kandi ndifuza ko cyazabera\u00a0 umusemburo n\u2019inyiyigisho zikomeye, abantu bahora mu karengane k\u2019ibihekane, ngo bashobore kwihangana no kwiyakira mu gihe ukurenganya akurusha ingufu cyangwa ahagarikiwe.Umuti w\u2019ibyo byose ni ukubabarira kugira ngo utaba imbata y\u2019impita gihe yawe. Ariko ntuzibagirwe na rimwe kuko utazi iyo ava ,nta menya iyo ajya. Ku bijyanye n\u2019imbabazi, abafaransa bo baravuga bati \u201cil faut pardonner mais jamais oublier\u201d, ngo ni ngombwa kubabarira ariko ntakwibagirwa.<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><em>2. Navukiye mu bitaro bya Butare nyura mu cyaro njya gukurira i Kigali (1977-1983)<\/em><\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nk\u2019uko nabimenyeshejwe maze guca akenge, ni uko tariki ya 13 Uwakira 1977 ari bwo navukiye mu bitaro bya Kaminuza Nkuru y\u2019uRwanda. Mvuka ndi imfura mu muryango wa data Karasira Claver, na mama Mukaruzamba Gorette. Banyise amazina abiri: Karasira Aimable, ariko data yongeraho irindi izina yari yararose akora mu ruganda rw\u2019icyayi ku Mulindi wa Byumba aho bakoresha ururimi rw\u2019igikiga, iryo zina ngo ryari Okazarame bisobanura Uzaramba, amazina yange yose ni Karasira Uzaramba Aimable.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Data Karasira Claver ni uwa Nyamvumba wa Rudakemwa wa Girimandwa wa Nyamuniha.\u00a0 Mama Mukaruzamba Goretti ni mwene Gashambayita wa Nyirindekwe wa Sebantu wa Rutugande wa\u00a0 Mutsobe wa Kanyabungo wa Mugunga wa Ndoba, akomoka mu muryango <\/em><em>w\u2019abanyiginya. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umuryango wacu muri 1976 wari uturanye n\u2019uwa sogokuru Nyamvumba David; ahitwa m\u2019umudugudu wa Rugerero, akagari ka Mwendo, umurenge wa Rwaniro mu karere ka Huye mu ntara y\u2019amajyepfo. Mu gihe cy\u2019amavuka yange hitwaga Komine Rusatira.Aho muri icyo gihe guhere mbere yo muri 1994,hari imiryango migari y\u2019abatutsi; bivuga ko data na we yari umututsi. Mukaruzamba ari we mama ntabwo yari kavukire mu karere kamwe naka data, ahubwo yari yaraturutse mu cyahoze ari komine Ruhashya, ahitwa i Kiruhura, akaba yari umututsikazi w\u2019umunyiginya.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-25397\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Karasira-wedding-238x300.jpg\" alt=\"\" width=\"211\" height=\"266\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Karasira-wedding-238x300.jpg 238w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Karasira-wedding.jpg 344w\" sizes=\"auto, (max-width: 211px) 100vw, 211px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Ubukwe bwa data Karasira Claver na mama Mukaruzamba Goretti, mu mwaka wa 1976<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Tureke ibyo nagiye menya nkuze, tugaruke ku myaka yo gukura. Ni ukuvuga ko nk\u2019abandi bana navutse nk\u2019 uruhinja, mba igisekeramwanzi n\u2019igitambambuga . Muri icyo gihe numvaga ndi nk\u2019umumarayika wibereye mu ijuru nk\u2019uko ababaye cyane cyane mu madini ya gikirisitu idini babiducengejemo. Nibuka ko hari hagezweho indirimbo yitwa \u201cSinyola\u201d, nkajya mbaza mama aho abavugira muri radiyo bari kuko ari we twakundaga kwirirwana. Na we akambeshya ko bari muri radio imbere, ko na twe tuzinjiramo! Ngayo nguko.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-25399\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Father-205x300.jpg\" alt=\"\" width=\"196\" height=\"287\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Father-205x300.jpg 205w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Father.jpg 337w\" sizes=\"auto, (max-width: 196px) 100vw, 196px\" \/><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Karasira Aimable ku meze 14<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Hagati aho muri za 1979, twimukiye i Rusatira aho bitaga i Sogwe muri Gihana ari na ho mushiki wange akaba n\u2019ubuheta bw\u2019umuryango Ingabire Marie Goretti yavukiye, ku itariki ya 23\/11\/1979. Nibuka ko najyaga numva agahinja karira nkabaza aho katurutse. Nyuma gato, data yagiye mu mahugurwa muby\u2019ubworozi bw\u2019amafi, i Bouak\u00e9 muri Cote d\u2019Ivoire. Mushiki wange akiri uruhinja yaje kurogwa n\u2019abaturanyi ubutamikano; bimara igihe kinini bitaramenyekana, kuko uwamuroze yari inshuti y\u2019umuryango kandi bose bakunda gusenga.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mama yageze aho ashinguka mubya kizungu n\u2019amasengesho, ajyana n\u2019umuturanyi nyamara atizeraga, amwereka umuganga wa gakondo wo mu mayaga. Iby\u2019ubwo buvuzi bwa Gihanga buvanzemo n\u2019ubuhanga byakozwe ninjoro mu gihe jye numvaga ari umuziki w\u2019amarira ntazi icyo byavugaga. Aho dukuriye mama yatubwiye ko uwo muvuzi gakondo yashitse uwari waraturogeye, atanga n\u2019ikimenyetso simusiga,avugako tuzasanga uwo waturogeye yari yarasadutse mu gahanga bamushika. Kuko ubundi bakunda gushika umuntu asinziriye, akava ku rutara dore ko ari na rwo yararagaho, akikubita hasi, akaba yanagaragaza igikomere. Ngayo nguko!<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25401\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother.Aimable-182x300.jpg\" alt=\"\" width=\"182\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother.Aimable-182x300.jpg 182w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother.Aimable.jpg 263w\" sizes=\"auto, (max-width: 182px) 100vw, 182px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Uhagaze ibumoso ni jyewe mfite imyaka 3, mama ari hagati na mushiki wange warimo\u00a0 kuroherwa yicaye iburyo<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hashize igihe gito data akubutse muri Cote d\u2019Ivoire, Sogokuru Nyamvumba David, yitaba Imana mu mwaka wa 1979 nkaba iyo shusho nkiyifite mu mutwe, mbona aho twavuye i Sogwe tujya kumushyingura, icyo gihe nari mpetswe mu mugongo na mubyara wange Kalisa umwana wa Gatarina. Uwo Gatarina yari imfura mu muryango data yavukagamo. Sogokuru Nyamvumba ni we wanyuma kuri urwo rwego umuryango wacu wari ubuze maze guca akenge; kuko nyogokuru ubyara mama yitabye Imana ndi uruhinja, aho bivugwa ko yazize amarozi.Naho ku bijyanye na mama, byo byari agahomamunwa kuko ise ari we sogokuru Gashamabayita na nyina ari we nyogokuru Kantanga, bari baritabye Imana afite imyaka 16. Amaze kuba impfubyi yabanje kurererwa\u00a0 mu babikirira b\u2019i Kiruhura, nyuma ajya gushyingirwa ajya gusabirwa\u00a0 ku mubyeyi witwagwa Louise w\u2019i Kinkanga. Yatubwiraga ko basaza be bahunze mu 1959, umwe banamuteye icumu ahunga, naho mukuru we Mukakarara akaba yari yarahungiye i Burundi. Reka wenda nkomereze aho mbabwirako kubera ayo mateka ya mama; yatumaga atubwira buri gihe ko abahutu ari babi, ndetse ko n\u2019abatutsi bahoraga ari inzirakarengane bitewe nuko icyajyaga kuba cyose mu Rwanda, babitwazaga. Ibi yakundaga kubimbwira nk\u2019imfura ye, ku buryo aho twakoresahaga amagambo nk\u2019 umu H (hashi) byasobanuraga umuhutu naho umu TS (tese) bigasobanura umututsi,\u00a0 ariko ibi\u00a0 nzabigarukaho mvuga uko byagenze igihe nari ntangiye amashuri abanza.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Ntararenga aho rero,\u00a0 icyo namenye ni uko nka mama wari warize mu gihe cye, atigeze yumvikana n\u2019umuryango wa sebukwe ari we sogokuru. Ibyo byaterwa n\u2019uko mama yakurikizaga ibyo yari yarakuye mu ishuri, bimeze nk\u2019uburinganire n\u2019uburenganzira bw\u2019abari n\u2019abategarugori bw\u2019iki gihe, mu gihe abo mu muryango wa data bakurikizaga wa muco gakondo, ntibigire aho bihurira, bigatuma mama bamufata nk\u2019umusirimu cyangwa umwirasi. Ibyo ntibyabujije mama kumbwira inshuro nyinshi ko sogokuru yari umugabo, akaba intwari. Nk\u2019aho, yigeze kujya kuburanira abana b\u2019imfubyi bari bagiye kunyagwa ibyabo, icyo gihe ikibazo yagishyikirije umwami Rudahigwa. Abo bana barimo mukuru wacu wo kwa data wacu Budala, wazize Jenoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda, akaba yarasize imfubyi yitwa Fils, ukiriho kano kanya nandika iki gitabo. Uretse sogukuru, abandi bose mama yabafataga nk\u2019injiji, ari na zo nkurikizi twagize zo kutagirana na bo umubano mwiza.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Aho i Rusatira, data yakoraga akazi k\u2019ubugoronome, ari na byo yari yarigiye muri \u201cGroupe scolaire\u201d y\u2019i Butare. Ariko kubera ko atumvikanaga na burugumesitiri Nyawenda wahayoboraga, muri 1980yigiriye gukora mu mugi wa Kigali. Aho ku isambu ye\u00a0 I Sogwe hafi yaho bita kuri &#8220;Arete&#8221; kwa Mupanda, twahasize umukozi twitaga Rwabukakali waturagiriraga inka zageraga kuri eshatu yahororeraga. Mbibutse ko uwo Nyawenda yijanditse ku buryo bugaragara muri Jenoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda yo muri 1994.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twageze i Kigali mfite hafi imyaka itatu n\u2019igice; tubanza gutura mu Biryogo ari na ho ge na mushiki wange twaherewe isakaramentu rya batisimu muri paruwase ya &#8220;Saint Michel&#8221;. tariki ya 24 Nyakanga1980.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25402\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ifishe-192x300.jpg\" alt=\"\" width=\"192\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ifishe-192x300.jpg 192w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ifishe.jpg 368w\" sizes=\"auto, (max-width: 192px) 100vw, 192px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Ifishi yange ya batisimu\u00a0<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tumaze amezi make nyuma y\u2019uko tubatizwa, Data yageze aho agura inzu mu murenge wa Gitega ahitwa Kigarama. Aho ni ho mama yibarukiye ubuheture akaba na murumuna wange, akaba yariswe Tuyisenge Rukundo Emmanuel.Uwo murumuna wange igihe kinini yaranzwe no kudakunda kurya, ababyeyi bamuvuje mu mu kizungu biranga kugeza aho baketse ko ngo arwaye akameme,gusa iyo yo kutarya yagiye ikira uko yakuraga.Uko twari tumaze kuba abana 3 kandi batoya, buri wese yagiraga akabyiniriro ke.Jye banyitaga &#8220;Petit&#8221;, mushiki wange bakamwita&#8221;Kiki&#8221;cyangwa&#8221;Makikiri&#8221; naho murumuna wange we bamwitaga&#8221;Bebe&#8221;. Ni muri icyo gihe kandi mama yabonye akazi muri Caisse d\u2019\u00e9pargne du Rwanda, akazi yagezeho akakavanwaho muri 1988.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri iyo myaka umuryango wacu warushijeho gukataza mu bukirisitu gatorika, aho iwacu twakundaga kwakira amasengesho yakorerwa mu ngo. Data kenshi yayoboraga umuryango remezo, ndetse akaba yari yarahawe ububasha bwo gufasha padiri gutanga ukarisitiya muri santarari ya Cyahafi; ubu magingo aya ikaba yarahindutse paruwasi Cyahafi. Zimwe mu nshuti basenganaga harimo Tugizimana Cl\u00e9ment waje no kubyara murumuna wange muri batisimu. Nage ntiyibagiwe nari narabyawe muri batisimu na Padiri Munyengabe Francois Xavier wigize kuba padiri mukuru wa paruwase Mushubi ho mu Bunyambiriri ubu ni muri Diyosezi ya Gikongoro. Mama nawe yabarizwa mu baregiyomariya,\u00a0 prezidiyumu ya &#8220;Saint Michel&#8221;; abo nibuka basenganaga ni Vigitoriya\u00a0 Nsanzubuhoro Kantengwa wigishaga Ikinyarwanda muri &#8220;Lyc\u00e9e Notre Dame de Citeaux &#8221; na Habamenshi Cariniya.. Byageze n\u2019aho mama asaba umukobwa wa musenyiri wa diocese ya butare witwa Gertulde kubyara mushiki wange muri batisimu. Ibi nibyerekana nta shiti ko twari umuryango w\u2019 abakirisitu gaturika bakomeye, babandi bavugaga rozali mbere yo kuryama, bumvaga misa ya mugitondo buri munsi; batangaga uburere bushingiye ku idini.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu bijyanye n\u2019akazi, ku ruhande rwa papa, yakunda kuvuga Kabagambe Bosco, umugabo wa Mwamine akaba na se wa Nelly Mukazayire ubu ukora muri pererezidansi<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. Undi numvaga data yavugaga ko bakoranaga neza yari Ruremesha Joseph baniganye mu mashuri yisumbuye muri \u201cGroupe Scolaire Officiel de Butare\u201d. Aba bose bari bahuriye mu bworozi bw\u2019amafi; n\u2019ubwo numvise ko data yabanje gukora mu nganda z\u2019icyayi i Shagasha no ku Mulindi.Undi mugabo wari inshuti yacu waducitseho mu 1990 ni Rufifi wari utuye mu Biryogo.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Data mu by\u2019ubworozi bw\u2019amafi, muri icyo gihe yakoranye n\u2019abakoreya bo muri Koreya ya ruguru. Abo bakoreya bagiraga imyitwarire itangaje, aho babonaga amashusho dusanzwe twitirira Bikira Mariya na Yezu, bakagira bati utuzuru twabo ni nk\u2019 utw\u2019 abanyamerika. Bakazira kubi igisa nk\u2019umunyamerika cyose kandi bakaba barakundaga imikino njyarugamba. Ntibatinyaga kwinjira mu gikoni bakarya ibyo basanze kuko ngo iwabo babaho nk\u2019umuryango umwe w\u2019abakomuniste. Batuzaniraga ibitabo buri munsi byerekana ubutwari bwa Koreya ya Ruguru n\u2019akarengane bagiriwe n\u2019abanyamerika. Kuva ubwo nka njye wari imfura nahise nkunda\u00a0 Koreya ya Ruguru n\u2019abayobozi yari ifite barimo Kim Il-sung ndetse n\u2019umuhungu we Kim Jong-Il.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri icyo gihe muri za 1981 kugeza 1985 hari intambara yari ikomeye muri Uganda,ndetse n\u2019itotezwa ry\u2019abanyarwanda bari Uganda mugihe cya Milton Obote, ariko kuko twari abana nta cyo twari tuzi.Twabibwiwe n\u2019uko abo mumuryango wa masenge Nyirakamondo Therese baje baduhungiyeho aho twari dutuye ku Gitega i Nyarugenge. Icyatangaje ni uko bagiye iyo bavukaga i Mwendo ya Huye bagatangwa na benewabo ngo ni inyenzi. Abo babatanze na bo bari abatutsi bashakaga kwikubira imitungo y\u2019umuryango. Ni cyo gihe jye nahise ntangira gucengerwa n\u2019amoko <\/em><em>HUTU, TUTSI, kuko n\u2019ubwo mu rugo bari bariyeguriye Imana nyuma y\u2019imirimo bari bashinzwe, uwo ari we wese yaba umushyitsi, umukozi wo murugo, inshuti n\u2019abandi twabanzanga kubabonamo ubwo HUTU TUTSI, tugira tuti fora uriya ni iki ? Ni umu TS cyangwa ni umu H? Ibyo mama Mukaruzamba ni we wabikoreshaga cyane avuga ukuntu umuryango we wose wahunze 1959, agatandukana na mukuru we Mukakarara wari warahungiye i Burundi ndetse na musaza we ngo wahunze atewe icumu. Ibyo byose n\u2019ubwo nari mutoya cyane barabimbwiraga kuko nari imfura.Tugarutse kwa masenge n\u2019umuryango we warenganye ushaka gutaha kubera kwirukanwa na Milton Obote<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><strong><sup>[2]<\/sup><\/strong><\/a>, mubyara wange nyakwigendera Gasana Vianey, baramufungishije ngo ni inyenzi, icyo gihe ni papa wamufunguje yifashishije Croix Rouge na HCR.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umuco wagezweho witwaga kwitutsura, aho uwabaga yari afite amafaranga, yashoboraga gutanga ruswa kuri komine bakamuhindurira bakamugira umuhutu. Icyo gihe n\u2019abazamukomokaho bose babaga ari abahutu, akaba ari yo mpamvu hari\u00a0 abantu,babaga ari abahutu mu ndangamuntu zabo, naho mubwoko bw\u2019ukuri ari abatutsi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hano reka mpashimangire cyane, uretse wenda ipfunwe abumva ko ari bacye biyumvagamo, ariko byahitaga birangiriraho. Ntiwashoboraga kuba watsindiye amanota ngo ntibayandike ku inyemezamanota yawe kubera ubwoko. Cyane cyane nko kuri EPA aho nize, abenshi bahigishaga bari mu bwoko bw\u2019abatutsi, bakaba benshi muri bo baraje no gufungwa\u00a0 mu gihe cy\u2019ibyitso. Ahubwo iby\u2019ivangura byari byariswe poritike y\u2019iringaniza,\u00a0 byazaga mu gihe cyo kwemerera abajya mu mashuri yisumbuye, bagendeye ku bwoko n\u2019akarere.Ngarutse ku ijambo ryo kwemerwa.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Iri jambo ryo \u201cKwemererwa\u201d ryari ritandukanye no gutsinda;ni uko imyanya yari mikeya bakaba batarashobora gufata abatsinze bose! Poritike y\u2019iringaniza mu bwoko yagenderaga ku ijanisha ry\u2019abahutu, abatutsi n\u2019abatwa. Naho kuringaniza uturere ngo bashakaga ko uturere twadindijwe na poritike yabanje ya Gregoire Kayibanda yahaye abanyenduga(abo mu majyepfo ya Nyabarongo) amahirwe yo kwiga kurusha abakiga (bo mumajyaruguru mu cyahoze ari perefegitu Gisenyi na <\/em><em>Ruhengeri.Muri make iringaniza ry\u2019uturere byari ikibazo cya KigaNduga ubisobanure.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu mashuri abanza, guhera kuri jye nk\u2019imfura na mushiki wange narushaga imyaka ibiri na murumuna wange narushaga imyaka ine, twese baduhatiraga kwiga no kuba abambere mu ishuri. Ku buryo iyo twabaga abakabiri cyangwa abagatatu, abarimu badushimaga ariko twebwe tuzi ko turibukubitwe iz\u2019akabwana tugeze mu rugo. Baduhatiraga kwiga imibare, ikinyarwanda no gukoresha igifaransa mu rugo. Icyo tutize n\u2019igiswayire kuko bavugaga ko ari ikirimi cy\u2019ababeshyi n\u2019abarimanganya, ku by\u2019umwihariko nkange wanganga ikinyoma kuva kera byanguye neza. Impamvu batubwiraga ibyo, iyo twabaga twiherereye, barazidusobanuriraga; bagira bati \u201cubu mu Rwanda hari gahunda y\u2019iringaniza kandi nta mahirwe mufite kuko icya mbere muri abatutsi, icya kabiri muri abanyenduga b\u2019I Butare\u201d. Abarimu bamwe banyigishije mu mashuri abanza nkibuka,harimo mwalimu Venansiya wanyigishije mu wa mbere, mwalimu Honor\u00e9e wanyigishije mu wa kabiri, mwarimu Tereziya wanyigishije mu wa gatatu,mwarimu Tereza wanyigishije mu wa kane,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Rozaliya (warangwaga no gukubita abanyeshuri inkoni nyinshi kandi mu cyico) wanyigishije mu wa gatanu, mwalimu Julienne wanyigishije mu wa gatandatu, mwarimu Brandine wanyigishije mu wa karindwi na mwarimu Pulukeriya.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hari ibibazo twagiranye n\u2019aba barimu bose kuko twanga kwereka abandi bana b\u2019abaswa mu bizamini byari bigamije kureba uko ibigo bihagaze mu kwigisha neza.\u00a0 Mu by\u2019ukuri ni mama wabitubuzaga kuko yakoreshaga umwanya we mwinshi atwiyigishiriza mu rugo. Reka ndekera aho nta mutaranga nka ba gitimujisho bataranga ba nyina n\u2019iyo baba bari mu nama cyangwa mu ruhame; ukibaza uti uriya uharabika uwamuhaye ibere, jye ashima umunsi nzaba ntakiriho azamvuga ibiki?\u00a0 Kari akanyuzemo!<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tukiri abana bato mu rugo bari baratumenyereje ni mugoroba kuducira imigani,ariko aho ngereye mu wa kane,barahinduye bakajya batubwira incamake z\u2019ibitabo batiraga muri \u201cCentre Culturelle Franco Rwande\u201d.Bimwe mu bitabo batubwiraga ,harimo ibya \u201cAlexandre Dumas \u201d,ibya\u00a0 \u201cVictor Hugo\u201d nk\u2019igitabo bita \u201cLes mis\u00e9rables\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyange n\u2019ibyo twigishwaga,\u00a0 wasaganga byari kimwe kuri buri mu munyeshuri wigaga aho yigira hose mu Rwanda. Ni ukuvuga ko umwana w\u2019umuhinzi yigaga bimwe n\u2019ibyo umwana wa Perezida yigaga. Ariko ntibyabujije ko hari amashuri nka 2 y\u2019ababirigi (&#8220;Ecole belge&#8221;), yajyaga yigwamo n\u2019abanyarwanda bake cyane bari bifite. Ndetse hakaba hari n\u2019irindi shuri ryabaga i Gikondo ry\u2019abazayirwa ryitwaga &#8220;Ecole Zairoise&#8221;, ryo ryiyigishirizaga gahunda zo muri Zayire ari yo RDC y\u2019iki gihe. Iyo byageraga ku kwigisha mateka, wasanganga bitandukanye n\u2019ibivugwa kano kanya nandika iki gitabo. Batwigishagako hariho amako atatu; bakayakurikiranya uko yatuye u Rwanda ari byo GATWA, GAHUTU na GATUTSI.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ikindi ntakwibagirwa cyaturanze mu mashuri,\u00a0 kuko n\u2019ubwo\u00a0 no mu zindi nzego na ho byahabaga, ni ANIMASIYO (twagereranya n\u2019ibyo ubu bita gushyiraho MORALI). Animasiyo yakorwaga igihe cyose twinjiye mu ishuri, cyangwa bakayiharira igihe kirenze bitewe na gahunda yabaga yegereje, nko gusurwa n\u2019umushyitsi cyangwa perezida runaka, yubile zinyuranye n\u2019ibindi byinshi. Icyo gihe twarataga ibigwi by\u2019umukuru w\u2019igihugu General Major Habyarimana Yuvenali. Ntihaburagamo indirimbo \u201cUmugambi ni umwe banyarwanda\u201d; yahimbwe na Capitaine Nsengiyumva Bernard wayoboraga Compagnie Musique yo muri Camp Kigali. Iyo ndirimbo ku bayibuka yagiraga iti\u00abUmugambi ni umwe Banyarwanda, amahoro, ubumwe n\u2019amajyambere, MRND yacu nziza sugira maze usagambe mu Rwanda\u2026\u2026\u00bb.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ubu twayigereranya n\u2019iyo bita &#8220;Intsinzi&#8221; ugereranyije n\u2019igihe yaririmbirwaga, kuko n\u2019&#8221;Intsinzi&#8221; nayo iririmbwa iyo FPR cyangwa ikipe y\u2019igihugu byageze ku ntego. Ikindi ni uko mu gihe abubu biga imyaka 6 y\u2019amashuri abanza, twe twize uwa karindwi n\u2019uwa munani. Mu byo batwigishaga hafi ya byose twabyigaga mu rurimi rw\u2019ikinyarwanda hakiyongeramo n\u2019imyuga : kudoda, kubumba amatafari, gucura, no kubaza. Gusa hari ikibazo n\u2019ubu nkunda kwibaza, iyo twigagaga kubaza, twasorezaga mu kubaza ubuhiri kandi ubuhiri bwa buri munyeshuri aho twigaga, bwabikwagwa muri atoliye y\u2019ikigo. Mu by\u2019ukuri bwari ubwo kuzakora iki? Ngaho namwe basomyi nimwivumburire!<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyanye n\u2019imikino, abakobwa bakinaga kibariko, kipiri, gupikana, gusimbuka umugozi, gusimbuka ubudodo n\u2019ibindi.Naho abahungu hafi ya twese, twakinaga umupira wa &#8220;karere&#8221;, bawitaga gutyo kuko mu giturage wabaga warabanzwe mu birere mu gihe mu mujyi wabaga ubanzwe mu mashashi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twirukansaga ibigurudumu cyangwa ibiringi, twakundaga gukina agati, twakoraga imodoka mu nsinga no mu bikarito, twakinaga biye, mu mpeshyi twakoraga indege, amataratara mu bikenyeri n\u2019utundi dukino nibagiwe. Iyo mikino yose yari igamije gukomeza umubiri n\u2019ubushuti hagati yacu, bitandukanye na twa dukino twateye dukoresha mu mutwe twica amaso nk\u2019utwo kuri mudasobwa cyangwa kuri telefone. Byabaga byiza birushijeho mu gihe cy\u2019impeshyi, aho isizeni yabaga itangiye, ikawa n\u2019amasaka byeze, abana bo mu mugi bakoherezwa gusura abo mu byaro, n\u2019abo mu cyaro bakajya mu mugi. Imiryango yarasuragana, abo mu mugi bakohereza amakaziye ya byeri zo mu nganda, ubwo ndashaka kuvuga Primus, naho abo mu cyaro bakohereza ikigage n\u2019urwagwa. Icyo gihe habaga ifaranga ryarajejetaga,buri wese abigaragaza mu mvugo no ku isura,ntiwabigereranya n\u2019ubungu aho nta sizene ikiba,ukumva ubu abantu bose bahora bataka ngo barakubiswe.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri iyo myaka by\u2019umwihariko, mu muryango wacu twari twaratojwe kujya mu misa ya buri munsi, ariko aho dutangiriye amashuri abanza, twakundaga kumva misa y\u2019igifaransa kuri paruwase ya Saint Michel.\u00a0 Impamvu nyamukuru yari ukugira ngo tumenye igifaransa, dore ko ari rwo rurimi rw\u2019icyo gihe rwerekanaga abantu bajijutse.\u00a0 Icyo ntazibagirwa ni uko muri izo misa z\u2019igifaransa zose, nta n\u2019imwe umuryango wa Nyakwigendera Yuvenali Habyarimana perezida wa repubulika ya 2 wajyaga usiba.\u00a0 Nyakwigendera Habyarimana we yazaga nka rimwe mu kwezi, ariko madamu we n\u2019abana be bo bazaga muri buri misa y\u2019igifaransa yatangiraga saa kumi n\u2019ebyeri za nimugoroba kugeza saa moya z\u2019ijoro. Hari n\u2019igihe nigeze kubona Perezida habyarimana aha imfashanyo umuntu wari waramugaye amaguru,.Ntararenga aho, reka mvuge ko iyo ngereranyije ababarindiraga umutekano muri icyo gihe n\u2019abawurindira abari muri uwo mwanya kano kanya nandika igitabo, usanga nta mahuriro bifitanye. Kuko abarindaga umuryango wa Habyarimana mu kiliziya ntibarengaga umwe cyangwa babiri. Icyo gihe umuryango wa perezida wicaraga iteka kuntbe y\u2019imbere,misa yarangira bagasohoka bwa mbere bakajya mu modoka ya bo imwe,barinzwe n\u2019abagabo babiri bambaye gisivile.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tukiri muri katedarale ya Saint Michel, hari umuhango wabaga mu mpera z\u2019umwaka wo gushimira Imana, witwaga &#8220;Te Deum&#8221;. Aho ni ho ababyeyi bacu batwerekaga abayobozi bariho icyo gihe, dore ko nta na Televizion y\u2019igihugu yari yakaza, kuko yafunguye bwa mbere muri 1992. Abayobozi bose n\u2019abandi bakomeye byabaga ari nk\u2019itegeko kuhagera kuko iteka habaga harimo n\u2019umukuru w\u2019igihugu Habyarimana. Umuyobozi bakundaga kutwereka tukumva twishimye yari Nyakwigendera Colonel Ruhashya, batubwira ko ari we umututsi wenyine ku rwego rw\u2019abasirikare bakuru u Rwanda rwari rufite.Akaba yaranakijije <\/em><em>Colonel Kanyarengwe igihe inyenzi zamufataga, zikamukuba ,zimutwika imisatsi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nkiri mu mashuri abanza, nka njye w\u2019imfura uko nacaga akenge, mama wange cyane cyane yakundaga kumbwira ko mu Rwanda nta mutekano wari uhari n\u2019ubwo rwose byagaragaraga ko wari uhari. Yanyigishaga ko inkubiri zose za politiki zabaga mu<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Rwanda, abatutsi ari bo baherwagaho, akanansobanurira ko ari na ko byari bimeze I Burundi ku bahutu, cyane cyane iyo namubazaga icyatumye twiganaga n\u2019abana benshi b\u2019abarundi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Guhera mu mwaka wa gatanu, nategetswe kujya njyana indangamanota kwa padiri mukuru Nikodemu Nayigiziki wa paruwase ya \u201cSaint Michel\u201d. Bansobanuriraga ko yari yo nzira yonyine yo kuzatoranywamo mu gukora ikizamini cy\u2019isemineri. Nababaza impamvu ntakwiringira ikizamini rusange cya leta kandi narabaga uwambere kuva mu wa mbere, igisubizo kikaba ngo \u201curi umututsi ukanaba umunyabutare, ntuzishinge ibirara nka Kigurube bivunirwa umuheha bikongezwa undi!\u201d.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Akabi gasekwa nk\u2019akeza koko! Igitangaje ntabicishije amatsiko, ariko nkaba nzabibasobanurira mu mpapuro zikurikira; ni uko ubwo bwoba, uko guhangayika, izo mpungenge, na n\u2019ubu ntaho byagiye ahubwo byikubye inshuri zitabarika.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uko kuba mu myanya ya mbere mu ishuri, kuri jye n\u2019abo twavaga inda imwe byateraga ishyari umunyaruhengeri wari utuye munsi yo mu rugo witwa Turimubanzi Samuel n\u2019umugore we wa kabiri w\u2019umututsikazi w\u2019umunyenduga Yudita (Uwa mbere yari yaramwohereje ku isambu). Nuko bagategeka abana babo kujya batera\u00a0 amabuye hejuru y\u2019inzu yacu uko bashaka. Iyo mu rugo bihanizaga, babaza impamvu y\u2019urwo rugomo, igisubuzo cyahoraga ari kimwe agira ati &#8220;uzi ico ni ndico gamwa?&#8221;. Twajyana ikirego mu nzego z\u2019ubutegetsi, bakatwikiza ngo bazakigaho ubutaha, dore ko uwari konseye Stanislas we yanatubwiraga ati &#8220;abatutsi ni ko mwabaye mugira itiku&#8221;. Ngaho rero aho jye naboneraga akarengane k\u2019umututsi; Nk\u2019iyo yagiranaga urubanza n\u2019umuhutu, iyo yashakaga kujya mu mashuri yisumbuye na kaminuza, iyo yashakaga kujya mu gisirikare.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Naho ibindi nk\u2019imyuga n\u2019indi mirimo cyane cyane iy\u2019ubucuruzi, ntawe leta ya Habyarimana yabangamiraga, nta na mananiza cyangwa imisoro ihambaye bashyiragaho abantu muri rusange. Si nk\u2019ubu rwose usanga hari abo bita abazunguzayi usanga bacurwa bufuni na buhoro, bahohoterwa kubera ko bashaka ko ngo Kigali isa neza, igaturwa n\u2019abasa neza, mbega isura nziza imbere y\u2019abanyamahanga baza gusura umugi wa Kigali.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri 1988 mu kiruhuko cyo mu mpeshyi, ni bwo mukuru wacu wo kwa mama wacu nigeze kubabwira ko yitwaga Kirere Constantin wabaga i Burundi yaje kudusura. Yavugaga ikirundi n\u2019igifaransa doreko yari afite se w\u2019umuzayirwa. Yamaze na we ibyumweru bibiri, icyo gihe akaba yarigaga mu wa 4 w\u2019amashuri yisumbuye mu gihe jye nari mu wa 5 w\u2019amashuri abanza. Nibuka ko icyo gihe yadusabye kujya kumweraka stade &#8220;Amahoro&#8221; ; kuko abarundi bayirahiriraga bavuga ko iwabo nta stade nziza nka yo bagiraga. Icyo gihe twamujyanye yo arizihirwa bimwe birenze. Byajyaga bivugwa ko abaterankunga bahitishijemo perezida Habyarimana w\u2019uRwanda na perezida Bagaza w\u2019uBurundi, gutoranya kubakirwa stade cyangwa televiziyo. Ngo nuko Habyarimana ahitamo stade naho Bagaza ahitamo televiziyo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tugarutse ku bya mukuru wacu Kirere, ni uko i Burundi habaye ubwicanyi ndetse n\u2019impunzi zimwe z\u2019abahutu zihungira mu Rwanda. Twaramuhangayikiye cyane agiye gutaha, ariko akadusubiza inshuro nyinshi ati&#8221;nzoshika rwose nzoshika&#8221;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tubyemezwa n\u2019uko icyo gihe yari afite urupapuro rw\u2019inzira rwemewe. Kuva yagenda ntitwigeze twongera kumenya amakuru yabo, uwazasoma iki gitabo agasanga hari icyo abaziho azamenyeshe.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu ntangiriro za 1990 niga mu mwaka wa karindwi, nabazwaga n\u2019abarimu banyuranye igihe mama azabyarira, nabaza mama akansubiza ko adatwite! Kuko ntari nzi ibimenyetso by\u2019umugore utwite nkasubiza abarimu ko mama arwaye mu nda ariko adatwite. Ntibyatinze ni bwo muri Gicurasi bamujyanye kwa muganga, asiga adusabye kumuvugira amasengesho arimo na rozari ; kuko icyo gihe umubare w\u2019abagore bagwa ku nda wari ukiri munini. Tariki ya 17 Gicurasi ni bwo inkuru nziza yatashye mu muryango wacu ko twibarutse umwana wa bucura ari we UYISENGA AIME ariko akabyiniriro ke kakaba &#8220;Mbembe&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twagakuye\u00a0 mu gitabo cy\u2019igifaransa cyitwaga ngo&#8221;Les oreilles ne d\u00e9passent jamais la tete&#8221;.Muri icyo gitabo harimo umugani uvuga se n\u2019abana be babari : Mbembe na Erombe. Muri icyo gihe kandi ni bwo nibuka icyanga cy\u2019ubuzima kuko hagati ya 1986 na 1990, habaye ibintu byiza byinshi n\u2019ukuza kw\u2019ibihangange binyuranye. Ndibuka ukuza mu Rwanda kwa Mbilia bel et Rochereau ndetse na Cecile Kayirebwa.Ibitaramo binyuranye byarimo iserukiramuco ry\u2019amahoro ryaberaga i Gisenyi, imikino inyuranye: iy\u2019umupira w\u2019amaguru yarangizwaga n\u2019igikombe cya &#8220;Troph\u00e9 Habyarimana&#8221; cyaje kwitwa igikombe cy\u2019amahoro, ukuza kwa PapaYOHANI PAULO II, Colonel Muammar Gaddafi, Mobutu Sese Seku n\u2019abandi ntakibuka neza.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-25403\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/student-300x241.jpg\" alt=\"\" width=\"724\" height=\"582\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/student-300x241.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/student.jpg 404w\" sizes=\"auto, (max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>4. <span style=\"font-size: 14pt;\">Uko navuye kuri EPA nerekeza mu iseminari nto ya Ndera (1990-1994)\u00a0<\/span><\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu mperaza 1990; ni bwo hatangiye kumvikana inkuru zitatangaga ihumure kandi zabaga zivuye mu binyamakuru bivutse vuba. Byarimo nka Kanguka yayoborwaga na Rwabukwisi Vincent, umuterankunga mukuru ari Kajeguhakwa Valens byagaragaraga ko irwanya Leta kandi hari uruhande rundi rutari ruzwi icyo gihe gusa nyuma byagaragaye ko yari ishyigikiye FPR inkotanyi.Hakaba, na Kangura ya Ngeze Hassan (we yabanje gukora muri Kanguka, , yabaga iri ku ruhande rwa Leta. Ni muri uwo mwaka mu mpeshyi, Pastor Bonnke na Papa Yohani Paulo wa 2, basuye u Rwanda;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>ingendo ziriyongera cyane cyane izavaga Uganda zije mu Rwanda. Pastor Bonnke byavugwaga ko yari afite ububasha bwo gikiza indwara, we icyo gihe bamwimye stade, bamwemerera gukorera ahitwa &#8220;tapis rouge<sup>3<\/sup>&#8221; honyine. Ku byerekeranye na Papa we, batubwiraga ko icyo gihe imodoka zitwara abantu zambukaga umupaka wa Uganda nta mananiza zashyizweho yo kwambutsa abavaga Uganda baje mu Rwanda kureba Papa Yohani Pawulo II.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kubwa Papa nibwo ingendo ziyongereye, nahubundi muri 1989, habayeho ubwumvikane hagati ya leta ya Uganda n\u2019u Rwanda. Hemezwako impunzi z\u2019abanyarwanda ziba muri Uganda zajya ziza gusura imiryango ya zo nta nkomyi. Kuva ubwo Bus ya ONATRACOM yatangiye kujya I kampala na bus z\u2019I kampala zikaza mu Rwannda. Abanyarwanda b\u2019impunzi bakaza gusura imiryango yabo bagasubirayo nta nkomyi. Gusa na none bikaba byahwihwiswagako aho Papa yasuraga hose haba intambara.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku ya 1 Ukwakira 1990, Umutwe wa FPR INKOTANYI, wari ugizwe ahanini n\u2019impunzi z\u2019Abatutsi zari zarahungiye i Bugande, wateye u Rwanda uyobowe na Jenerali Rwigema Fred, impunzi y\u2019umunyarwanda akaba n\u2019umusirikari mukuru wa Leta \u2018u Bugande. Mu byo bavugaga ko baje kurwanira harimo demokarasi; ariko urebye demokarasi ya FPR magingo aya nandika iki gitabo, wavuga uti &#8220;koko uwapfuye yarihuse. Uwumvise ibyo FPR yarwaniraga, n\u2019ibyo ikora ubu , ukareba raporo z\u2019uburenganzira bw\u2019ikiremwamuntu n\u2019iz\u2019abanyamakuru batagira umupaka, ubona biteye agahinda gakabije. Ukareba umubano n\u2019ibindi bihugu, ubona ko &#8220;Eight Points Program&#8221; ikiri mu nzira nk\u2019ukwezi. Urugero rufatika ni uko ubu nandika iki gitabo mu ntangiriro za 2020, Rwanda iri ku mwanya wa 4 mu bihugu bitishimye ku isi, aho ruri inyuma ya Somalia, Burundi, Siriya, n\u2019ibindi bifite intambara ntarondora.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva tariki ya 1 Ukwakira 1990, mu baturage hatangiye urwikekwe buhoro buhoro, ku buryo umuryango wacu wari warimukiye ku Gitega, wari uzwi nk\u2019abatutsi batavangiye wahise wibasirwa kimwe n\u2019undi muryango w\u2019umututsi w\u2019umunyakibuye, nyakwigendera muganga Bunozande Nasson wakoraga muri CHK (ibitaro bya kigali). Ariko icyo gihe data nti yari mu rugo kuko yari yarahawe kuyobora uburobyi bw\u2019amafi mu biyaga bya Burera Ruhondo.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>N\u2019ubwo muryango wacu ntaho wari uhuriye na <\/em><em>FPR, umwuka mubi watangiye kuzamuka hagati yawo n\u2019abaturanyi bari biganjemo abakiga <a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a> kugeza ubwo twatangiye gushinjwa mu buryo bweruye gukorana n\u2019abanzi. Ibyo byagaragaye cyane guhera mu ijoro rya tariki 4 rishyira tariki 5 Ukwakira, umunsi utazibagirana mu mugi wa Kigali, kubera urusaku rw\u2019amasasu rw\u2019imbunda zinyuranye rwaraye ruvuga kuva nka saa tunu z\u2019ijoro kugeza bukeye mu gitondo. Iryo joro ryose twaraye tutagohetse kuko twumvaga urusaku rw\u2019amasasu , tukarwana cyane no gupfuka umunwa murumuna wacu Aim\u00e9 wari umaze amezi ane avutse, tumubuza kurira kuko we icyo gihe nta n\u2019icyo yari yitayeho. Iyo ntekereje uko murumuna wange ubu yataye umutwe, ntangira kumva igihe yatangiriye guhungabana nko kubona yaratangiye kumva urusaku rw\u2019amasasu afite amezi ane gusa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu gitondo amasasu yaragabanutse, nuko twe n\u2019abaturanyi, tubyukira mu kumena umwanda twaraye twitumye, mu musarani doreko ingo zari zifite ubwiherero mu nzu ku Gitega zari mbarwa. Bamwe bahwihwisaga ko ari igitero cy\u2019inkotanyi cyari cyagerageje gufata umugi, abandi bakavuga ko ryari ikinamico rya Leta, ryari ryagizwemo uruhare n\u2019uwari perefe w\u2019umugi Coloneli Renzaho Tharcisse.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><sup>3<\/sup> Ni ikibuga kiri munsi ya stade y\u2019akarere ka Nyamirambo, hakinirwaho umupira w\u2019amaguru, hari amashuri menshi yigisha ibyo gutwara imodoka, mu minsi ishize hari mu hantu hanywerwagaho urumogi, andi mateka hagize ni uko ari hamwe mu harasiwe abantu bari barahamwe n\u2019ibyaha bya genocide, urimo uzwi cyane akaba ari Nyakwigendera Karamira Froduard \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ikibazo cy\u2019amoko cyahise cyubura mu Rwanda ku buryo mu minsi mike yakurikiyeho, abanyarwanda bagera kuri 10 000 bahise batabwa muri yombi, bakekwaho kuba \u00ab ibyitso by\u2019inkotanyi \u00bb. Ku ikubitiro mu bahigwaga havugwagamo Kajegukwa Valens, Majyambere Silas, Sakumi Anselme, Sisi Evariste, Karamira Frodouard na Rwigara Asinapol, we byanavugwaga ko yari yarubakiye inzu umwami Kigeli, inzu yagumye aho ariko byararangiye isenywe na&#8221;system&#8221;. Mu bandi harimo ni abatutsi benshi ba rubanda rusanzwe, bafashwe hagendewe\u00a0 ku ndangamuntu n\u2019uruhushya rwo gutura mu mugi wa Kigali.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva ubwo hahise hashyirwaho impushya zo kuva muri komine ujya mu yindi. Twe twagize amahirwe ntitwafungwa mu byitso kuko twari tukiri abana kandi nk\u2019uko nabivuze haruguru, data icyo gihe yakoreraga mu Ruhengeri ku biyaga bya Burera na Ruhondo, mu bijyanye n\u2019ubworozi bw\u2019amafi.\u00a0 Gusa twasatswe inshuro nyinshi n\u2019abasirikare kugeza n\u2019ubwo umunsi umwe, abaturanyi bitwaje imihoro bateye urugo rwacu, rwarimo igiti cy\u2019avoka n\u2019ibiti 2 by\u2019ipapayi. Bari batumwe n\u2019umuturanyi w\u2019umuhutu w\u2019umukiga, Turimubanzi Samuel, waje gufungirwa Jenoside kugeza mu gihe cya gacaca. Agifungurwa hari igihe namubonye yiyambariye agapira ka FPR, ng\u2019urwo urusobe rwo mu Rwanda. Ubwo rero abo bari batumwe na Turimubanzi, batemye ibiti byose bavuga ko hashoboraga kwihishamo \u2018Inyenzi<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>\u2019.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> <u>https:\/\/www.jeuneafrique.com\/mag\/426198\/societe\/rwanda-nellymukazayire-fardeau-heritage\/<\/u><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> <u>https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Milton_Obote<\/u><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Agahenge kagarutse muri Uganda, uwo muryango wa masenge wagezaho wisubirirayo, hasigara mubyara wange Mukarubogo Julienne, nyuma y\u2019amezi make nawe arigendera, kuva ubwo nitwongera kumenya akanunu kabo. Ni muri icyo gihe kandi mukuru wa mama witwa Mukakara Immacul\u00e9 yaje kudusura avuye i Bujumbura mu Buyenzi, kuva yahunga ni bwo yarabonanye na murumuna we ari we mama. Amubwira ko yashakanye n\u2019 umuzayirwa, atwereka n\u2019amafoto y\u2019umuryango we. Yari yanatuzaniye amamesa y\u2019i Burundi, atwigisha no guteka dore ko ababaga i Burundi bavugaga ko abo mu Rwanda batari bazi guteka neza cyane cyane urukarango. Nyuma y\u2019ibyumweru bibiri yisubiriye i Burundi adusezeranya ko azatwoherereza umwana we w\u2019imfura ngo witwaga Constantin Kirere, anatubwira ko iwabo i Bujumbura byari byoroshye kuyobora umuntu kurusha Kigali. Ngo, kubera ko amazu yaho yari afite imibare iharanga n\u2019imihanda ifite amazina azwi, mu gihe i Kigali, abavaga hanze bazaga bayoboreza aho umuntu yakoraga.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-25404\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/students2-300x213.jpg\" alt=\"\" width=\"730\" height=\"518\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/students2-300x213.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/students2.jpg 398w\" sizes=\"auto, (max-width: 730px) 100vw, 730px\" \/><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><em>3. Hutu-Tutsi kuri EPA mu mashuri abanza n\u2019icyanga mu buzima busanzwe (1983-1990)<\/em><\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri 1983 ni bwo natangiye ishuri ariko ntujuje imyaka kuko icyo gihe imyaka fatiro yo gutangira amashuri abanza yari irindwi kandi jye nari mfite itandatu gusa. Bankoresheje ikizamini cyo gucisha ukuboko hejuru y\u2019umutwe nkakora ku gutwi birananira, ariko kuko nari naratangiriye kwiga mu rugo, umukuru w\u2019ikigo cya EPA ya Nyarugenge, Casmir afatanyije na Nkurikiyinka,wari mwarimu umwe rukumbi w\u2019umugabo, baranyemerera. Nkaba narashimishwaga cyane n\u2019urubaho twandikagaho dukoreshe itushi<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em><span style=\"font-size: 14pt;\">Buri ntangiriro z\u2019umwaka,\u00a0 cyane cyane mu cyumweru cya mbere n\u2019icya kabiri, baraduhagurutsa bahereye ku moko &#8220;hutu&#8221;na&#8221;tutsi&#8221;, dore ko aho nize nta twa nigeze mbona.<\/span> <\/em><em><span style=\"font-size: 14pt;\">Mu myaka ya mbere abana wabonaga batabizi, ndetse abarimu bakabatuma ngo babaze ababyeyi, cyangwa ukabona umwana ahagurutse mu bahutu, bavuga n\u2019abatutsi, agahaguruka!<\/span> <\/em><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em><span style=\"font-size: 14pt;\">Gusa jye guhera mu wa mbere nari mbizi. Ibyo byo kubaza &#8220;hutu&#8221;,&#8221; tutsi&#8221; n\u2019abanyamahanga byagaragarako ari imibare bashakaga kumenya kuko nta n\u2019umwe wajya abizira ngo abe yahanwa cyangwa adindizwe mu myigire.<\/span> <\/em><span style=\"font-size: 14pt;\"><em>Igisekeje ni uko nta shuri ryakundaga kurenza abatutsi batatu, ahubwo iyo bahagurutsaga abanyamahanga, nabonaga benshi cyane ari impunzi z\u2019abarundi. Kubona abatutsi akenshi barabaga ari bake, umwe, babiri cyangwa se batatu gusa,si uko batabaga barimo ahubwo hari<\/em><\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> <span style=\"font-size: 14pt;\">Abakiga yari imvugo yakoreshwaga mu kuvuga abavukiye mu majyaruguru y\u2019u Rwanda,\u00a0 muri perefegitura za Ruhengeri na Gisenyi; bakaba bari biganje mu butegetse kuva igihe Habyarimana Yuvenali yahirikaga Geregori Kayibanda. Aba bakiga mu bya politike batandukanye n\u2019abatuye ubu mu rukiga rwa Gicumbi aho banafite ururimi rwabo rutandukanye n\u2019ikinyarwanda. Muri byo bya politike, abakiga n\u2019abanyenduga, batandukanywa n\u2019umugezi wa Nyabarongo.<\/span><\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Inyenzi ni imitwe y\u2019impunzi yagerageje gutera u Rwanda nyuma\u00a0 yo guhunga muri 1959, nizina ubwabo biyise ryavuga Ingangurarugoo Yimeje kuba Ingenzi.Iryo jambo kimwe n\u2019andi atera ipfunwe abatutsi (urugero:inzoka) yakoreshwaga iyo habaga habaye amakimbirane hagati y\u2019abahutu n\u2019abatuts Iryo totezwa ryatumye duhahamuka, tugira ubwoba, twimukira mu nzu yacu yari itaruzura neza ahitwaga Kabuguru mu murenge wa Nyakabanda, hagati ya Stade y\u2019akarere ka Nyamirambo na Hotel Baoba. Twimutse mu buryo bwari<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>butangaje, kuko twazindukaga iya rubika tugatwara utuntu dukeya, abatubonaga bakekaga ko twabaga tugiye mu misa ya mugitondo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibiremeye nk\u2019intebe, imeza n\u2019ibitanda twabikodeshereje imodoka umunsi umwe, ba baturanyi basigara bakubitira agatoki ku kandi.Twahise tunacirira akabwana, tukita Makasi, kugira ngo ijye imoka hari icyo yumvise kuko twari tugiye mu rugo runini cyane ugereranyije n\u2019aho twabaga. Icyatugoye cyane ni ukujya kwiga kuri EPA tuvuye hafi ya Baoba, kandi twaragombaga no gutaha saa sita.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-25398\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Uzaramba.Family-241x300.jpg\" alt=\"\" width=\"717\" height=\"893\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Uzaramba.Family-241x300.jpg 241w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Uzaramba.Family.jpg 341w\" sizes=\"auto, (max-width: 717px) 100vw, 717px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Hano ni jye n\u2019abavandimwe bange tukimara kwimukira I Nyamirambo, ariko ubu ni jye usigaye n\u2019ako mubona kari agahinja, abasigaye bose\u00a0 bishwe na &#8220;system&#8221;<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho abari batoranyijwe batumweho na seminari ya Mutagatifu Visenti ya diyoseze ya Kigali ngo bakore ikizamini, na njye nisangamo dore ko bafataga ababaga aba mbere muri buri paruwase. Abavaga mu ma paruwase ya Kigali nka &#8220;Saint Michel&#8221;, Mutagatifu Andereya, Gikondo n\u2019ahandi hafi twakoreye ikizamini muri &#8220;Lyc\u00e9e Notre Dame de Citeaux&#8221;. Icyo nakongeraho ni uko byari byaremejwe ko abanyeshuri bagombaga gukora ikizamini cya nyuma cyo kwinjira mu mashuri yisumbuye; hari abo mu mwaka wa 7 n\u2019uwa 8 ; jye icyo gihe nari mu wa 8. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Dore uko twinjiye mu mwaka mushya wakurikiraga ; ninjoro mu rukerera rwa tariki ya 1 ya Mutarama 1991 nibwo televiziyo y\u2019igihugu yafunguwe bwa mbere hacaho n\u2019ijambo ry\u2019 umukuru w \u2018igihugu nyakubahwa Habyarimana Yuvenali.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ikindi nibuka ni uko mu ntangiriro z\u2019uwo mwaka, nyuma y\u2019ibyumweru bike, twumvise urusaku rw \u2019amasasu rwari rukabije muri Rwezamenyo, nyuma yo guhungabana gato twamenyeshejwe ko yari umusirikare wari ukubutse ku rugamba, yigiriye mu ndaya ntibabyumva kimwe, ni bwo yatangiye kurasa abari aho hafi, haje n\u2019abasirikare, barasana karahava, nyuma y\u2019amasaha menshi, bageze aho baramurasa.\u00a0 Ni aho\u00a0 havuye izina rya MATIMBA<sup>[4]<\/sup>. Mu mwaka wa munani ni bwo nigiye gukomezwa, iryo isakaramentu ndiherwa muri paruwase ya Saint Michel tariki 19 Gicurasi 1991, aho icyo gihe banampinduriye uwari warambyaye muri batisimu padiri Munyambibi, bamusimbuza uwaririmbaga muri korali mu misa y\u2019igifarasansa ari we Jean de Dieu Maniraguha.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-25407\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Baptism-300x216.jpg\" alt=\"\" width=\"732\" height=\"527\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Baptism-300x216.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Baptism.jpg 422w\" sizes=\"auto, (max-width: 732px) 100vw, 732px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Uyu ni umunsi nari nakomerejweho, ariko muri aba mubona hasigaye jye na murumuna wange mubona w\u2019uruhinja mama akikiye\u00a0<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri Kamena ni bwo ubuyobozi bwa EPA bwatumiye abanyeshuri bo mu wa 7 no mu wa 8 mu nama rusange. Ni bwo badusomeye ubutumwa bari bahawe na paruwase ya Saint Michel, bwavugaga ko abari batsinze ikizamini cyo kwinjira mu iseminari<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cyakora ntibyashobotse kuko abakobwa twiganaga bavugije induru mbere, umugambi upfuba utyo.Ubuyobozi bwa EPA bwahisemo kwimurira Kigurube ku ishuri rya Saint Famille kandi nyamara hari hasigaye gusa ukwezi ngo turangize. Uyu Kigurube ubu ni umuntu ukomeye muri diaspora y\u2019abanyarwanda baba mu Bubiligi, bigahwihwiswa ko yaba yarakatiwe na gacaca yo ku Gitega, ariko ngo bitewe n\u2019ubucuti afitanye na \u201csystem\u201d, ngo ibyo bibi byose yakoze byabaye mpfabusa.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Urwo rusaku rwa Masasu rwumvikanye barugereranya n\u2019urugamba rukomeye rwahuje FAR na FPR muri Matimba y\u2019iByumba\u00a0 bari 2 : Karasira Aimable na Ntabyera Charles ubu wanabaye padiri. Muri icyo gihe tukaba twari dutangiye kwiyumvamo ubuhangange, ariko byagera kuri Murahoneza Louis wari uzwi ku kabyiniriro ka Kigurube bigahumira ku mirari.Uyu Kigurube twari duturanye ku Gitega nko muri metero 100, bimwe mu byamuranze nibuka, ni uko yamennye murumuna ijisho. Kigurube ni na we wayoboraga ibikorwa byo gusabagiza (kumena ibicuruzwa abanyeshuri bakabirira ubuntu), kugeza ubwo atemwe ikiganza kubera gusabagiza ibisheke.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku munsi w\u2019amanota yabaga afite urutonde rw\u2019abo yagomba gukubita, kuburyo mu 1988, yakubise ingiga y\u2019igiti musaza wa Munyakayanza Kabanyiginya\u00a0 Cathy twigagana, uwo wakubiswe yateye ubwenge kugeza ubwo yajyanwaga kwa muganga. Kigurube turi mu wa munani yateze ikibaho mwarimu Purukeriya (twangaga cyane kubera ukuntu yadukubitaga, ndetse ngo umugabo we akaba yari umutwa, n\u2019ubwo byahwihwiswaga ko yari inshuti ya Kamirindi). Iyo gahunda ishuri ryose twari twayemeye ndetse twemeranyijwe ko Kigurube atanga akamenyetso, tukajya munsi y\u2019intebe, ikibaho kikamena impanga mwarimu Purukeriya.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25408\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Baptism2-213x300.jpg\" alt=\"\" width=\"213\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Baptism2-213x300.jpg 213w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Baptism2.jpg 348w\" sizes=\"auto, (max-width: 213px) 100vw, 213px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Hano twigaga muwa 8, jyewe ndi uwa gatatu mu bahagaze uturutse ibumoso, Kigurube we ni uwa mbere mu bicaye uturutse iburyo<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri Nzeri 1991, twiteguye tugura ibyo bari badutumye nuko nsezera ku muryango mpakira ibyasabwaga njya gutangira ishuri mu\u00a0 iseminari ya Mutagatifu Visenti ya Ndera. Yari interina yujuje ikanarenza ibyasabwaga cyane cyane mu bijyanye n\u2019imyitwaririre n\u2019ubuhanga aho gahunda zose zayoborwaga n\u2019INZOGERA, mbega &#8220;Cishwa aha&#8221; nziza y\u2019inzogera. Ababyeyi bange rero bandagije Banituze Bernardin (Ubu ni padiri muri muri &#8220;Saint Paul &#8220;) wari asanzwe ahiga, twavaga muri paruwase imwe, twese twararangije kuri EPA; Ikindi namenye nyuma ni uko iwacu bamumpaye ngo ambere ikitegererezo cyo kuzajya mba uwa mbere n\u2019ubwo nashoboye byibira kuba uwa 4 mu banyeshuri nka 30, aho buri wese yavaga mu ishuri rye yabaga uwa mbere. Nyamara mu iseminari ibyo ntibabibyitagaho ahubwo bababaga bafite umubare ntarengwa wo kwemerera abagombaga\u00a0 kuhiga, hakiyongeraho ko n\u2019ababaga bafite imyitwarire mibi bakabacyura nta mpuhwe. Mu iseminari kandi twagiraga icyo gihe amashami 2 ari yo &#8220;Latin Science (LS)&#8221;na &#8220;Latin Langue Moderne (LLM)&#8221;. Ishami rya mbere ryari iry\u2019ikilatini n\u2019ubumenyi, mu gihe irya kabiri ryari iry\u2019ikilatini n\u2019indimi zigezweho.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ayo amashami yatangwaga hagendewe ku manota umuntu yabaga yarabonye mu kizamini cyamwinjizaga mu iseminari n\u2019ubwo hari gihe nyuma byahindukaga.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku munsi wa mbere tuhagera, twasanze urutonde rwari rwanditseho byose mu byo twabaga tuzakoresha: nimero z\u2019igitanda na nimero y\u2019ameza umuntu yagombaga kuzakoresha uwo mwaka, kandi byahindukaga buri mwaka, no muri chapeli ndetse no mu ishuri ntitwari twemerewe guhindura imyanya, ariko nibura ni twe twayihitiragamo.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uwo munsi wa mbere twatangiye, nyuma yo gufata ifunguro rya ninjoro, twumvise inzogera irangira, abari bahamenyereye batubwira ko iyo nzogera yasobanuraga kujya mu nama rusange na padiri mukuru.Twagiye rero muri iyo nama noneho Padiri Havugimana Andr\u00e9 bitaga Rwara<sup>[4]<\/sup>, asaba buri mururu<sup>[4]<\/sup> kuvuga izina rye na paruwase akomokamo, kuko twabaga tuvuye muri paruwase zose za diyoseze ya Kigali. Abaruru batatu baradusekeje tubura umwuka.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uwa mbere ni Ntabyera Charles (ubu ni padiri ukorera mu iseminari y\u2019I Ndera) wavuze ati \u00abmbere yo kubabwira izina ryange mwiriwe ? Muraho? Nitwa Ntabyera mvuye muri paruwase ya Saint\u00a0<\/em><em>Michel\u201d. Uwa kabiri ni Uwizeyimana Elias, wavuze izina rye, ubundi bigeze kuri paruwasi asa nk\u2019uvuga afana nk\u2019uko tuvuga Rayon, we ati \u00ab Ruhuha Ruhuha Ruhuha Ruhuha\u2026.. \u00bb Uwa 3, we ntiyavuze ibisekeje ahubwo yasaga nkusekeje, yarahagutse ati \u201cnitwa Rwego Gasasira Antoine(ubu ni dogiteri mpuzamahanga mu buganga) mvuye muri paruwase ya Gikondo\u201d. Ariko yabivuze yicaye turamubura kuko iyo yahagararaga yareshyaga nk\u2019uwicaye, bihumira ku mirari kuko yiswe Rwego (nyamara yageze aho aba muremure, ubu aransumba).<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu iseminari ya Mutagatifu Visenti ya Ndera mu mwaka wa mbere natangajwe n\u2019ukuntu hari igihe cyari giteganyijwe cyo kutavuga; nko mu gitondo tugiye gukaraba kugeza tuvuye mu misa, twinjiye mu refegitwari, tumaze kurangiza isengesho ryo kurya. Ndibuka ko ku munsi wa mbere mu gitondo nasuhuje Banituze wari wanzanye, aranyihorera, ngira ngo n\u2019urwango ariko nabimenye nyuma ko kwari ugukurikiza amategeko.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri rusange mu iseminari badutoza kwiga dushyizeho umwete, gusenga no kuririmbira Imana, kwubahana, kubana kivandimwe ariko cyane cyane n\u2019imikino inyuranye ariko byose bikaba byari &#8220;CISHWA AHA&#8221; igamije kugira umuntu umugabo w\u2019intangarugero.Uretse amasomo asanzwe, gahunda yo mu iseminari yari iteye gutya : buri munsi abaruru ni bo bozaga ibyo abandi bose babaga baririyeho, bakurikije imeza bicaragaho , saa saba, abandi bose uvanyemo abaruru, bahataga ibirayi cyangwa ibijumba bitewe n\u2019ibyagombaga kuribwa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuwa mbere twakoraga umukino wo kwiruka wari itegeko kuri bose kandi byibura tukiruka kilometero 5 ahantu habaga hateganijwe nk\u2019i Jurwe cyangwa kwa Mbonampeka. Kuwa 3 nyuma ya saa sita, nta masomo yahabaga, ahubwo habaga isuku mu kigo hose yakorwaga n\u2019abaseminari harimo gusukura aho twasengeraga, aho twariraga n\u2019ubwiherero\u2026.ibyo byose bikaba byarayoborwa n\u2019abayobozi b\u2019imeza. Nyuma twarakarabaga tukajya mu ishuri ry\u2019indirimbo aho abaseminari bari baratoranyijwe kutwigisha indirimbo, bakaba bari baranasonewe iyo mirimo y\u2019isuku.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Batwigishaga indirimbo twakoreshaga mu misa. Kuwa gatandatu byari bimeze nko ku wa gatatu neza neza n\u2019uko hiyongeragamo na filimi ya ni mugoroba nyuma y\u2019amasengesho. Indi minsi ntavuze twigaga bisanzwe, ariko tukagira n\u2019imikino tubarizwamo; nkange nahereye mu karate, nyuma njya mu izamu ry\u2019ikipe y\u2019ikigo mu mupira w\u2019amaguru. Ku bijyanye n\u2019imikino byabaga ari icyaha gikomeye kutayitabira, abatarabikoraga babita ama &#8220;fotwe<sup>[4]<\/sup>&#8221; , kenshi bakaba barahabwaga amanota make mu myitwarire (mu iseminari byararutaga gukora udukosa duto, ariko ukagaragara kuruta kwitonda ariko ntugaragare).<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku cyumweru nta masomo y\u2019abarimu twagiraga, ariko agatima kabaga karehareha ku mirire yabaga yihariye uwo munsi, aho mu gitondo twavovoraga sheshe<sup>10<\/sup> ; bamwe mu bandikiwe bashyikiriwzaga amabarwa yabo yabaga yaje mu gasanduku k\u2019iposita k\u2019iseminari ya Mutagatifu Visenti ya Ndera. Saa sita rero amata yabyaraga amavuta kuko ku meza habaga hari n\u2019inyama. Mu by\u2019ukuri twaryaga neza n\u2019ubwo twabaga tuva ahantu hanyuranye, ku buryo iyo twajyaga mu biruhuko binini, bamwe bagarukaga ku ishuri babazwa indarwa y\u2019igikatu yabafashe, ariko nyuma y\u2019ibyumweru nka 2, bakagarura ubuyanja kubera ifunguro ryo mu<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>iseminari wagereranya n\u2019imboneza mirire yondora. Iyo ugereranyije uko icyo gihe twigaga, twafatwaga nyamara nta mudasobwa cya murandasi, wakemeza uko ubuzima bwakera bwari bwiza kurusha ubwubu nandika kino gitabo ; muri make ubuzima BWARAPFUBYE kuri jye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Rimwe mu cyumweru, buri shuri ryagiraga amasaha 2 yo gukora mu gishanga ahahingwaga soya, urubingo n\u2019ibindi byafashaga iseminari mu kwihaza mu biribwa. Abaseminari basurwaga ku cyumweru cya nyuma cy\u2019ukwezi, bakajya mu giterane mu isoko ryo ku Murindi kuwa gatatu wa mbere w\u2019ukwezi. Ikindi cyari ingenzi mu iseminari yari imiryango twagomba kubarizwamo ; urugero : abasukuti, abakuruwa ruje, abasaveri, abajeki, abakarisimatike,\u2026..<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uretse ibyo byiza ndondoye, hazagamo amwe mu makosa atarishimirwana bose . Nahera mu yo nakoraga nagenage ubwange, ngasoreze ku yakorwaga n\u2019abandi,\u00a0 jye ntarimo. Gusa ayo makosa urebye yatangiranaga n\u2019umwaka wa kabiri. Harimo kwiga ninjoro mu masaha atemewe kugira ngo tugire amanota menshi (DUNE<sup>[4]<\/sup>), gusarura imbuto cyane cyane avoka tukazitara mu mashuka, gucyuza<sup>[4]<\/sup> no kugira imifi<sup>[4]<\/sup> na esuwime; byabaga iteye ubwoba. Reka mbahe nk\u2019urwenya rujyanye n\u2019ibyo. ,ni aho umuriro wigeze kubura, maze umunyeshuri mugenzi wacu\u00a0 Corneille afatwa n\u2019ikiboko kinini afite avoca, akeka mugenzi we wari igisore witwa Edouard, bakundaga kwita Kiburugutu.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Corneille atera hejuru avuga ati &#8220;Kiburugutu Kiburugutu, umuriro nugaruka ndaguhonda&#8221; ; umuriro ugarutse asanga ni<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyakwigendera padiri Rugasira Ananias wari ushinzwe umutungo ; gusa nyine yaramubabariye.Undi ni Semanyenzi nawe wahanuye avoka umuriro wagiye (doreko iyo umuriro waburaga ari byo twikoreraga), tugeze muri chapeli zinyanyagira zijya kuri aritari n\u2019umuriro uhita uza. Amakosa yandi yakorwagwa byari ugutoroka ikigo bakajya kunywa inzoga mu Gahoromani ka Rubungo, komine iseminari yabarizwagamo. Abandi bajyaga kubinda<sup>[4]<\/sup> ibyana<sup>[4]<\/sup> byigaga muri APRED Ndera.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 Iyo habaga umunsi mukuru wa mutagatifu Visenti, kenshi arikipisikopi Nsengiyumva Visenti yaradusuraga ; hakaba misa nziza, imyidagaduro, imikino, tugashyirwa igorora mu masaha ya saa sita tukarya ikimasa twabaga twabagiwe. Buri mwaka habaga umwiherero ariko mu myiherero itatu nahakoze, nta wanshimishije nk\u2019uwa Padiri Munyeshyaka Wensisilasi, kuko yari afite impano yo kwigisha no gusetsa. Gusa nyine ni uko ngo umuntu ari mugari, naho kwemera ko yijanditse muri Jenoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda, n\u2019ukuntu yigishaga urukundo bikunze kumbera ikizamini. Muri buri kirihuko, twabaga dutegetswe kujyanira ba padiri bakuru ba paruwasi twabaga dukomokamo indangmanota zacu, ngo barebe niba twarateye imbere cyangwa twarasubuye inyuma,bakabona kuzisinyaho.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyo gihe muri paruwasi Saint Michel, habonekaga Nyakwigendera Kalibushi na Padiri Kibanguka. Kibanguka we yarangwaga no gukubita ku mugaragaro, abaseminari bababaga bazanye amanota mabi, cyane cyane ayo mu myitwarire, gusa jye nagize amahirwe ko narinze mpava atankubise.N\u2019ababyeyi babaga bategetswe gusinya ku ndangamanota, ibyo bikaba byarerekanaga ko twarerwaga mu bufatanye bw\u2019impande eshatu: iseminari, paruwase n\u2019ababyeyi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Mu kiruhuko cya 1992-93, mushiki wange yarakomejwe ahindurirwa uwari waramubyaye muri batisimu witwa Suzanne Nyiraneza, abyarwa na Gertulde Mukamazimpaka akaba n\u2019umukobwa wa musenyeri muri diyoseze ya Butare. Gertulde icyo gihe yanazanye na barumuna be bari bafite abana bakubagana, ariko uwari uhebuje ni Ndayishimiye Bertrand wakuze akagera aho akiyita Bull Dog .\u00a0 Nyuma Papa yagiye mu mahugurwa mu Misiri mu by\u2019ubuhinzi agaruka narasubiye ku ishuri.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25409\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother-and-daughter-157x300.jpg\" alt=\"\" width=\"157\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother-and-daughter-157x300.jpg 157w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother-and-daughter.jpg 345w\" sizes=\"auto, (max-width: 157px) 100vw, 157px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Mushiki wange na Gertulde wari waramubyaye muri batisimu <\/em><em>Iki gihe mushiki wange yari yakomejwe,uhereye ibumoso hari akana gato cyane niko kakuze gahinduka igihangange Bull Dog,nagenage nkahita nkurikiraho<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uko iminsi yagendaga yegera 1994, umwuka wagenda urushaho kuba mubi hagati y\u2019abahutu n\u2019abatutsi, bitewe n\u2019impunzi zari zinyanyagiye muri Kigali cyane cyane ahitwa Nyacyonga. Imyigaragambyo y\u2019amashyaka menshi, itegwa rya za grenades, zategwaga ahahuriraga abantu benshi nko mu tubari ,imodoka n\u2019aho bazitegeraga. Habaye kandi\u00a0 uguhirikwa ku butegetsi no kwicwa bya Merekiyo Ndadaye wo mu Burundi kwabaye 21 Ukwakira 1993, impfu z\u2019abanyaporitike banyuranye nka Gatabazi Felecien wo mu PSD\u00a0 wishwe kuri 21 Gashyantare 1994 agahita akurikirwa n\u2019uwari umukuru wa CDR Bucyana Martin wishwe 22 Gashyantare 1994. Hariho n\u2019amakuru y\u2019urwango twabonaga kuri Televiziyo y\u2019u Rwanda. interahamwe Katumba n\u2019abandi benshi bicwaga my buryo butumvikana, gusa bikaba byarakukirwaga n\u2019ubwicanyi bwibasiraga abatutsi n\u2019abahutu batavugagaga rumwe na MRND.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twumvaga Radio Rwanda na RTLM, Radiyo Muhabura<sup>[4]<\/sup> tugasoma n\u2019 ibindi binyamakuru byari byiganjemo ingengabitekerezo z\u2019amacakubiri, nka Kangura, Kanguka n\u2019ibindi. Abasemanari benshi bari batangiye kugaragaza amacakubiri, ariko tugira abayobozi beza, badushyizeho igitsure cyiza barimo: uwari umuyobozi w\u2019iseminari Musenyeri Havugimana Andereya, uwahindutse arikipisikopi muri kano kanya nandika kino gitabo, musenyeri Antoine Kambanda twitaga Gatikiro<sup>[4]<\/sup>,\u00a0 kuko byavugwaga ko yize Uganda agahabwa ubupadiri na Papa Yohani Pawulo wa 2. Hari kandi Padiri Yohani Bosiko, nyakwigendera Padiri Yosefu, nyakwigendera Padiri Rugasira Ananiyasi, nyakwigendera Padiri Don Tito.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bamwe mu banyeshuri bari batangiye gutunga utu radiyo tutemewe, kwambara imidari ya Habyarimana Yuvenali, kwambara inkweto zari zifite ibara rya CDR. Tugarutse ku iyicwa ry\u2019abanyaporitike kenshi byakurikirwaga no kwica abatutsi ahantu hanyuranye ; byagaragaraga ko hashobora kuba Jenoside<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>(Icyotenderwa : ijambo Jenoside icyo gihe ntiryavugwa).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndibuka mugenzi wange wigaga mu ishami ry\u2019indimi, Nyakwigendera Visenti aho yasukaga amarira nk\u2019igitambambuga, atubwira ko umuryango wabo bawutsembye kubera iyicwa rya Rwambuka mu Bugesera.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hari icyaduteye urujijo, ubwo umuyobozi mukuru w\u2019iseminari umunsi umwe kuwa gatatu\u00a0 nyuma y\u2019imirimo y\u2019isuku yatwerekaga filimi yitwaga ngo &#8220;Igihugu mu kindi&#8221;; yatubwiye ko twagombaga kumenya inkuru y\u2019impamo. Muri iyo filimi herekanwagamo agace kari karafashwe n\u2019inkotanyi n\u2019abayobozi babo bitwaga ba afande barimo afande Paul Kagame, Afande Kaka, Afande Kayumba, Afande Dodo n\u2019abandi benshi ntibuka. Iyo filimi itarigeze yerekanwa n\u2019urundi rwego urwo ari rwo rwose rwa Leta yatumye dukeka ko mu buyobozi bw\u2019iyo seminari harimo bantu bakoranaga na FPR rwihishwa, bikaba wenda ari na byo byatumye mu gihe cya Jenoside yakorewe abatutsi bababaga mu Rwanda, harishwe padiri Rugasira Ananiyasi, ubundi utahigwaga kuko yari umuhutu, hakanakomeretswa padiri Havugimana Andereya na we w\u2019umuhutu.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0 Mbere gato yo muri Mata 1994, kuwa mbere, umunsi umwe bamwe mu babyeyi bari baraye basuye abana babo kuko ku cyumweru cya mbere wabaga ari umundi wo gusura, habaye isakwa rusange ridasanzwe mu iseminari yose, bigaragaragara hacyekwagamo ibikoresho bya gisirikare; gusa bivaniyemo ibitabo, utujerekani tw\u2019ikigage n\u2019avoka zari zahunitswe kwa Gaston, Eric n\u2019abandi. Ikindi nibuka ni ibisasu byakundaga gutegwa ahantu hahurira abantu benshi muri za gare, mu tubari, mu modoka zitwara abantu n\u2019abandi; twakunze kwibaza ababikoraga, ariko uretse ko ubu ukurikije ubuhamya bwagiye bushyirwa hanze, ibiremwa by\u2019umwijima byabikoze umuntu atabiyoberwa. Nsanzwe ngira ihame ryange riteye gutya &#8220;ikizakubwira umuntu utazwi wakoze igikorwa iki n\u2019iki, ni uzabigiramo inyungu zigaragara &#8221;\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Ibyo wanabigenderaho ushatse kumenya uwarashe indege yari itwaye Nyakwigendera Habyarimana Yuvenali.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Buri biruhuko twaratahaga, ngashimishwa cyane n\u2019uko murumuna wange yagendaga akura, kuko natangiye yari uruhinja rukambakamba, ariko uko nazaga ni ko nasangaga yararushijeho gukura.Ikindi cyanshimishaga ni ka kabwana twari twaraciririye tuva ku Gitega, kari karabaye imbwa nini kandi y\u2019amakare yatumaga nta wavogeraga urugo rwacu.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku itariki ya 4 Kanama 1993, nyuma y\u2019imyaka 3 y\u2019intambara yamenaga amaraso y\u2019abaturage, intumwa za guverinoma yariho icyo gihe iyobowe na Perezida Habyarimana Juv\u00e9nal n\u2019izari zihagarariye FPR ziyobowe na Kanyarengwe Alexis, zasinye amasezerano y\u2019Amahoro mu mugi wa Arusha muri Tanzaniya. Mu minsi yakurikiyeho Inkotanyi 600 zatashye muri CND. Icyo gihe umuhanda wari wuzuye, abantu benshi baje kwakira FPR itaha CND, bamwe banonyemo abaturanyi babo, abandi babonama abo bafitanye isano, gusa nagenage icyo gihe nagiyeyo ariko mbura aho mpagarara kuko hari abafana barenze aba Rayons Sport cyangwa isiganwa ry\u2019amagare <sup>\u00a0[4]<\/sup>.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-25410\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Whole-family-300x234.jpg\" alt=\"\" width=\"714\" height=\"557\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Whole-family-300x234.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Whole-family.jpg 435w\" sizes=\"auto, (max-width: 714px) 100vw, 714px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Iyi photo ni yo ya nyuma twifotoje nk\u2019umuryango hafi Mata 1994<\/em><\/h4>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-25412\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Whole-family-1-300x234.jpg\" alt=\"\" width=\"738\" height=\"576\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Whole-family-1-300x234.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Whole-family-1.jpg 435w\" sizes=\"auto, (max-width: 738px) 100vw, 738px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Ifoto ya nyuma ya data na murumuna wange twasigaranye hafi ya Mata 1994<\/em><\/h4>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25413\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother1-201x300.jpg\" alt=\"\" width=\"201\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother1-201x300.jpg 201w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Mother1.jpg 327w\" sizes=\"auto, (max-width: 201px) 100vw, 201px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Ifoto ya nyuma ya mama na murumuna wange twasigaranye hafi ya Mata 1994 <\/strong><\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><em>5. Hagati ya 1994 kugeza 1998<\/em><\/span><\/h1>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><em><strong>INTAMBARA, UBWICANYI N\u2019UBUGOME BURENZE URUVUGIRO (MATA 1994) <\/strong><\/em><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibiruhuko bya pasika ya 1994 twabyinjiyemo uko bisanzwe, ariko ntitwari tuzi ko bamwe twari dusezeranyeho\u00a0 bwa nyuma. Mbere yo gukomeza, navuga abarimu beza banyigishije kuko mu byukuri ni bwo mperuka kwiga, ibya kurikiye nyuma byari ugupfundikanya ari nayo mpamvu nkunda gukoresha imvugo ngo ubuzima &#8220;Bwarapfubye&#8221;. Abo barimu ni Gasana Emmanuel wigishaga ikilatini n\u2019igifaransa,Vulembo wigishaga igifaransa, Seburimbwa Emmanuel wigishaga ikinyarwanda, Munana Emmanuel wigishaga amateka n\u2019ubumenyi bw\u2019isi na Migabo wigishaga muzika n\u2019uburere mboneragihugu.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Reka tugaruke ku biruhuko bidasanzwe aho nkigera mu rugo numvaga mama afite impungenge ko hashoboraga kuba intambara nk\u2019uko yabibwirwaga n\u2019abatutsikazi bagenzi be basenganaga.\u00a0\u00a0 Mu muryango wacu mu gihe cy\u2019ibiruhuko, twakoraga uturimo tunyuranye, nyuma ya sa sita tukajya mu mikino cyangwa tukareba umupira kuri televiziyo. Ku wa gatatu, tariki 6 Mata 1994 twagiye kureba kimwe cya kabiri cya CAN cyari cyahuje Nijeria na Cote d\u2019Iviore. Uwo mukino twawurebeye kuri Home y\u2019abasaveri imbere ya stade y\u2019akarere ka Nyamirambo; byari mu gihe cy\u2019imbeho ni imvura nyinshi.Twaratashye dukora uturimo dusanzwe, turangije tuvuga ishapule, turaryama ariko turara twumva ibintu bikubita nk\u2019inkuba ntitwabyitaho kuko twari mu gihe cy\u2019imvura y\u2019itumba. Bukeye twarabyutse nk\u2019uko bisanzwe, ariko twumva kuri radiyo hariho &#8220;musique classique&#8221; (indirimbo zitagira amagambo), dutangira kwikanga, tubajije abo mu muryango w\u2019umuturanyi Munyanziza Felicien, batubwira ko indege yarimo abakuru b\u2019ibihugu 2 : Nyakubahwa Habyarimana Yuvenali na Nyakubahwa Ntaryamira Sipiriyani n\u2019abandi 10 bari kumwe ko yarashwe, ntihagire n\u2019umwe urokoka. Nyakwigendera Habyarimana yari afite imyaka57 y\u2019amavuko n\u2019imyaka 21 yari amaze ku buperezida mugihe nyakwigendera Ntaryamira yari afite imyaka39, amaze amezi 2 gusa ku bupererezida.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ntari nakomeza, reka nihanganishe imiryango y\u2019abo baguye mu ndege cyane ko bari bagiye gushakira amahoro ibihugu byacu. Nyuma y\u2019iyo nkuru hari abaturanyi bari mu mashyaka nka\u00a0 PSD, PL, MDR barimo uwitwa Romalisi batangiye kwinywera byeri ngo Kinani ariwe perezida Habyarimana yapfuye. Nyamara tugakomeza kumva amasasu avugira kure, ndetse kuko twari duturiye ahirengeye, twashoboye kubona amwe mu mazu y\u2019abatutsi yari yatangiye kutwikwa ku Gitega, aho twamenye nyuma ko batwikiye bakanica umuryango wo kwa Sekanuma n\u2019umuhungu we wari umurasta wishwe aciwe umutwe.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu kanya gato byahise bihinduka twumva amasasu avugiye ku musozi wa Kigali, twese duhita twihindira mu mazu, n\u2019abanywaga byeri bazitaho bajya kwihisha. By\u2019umwihariko umuryango wacu wihishe hagati y\u2019ibyumba ; tuvuga amasengesho yose abaho ya kiliziya Gatolika turayarangiza. Twongeraho isengesho ryatoraguwe mu mva ya Yezu, bavugagako rikora ibitangaza ariko nkaba narabonye nta cyo ryakoze ku bikorwa by\u2019inkotanyi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Dutangiye kumva amasasu asa nk\u2019avugira aho twari dutuye, haje abasirikare 2 n\u2019umuntu wari wambaye sivile, barasa urugi rwacu, hameneka ikirahuri, niko gukurura rido, babona ko nta bintu by\u2019agaciro byari bihari, bagenda bavuga ngo aba ni abakene nkatwe twese ; bigaragara ko bagenzwaga ahanini no gusahura.Ubwoba bwarushagaho kutwica kubera murumuna wacu Aim\u00e9, wari umaze imyaka ine gusa, wumvaga amasasu akarira ; hakiyongeraho n\u2019imbwa Makasi yashoboraga kumoka. Nyamara n\u2019ibisimba bizi ubwenge kuko kuva yakumva amasasu, Makasi ntiyongeye kumoka kugeza mu kwa Nyakanga 94 intambara irangiye. Nuko rero amasasu yakomeje kuvugira aho twari dutuye, twumva avugira mu mpande zose.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bukeye twaragiye twihisha mu ntanzi z\u2019urugo hari ibiti bya sipure, duhurirayo n\u2019umuturanyi Eli\u00e9zer, aduha amakuru y\u2019uko bari bamaze kwica umuhungu w\u2019umunyemari Gatemberezi witwaga Fisto akaba yaranakinaga ibyo gusetsa muri &#8220;les ass de la com\u00e9die&#8221;, anatubwira ko Makuza Bernard hari abasirikare bari bamutwaye dore ko twari dutandukanyijwe hafi na metero ijana gusa.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>ICYITONDERWA: Abasoma iki gitabo bari bataraca akenge muri 1994, ntimuzatangazwe n\u2019uko itumanaho ryakorwaga mbere. Kubona amakuru byari bikomeye kuko telefone ngendanwa zari zitaraza mu Rwanda, byumvikane ko na murandasi, imbuga nkoranyambaga nka facebook, Whatsapp byari bitarabaho.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twikomereze rero, ubwo twagumye kwihisha kugeza ubwo abapagasi twari duturanye baduteye nijoro, badutera ubwoba, bashaka ko tujya hamwe n\u2019abandi ; barangije basoromye amashu na karoti barangije barigendera, ariko ntibyari ubugome ahubwo yari inzara. Abo bapagasi barindaga inzu ya Mubumbyi wakoraga muri banki ya BCR (Banque Commerciale du Rwanda ubu yahindutse I&amp;M Bank) na Ambasaderi Sendegeya wari uhagarariye u Rwanda muri Libiya. Intambara y\u2019amasasu n\u2019ibibunda biremereye yarakomeje. Ubwo rero nk\u2019uko twabitegetswe twagiye kuri bariyeri n\u2019abandi baturanyi, ariko jye bambuza kuhaza ku manywa kuko nari nkabije kugira isura y\u2019abatutsi ari na bo bahigwa.Umunsi wa mbere twahise tubona imbangukiragutaba isa nk\u2019iyari ihamagajwe. Iyo ambulance twabonye havamo abagabo 2 bajya guterura Monika, umugore wa Stanislas nyiri Hoteli Baoba<sup>[4]<\/sup> wagerageje<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>gusimbuka igipangu akavunika kuko yari munini. Uwo mugore n\u2019ubwo yagiye ntawe umukozeho, nyuma ya Jenoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda, yakoreye abaturanyi be ibintu by\u2019agahomamunwa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Wenda byaba byaratewe n\u2019uko hashize igihe gito havuze amasasu menshi muri Baoba, mukanya gato bavuga ko ari imbunda bari bavumbuye yo igihe bahasakaga. Impamvu wenda batangiriye kuri Baoba basaka, ni uko nyiri Baoba yabanaga nabi n\u2019abaturanyi be bapfa ubutaka, ikindi byahwihwiswaga ko haberaga inama za poritike n\u2019ikimenyimenyi mbere gato y\u2019intambara yo muri 1994 hari hamaze igihe gito haturikiye igisasu cyari giteze muri iyo hoteli.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyakurikiyeho ni uko bamwe mu bapagasi bitwaraga nk\u2019interahamwe bahise bafata basaza 2 ba Monika, barabatemagura, abari kuri bariyeri bahungira mu ngo zabo. Hashize amasaha make batubwira ko musaza umwe wa Monika yahise apfa, undi bakamubika mu bihuru ari intere ku buryo nijoro, hari abagiraneza bamushyiraga igikoma. Gusa mu minsi mike na we yageze aho yitaba Imana; hagakekwa ko yishwe n\u2019uwitwa Fulgence wagendanaga n\u2019uwitwaga Kijanja. Ni abo bonyine baguye kuri bariyeri y\u2019aho twari dutuye. Hari ibyo bavuga ko bariyeri zose zari zigamije kwica; oya rwose nka bariyeri twari turiho, twabaga twicaranye n\u2019abantu nka Makuza Bernard wabarwa mubataravugaga rumwe na MRND, ariko rwose ahubwo jye nabigereranya na ligala<sup>[4]<\/sup> z\u2019ubu, uretse ko iyo hazagamo interahamwe zivuye ahandi cyangwa abandi banyarugomo, hari abo bagiraga inama yo kuba biciriyeho.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu gihe cy\u2019iyubura ry\u2019imirwano hagati ya FFR na FAR, Radiyo Rwanda na RTLM zahoraga zigisha ko imvano y\u2019intambara yari urupfu rwa Habyarimana rwatewe na byari ibya Paul Kagame na FPR ye. Ku bw\u2019ibyo rero bigishaga ko intambara ari uguhangana n\u2019inkotanyi aho ziri hose nta kwita ku myaka, bagatanga urugero ko Kagame wabateraga ibibazo ari uko yahunze akiri muto bakamureka. RTLM yigishaga ko inkotanyi yose aho yari iri yagombaga gupfa, yaba umusaza cyangwa uruhinja. Kuko nyuma yo kurenga ku mishyikirirano ya Arusha, buri ruhande yaba FPR cyangwa FAR ,bari biyemeje ko ari yo ntambara ya nyuma, ari yo ntambara rurangiza.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cyakora ku mvugo yakoreshwaga cyane na RTLM, iyo bavugaga inkotanyi, babaga bashaka kuvuga umututsi. Ni byo koko ishobora no kuba yari na rurangiza kuko ku mpande zombi nta mfungwa z\u2019intambara zigeze zihererekanywa nyuma y\u2019iyo ntambara. Intambara rero yakomeje ubukana, aho nko mu minsi nk\u2019ibiri gusa inkotanyi zari zafashe cyangwa zahawe n\u2019ababiligi bari muri MINUAR umusozi wa Rebero. Ibisasu bya <\/em><em>rutura byanyuranagamo bimwe biva cyangwa bijya ku musozi wa Rebero, umusozi wa Kigali na CND.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho inzara yakomeje kutwica aho twari twihishe, dore ko hari igihe twajyaga kuri bariyeri ngo abaturanyi bemeze ko batuzi, ubundi tugasubira kwihisha iyo interahamwe za Nyakabanda zabaga zizamutse. Ikindi kibazo ni uko abakozi ba Leta bari bamaze amezi make badahembwa. Jye Karasira kuko nigaga mu iseminari, nkaba ntari nzwi cyane muri karitsiye, byabaye ngombwa ko banshakira ikemezo gisimbura indangamuntu, maze uwari nyumbakumi wacu Seruhinja Stanislas wari usanzwe ari n\u2019umukozi wa Bralirwa arabigarama (menya yarabitewe n\u2019ubwoba kuko na we yari umunyabutare).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyangombwa gisimbura indangamuntu nagihawe n\u2019undi mu nyumbakumi w\u2019umukavukire witwa Muhizi wari ufite umuhungu witwa Muvara wakinanga umukino w\u2019intoki (Hand Ball akanabyina imbyino gakondo. Uko ni na ko bamwe mu bahutu bashoboraga kujya guhaha cyangwa gusahura ababaga bishwe, bagendaga batugezaho amakuru y\u2019abishwe kuko nta telefone mobile zabagaho, habagaho telefone zo mu ngo zisanzwe kandi zagirwaga na bake. Ni ukuvuga ko amakuru yose, uretse ayanyuraga kuri radiyo, yabaga ari ihererekanyamvugo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Sinavuga ibya Radiyo ngo nsige RTLM yari radiyo rutwitsi, yakanguriraga abahutu kurwanya FPR yari yubuye imirwano, ariko icyo nayigayiye ndetse na guverenoma y\u2019abatabazi mu rusange, ni uko batamenye umwanzi w\u2019ukuri w\u2019 urugamba, ahubwo ingufu za bo bakazitakaza bica inzirakarengane z\u2019abatutsi zimwe zitari zinazi iyo byavaga n\u2019iyo byajyaga. Ariko ntibujije ko hari abatutsi bene wacu, b\u2019inshuti n\u2019abandi muri rusange, bari barohereje abana babo mu nkotanyi kandi bizwi rwose binafitiwe gihamya. N\u2019ubwo bamwe babeshya ngo ko cyaziraga kikaziririzwa kumva Muhabura cyangwa kuvuga inkotanyi, si byo namba. Ibyo byabanje rugikubita guhera muri 1990-1991. Nyuma haje kubaho igihe cya poritike y\u2019amashyaka menshi yemerewe, tariki 6 Kamena 1991. Icyo gihe abataravugaga rumwe na Leta bo mu mashyaka anyuranye : MDR, PSD, PL ,\u2026n\u2019ayandi bari barangajwe imbere na Twagiramungu Faustin, benshi bagaragagarije urukundo inkotanyi ku mugaragaro, ku buryo n\u2019ubu nibuka umushoferi witwa Pawulo wagendaga acuranga radiyo MUHABURA .\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ikindi kimenyetso mushobora no kwibonera mu mashusho kuri youtube ni ukuntu inkotanyi zaje CND, zakiriwe n\u2019abatutsi n\u2019abahutu batavugaga rumwe na MRND, bazakira nk\u2019ingabo zitsinze urugamba, ku buryo wagira ngo ni Rayon Sport yari itwaye igikombe, kandi benshi muri izo nkotanyi zari zizwi n\u2019abahoze ari abaturanyi babo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ntawe uzibagirwaga mu gihe cy\u2019agahenge ukuntu ikipe ya football na volleyball ya FPR yaje gukina n\u2019urubyiruko rutavugaga rumwe na MRND rwarimo PSD na PL, nyamara ntibanyurwa hashize iminsi mike baba barashe Gatabazi, ba bagizi ba nabi bahora batamenyekana. Ibintu byari byarahindutse aho uwari umukuru w\u2019igihugu bamwitaga &#8220;Gisunzu&#8221; cyangwa &#8220;Kinani&#8221; ; bakaririmba bagira bati &#8220;\u2026Habyarimana Gisunzu navaho impundu zizavuga\u2026 &#8221; Ese zaravuze? Umbaze nkubaze ! Gusa byahindutse nko mu isogonda, igihe inkuru yatahaga i Rwanda ko indege yari itwaye abaperezida b\u2019uRwanda n\u2019uBurundi, na bari babaherekeje yarashwe ! Abahutu b\u2019abanyaporitike bo hejuru batavugaga rumwe na MRND na CDR, kuri tariki 7 Mata bahise bicwa. Abahutu basigaye bose batangiye kumva ko bageramiwe, bakurikije ibyari byarabaye i Burundi twavuze, barebye aba perezida babo 2 ; Habyarimana nta Ntaryamira, gusa uburyo rero bahisemo gukoresha birwanaho ni bwo bwabaye amahano kandi bukazahora bubakurikirana iteka ryose. Kuko aho guhangana n\u2019uwo bakekaga ko ari we wari wahanuye indenge ngo banarwane n\u2019ingabo ze, ahubwo bishoye mu nzirakarengane, bihera kuri za rukurikirizindi, abahutu benshi biyumvamo &#8220;interahamwe&#8221; na &#8220;CDR&#8221;, bihereye cyane kubari injiji, abari bafite umutima nda\u00a0 ,barasahura, abandi bishora mu bakobwa beza bari barabuze mbere kuko habaga amategeko, bitwikira ibura ry\u2019amategeko babafata ku ngufu, kwica bigeraho bihinduka umukino cyangwa ibiyobyabwenge aho wumvaga umuntu azinduka avuga ati \u00abko hose twaharangije, uyu munsi turakora<sup>[4]<\/sup> he ? \u00bb.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twigarukire ku ntambara yari yubuye mu 1994, FAR na FPR barwaniraga impinga z\u2019 imisozi.\u00a0 FAR yari ifite umusozi wa Mont Kigali, FPR ifite umusozi wa Rebero no ku Gisozi, ubundi umusozi wa Jari, bahoraga bawusimburanwaho. Iyo misozi yatumaga buri mutwe utera ibisasu mu birindiro by\u2019undi ; gusa abaturage benshi bari mu gice cyayoborwaga na FAR. Hashize nk\u2019ukwezi intamabara yubuye, habaye isakwa rikomeye muri karitsiye twari dutuyemo, hafi ya Baoba n\u2019amazu yari aya ONATRACOM, ari na ho Makuza Bernard yari atuye. Icyo gihe jye nagiye mu rundi rugo bari basatse mbere, ku buryo abasirikare babwiye umuryango wange bati\u00a0 \u00ab n\u2019ubundi n\u2019ejo bazabasaka, reka tubareke muzagwa ku bandi \u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyamara mu mazu ya ONATRACOM ho bahishe abatutsi benshi kandi bishwe n\u2019urubyiruko rwa kavukire rwari rwariyise interahamwe n\u2019izindi nterahamwe zari zaraturutse aho tutazi. Muri ayo mazu, icyambere basanzemo abantu benshi bari barahageze mbere bahunga bya bitero byabaye i Gikondo na Biryogo, bitwaje urupfu rwa Gatumba na Mutombo ; abo bantu baraje bahungira mu batutsi benewabo ariko ntihagira n\u2019umwe wabamenye muri karitsiye. Abo bose barabishe kandi bakoresheje intwaro gakondo kugeza n\u2019ubwo utwana tw\u2019impinja baduhonze ku bibambasi, abakecuru babakubita impiri n\u2019imipanga bitwaje gusa ngo babasanganye jumelle na yo y\u2019igikinisho.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyo bagusanganaga cyose warakiziraga kuko ndibuka ko twahise ducukura umwobo dutaba cassettes zose za Kayirebwa twari twaraguze. Hagati aho kwa Makuza byavuzwe ko bahasanze imbunda, gusa akaba yaraberetse uruhushya rwo kuyitunga, ngo banashatse kumwica, ariko uwari ubayoboye yagize ati \u00ab ni mumureke, tumwishe twaba duhemukiye se kandi we yari\u00a0 umugabo \u00bb. Uwiyitaga CDR wari umaze guhonda agahinja ku kibambasi, abari kuri bariyeri bamubajije impamvu ari bwo buryo yahisemo, yahise abasubiza ashize amanga agira ati \u00ab na Kanjogera iyo yajyaga guhaguruka, yahagurukiraga ku mpinja z\u2019abahutu azishinze amacumu\u00a0 ndetse na Kagame wari wabateje intambara,bari baramuhunganye afite imyaka ibiri\u00bb. Izo mvugo yarakoreshejwe cyane mu kwica urwagashinyaguro muri Jenoside.\u00a0<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><em>GICURASI 1994: IGISASU CYA FPR<\/em><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri Gicurasi 1994, imiryango myinshi yabaga mu mugi wa Kigali yari yaratangiye guhungira mu cyaro,\u00a0 cyane cyane mu majyepfo no muri perefegitura ya Gisenyi kuko ho nta ntambara y\u2019amasasu yari yakahageze. N\u2019ubwo hari ubwoba bwo kwicwa igihe icyo ari cyo cyose, umuryango wange wari ucyuzuye kugeza kuri 21 Gicurasi 1994, ubwo intambara ikomeye yari igamije gufata ikibuga cy\u2019indege n\u2019ikigo cya Gisirikare cy\u2019i Kanombe, yakurikiwe no gufatwa kwa Kicukiro. Uwo munsi umuryango wacu wagushije ishyano, ubwo igisasu cyo mu bwoko bwa Katiyusha cyaguye mu rugo iwacu kirashwe na FPR ariko cyari gitumbereye abasirikare ba FAR bari ku musozi wa Kigali hafi neza y\u2019aho twari dutuye. Igisasu cyafashe murumuna wange Tuyisenge Rukundo Emmanuel wari ufite imyaka 13, ahita acika amaguru yombi akomereka no mu gatuza. Umuturanyi wacu wari ufite imodoka, wanakoraga nka kontabure wa perefegitura y\u2019umujyi wa Kigali, Munyanziza F\u00e9lecien yafashije papa kumujyana mu bitaro bya Kigali(CHK). Bwaracyeye batumenyesha ko yitabye Imana, batahana umurambo, ariko byahwihwiswaga ko uretse no kwicwa n\u2019icyo gisasu, imiti yari yarabanye abaganga mike ku buryo uwo babonaga abatinza kandi atazakira bahitaga bamutera urw\u2019ingusho ngo apfe vuba.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Munyanziza yaduhaye amafaranga ibihumbi bitatu, tuguramo ikigage cy\u2019abitabiriye gushyingura n\u2019uwabaje isandaku muri kimwe mu bitanda twari dufite. Data yavuze ijambo ryo kumuherekeza, amushyingurana bibiliya Gatolika nk\u2019impano. Murumuna wange muto Aim\u00e9, we byanze kumuvamo kugeza n\u2019ubu kuko yibuka ko gato mbere y\u2019uko akubitwa na katiyusha, bakinaga agakino bavuga ngo \u00ab numfata ndaguheha \u00bb. Nyuma y\u2019urwo rupfu rwa Emmanuel, nk\u2019umuryango twafashe umwanzuro wo gutatana kugira ngo twongere amahirwe yo kubaho kuri bamwe mu basigaye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twabanje gusaba Fulgence na Kijanja kuduhungisha babaza mama icyari cyanditse ku ndangamuntu, abashubije ko ari&#8221;tutsi&#8221;, barikanga bati n\u2019abo twari twajyanye barabatwambuye. Bashakaga kuvuga abo mu muryango wa Nosenti wari umaze igihe gito azize igisasu bari bateze Baoba, umugore we n\u2019abana be bose barahunze bageze ku Giti cy\u2019inyoni barabica bose. Jyewe nasigaranye na data ku rugo kubera ko ngo uko nasaga ntashoboraga kurenga bariyeri yo ku Giti cy\u2019inyoni. Mama, murumuna wange muto na mushiki wange berekeje i Butare mu majyepfo y\u2019u Rwanda, bahabwa rifuti n\u2019umuryango wari uhunze, uherekejwe n\u2019abasirikare, bagamije kujya i Mwendo aho data yakomokaga . Mwendo y\u2019i Rwaniro yari ifite amateka yo guhangana n\u2019abahutu bashakaga kwambuka Mwogo ngo baze guteza imvururu, bakabahashya. Ibyo byabaye igihe cyose inyenzi zateraga n\u2019igihe cy\u2019akaduruvayo kakozwe bashaka kuguraho Gregoire Kayibanda (1963-1972).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva icyo gihe twagumye mu rugo twihishe ariko byagera nijoro intambara ikegera cyane aho twari dutuye ku buryo banarasaga ibisasu bibonesha abasirikare ukaba wababona, bakanatukana ; umwe ati \u00ab rasa iyo mbwa y\u2019umuhutu kuma nyina\u00bb, undi agasubiza agira ati\u00a0 \u00ab kubita iyo mbwa y\u2019umututsi yo gaswera nyina\u2026nta kugoreka ugendeye kuri ibyo bitutsi,wabonaga ko yari intambara rurangiza yari ihanganyishije FAR (igizwe n\u2019igive kinini cy\u2019abahutu) na FPR (yari igizwe n\u2019igice kinini cy\u2019impunzi z\u2019abatutsi). Inkotanyi zamaze igihe kinini zarafashe umusigiti witiriwe Kadafi tukibaza icyaburaga ngo zidutabare dore ko hari hakiri abatutsi benshi bari bakeneye ubutabazi, nyamara bagakomeza gupfa urusorongo iyo interahamwe zabonaga agahenge cyane cyane ko n\u2019izo nterahamwe zabaga zitazwi muri karitsiye,ahubwo zabaga zaturutse ahandi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byambereye urujijo ariko harimo ibyo nasobanukiwe mu gihe nandika iki gitabo nyuma yo gusoma igitabo Generali Romeo Dallaire, aho avuga ko &#8221; \u2026bamwe mu bapfuye bashobora kugerekwa kuri Paul Kagame kuko atihutishije bikorwa bye\u2026&#8221;<sup>[4]<\/sup>. Mu kwa gatandatu twumvise ukuza kw\u2019 abafaransa muri Operation Turquoise, ducika intege twumva ko bazabuza inkotanyi kutugeraho kandi twarazibonaga hafi nko muri kilometero ebyeri. RTLM na Kantano wayo bazanye indirimbo ngo \u00ab \u2026Vive la France,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Vive le Rwanda, Vive la coop\u00e9ration franco-rwandais \u00bb.Twabaye nk\u2019abakubiswe n\u2019inkuba duhebera urwaje.Twari dufite akaradiyo gato kuburyo RTLM twayikurikiraga, n\u2019igihe bayirasaga hagakomerekamo Hitimana No\u00ebl twarabyumvise,. Kuko yafunze akanyaga gato, ihita isubiraho ariko\u00a0 hakomeje Habimana Kantano, Valeriya Bemeriki na George Ruggiu wavugaga mu gifaransa. Gusa bafataga micro ukamvamo urwango rurengeje bari Bemeriki na<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Noel.\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Inzara n\u2019ubukene icyo gihe byari bitugeze ku buce ku buryo twari dusigaye dutungwa na porici twahabwaga n\u2019abapagasi twari duturanye, babonaga uburyo bwo gusahura, tukasa inkwi ku bitanda n\u2019intebe byari bidafite akamaro, kubera gutinya kujya ku isoko kandi nta mafaranga twari dufite mu rugo, ubundi twahabwaga ibiryo n\u2019abapagasi twari duturanye.<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><em><strong>NINJIYE MU IJURU NTAPFUYE NGEZE YO NSANGA NA HO HARI URUPFU (TARIKI YA 04 NYAKANGA 1994)<\/strong><\/em><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kera kabaye, dore ko tutibukaga n\u2019amatariki, hari iminsi ibiri inkotanyi zakoresheje imbunda za rutura zirasa ibisasu byasandariraga mu kirere bikicamo ibindi bisasu bigasandara ku musozi wa Kigali.Uko barasaga ibisasu twahitaga dukusha, kuko byazaga biduhira mu kirere, wakusha bigafata abagihaze cg abari ahantu hirengeye, akabi gasekwa nk\u2019akeza, n\u2019imbwa yacu Makasi yari yaramenye &#8220;gukusha<sup>[4]<\/sup>&#8220;. Ku mugoroba w\u2019uwo munsi wa kabiri tariki 3 Nyakanga, kuko twari duturiye umuhanda twahengereje dutangira kubona abantu bahunga barimo n\u2019abambaye gisirikare. Bwaracyeye twumva amasasu yagabanutse cyane, haraswa rimwe rimwe, cyane iryo bitaga \u00ab miru \u00bb kuko iyo ryaraswagwa bavugaga ko rivuye mu mbunda z\u2019inkotanyi, papa yasohotse gato, numva agarutse avuza induru ngo \u00ab FPR Oye \u00bb! Ahita ababwira ati &#8220;sindi jyenyine, ahubwo ndi kumwe n\u2019umuhungu wange&#8221;. Arampamagara<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>ati \u00ab ngwino usuhuze abavandimwe bawe \u00bb. Nakwemeza nta buryarya ngira nti \u00ab <strong>uwo munsi ni wo nishimye cyane kurusha indi minsi yose yo mu buzima bwange \u00bb<\/strong>.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu mutima natekerezaga ukuntu ntagitemwe n\u2019interahamwe, ukuntu ntakibuze uburenganzira bwange ngo ni uko ndi umututsi cyangwa umunyabutare. Kumva amagambo meza yavugwaga n\u2019inkotanyi wabonaga zaratojwe ikinyabupfura no kubaha. Nta magambo nabona yo kubisobanura uretse ko numvaga ngeze mu ijuru ntapfuye. Ako kanya hari umusirikare wo muri FAR, utari uzi ko abandi bahunze, umwe yaramuhagaritse ati \u00ab urajya he \u00bb ? Uwari abayoboye bitaga Afande yahise abwira umusirikare mugenzi we ati \u00ab ngwino nta kibazo turi abanyu \u00bb, atambutse nka metero 3, bahise bamurasa mu mutwe, umurambo uguma aho mu nzira, ngo uriya yari &#8220;Haduyi&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma y\u2019ibyo babanje kudukusanyiriza hamwe kuri stade y\u2019akarere ka Nyamirambo, batubwira ko bagiye gusukura umugi bawuvanamo interahamwe n\u2019abasirikare ba FAR batari bashoboye guhunga. Aho twari turi nari mfite ibyishimo byinshi ndetse nkanaririmbira abandi indirimbo najyaga numva kuri Muhabura. Gusa ukajya kubona, ukabona inkotanyi zirajezirobyemo umuntu, zikongera zikagaruka zikarobamo undi, gutyo gutyo nyamara mu kajwi gatuje kandi kuje ikinyabupfura.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byageze sa cyenda abaturage bamaze kugwira, batumanura mu kigo cya &#8220;Saint Andr\u00e9&#8221;, duhurirayo n\u2019abandi bari baturutse za Nyakabanda, Biryogo, Gitega n\u2019ahandi. Mu kumanuka tuva kuri stade ya Nyamirambo tujya muri &#8220;Saint Andr\u00e9&#8221;, hari imirambo myinshi cyane yari iri ku mpande z\u2019umuhanda n\u2019amazu menshi yari yarasenywe n\u2019imirwano cyane cyane hafi y\u2019umusigiti wo kwa Kaddafi. Nyuma y\u2019iminsi 2 baduhaye uruhushya rwo gusubira mu ngo zacu tugafata ibiribwa, ubundi tukagaruka mu kigo cya &#8220;Saint Andr\u00e9&#8221;. Jyewe ubwange narizamukiye mbona ba bandi bose barobye mu bantu ndetse n\u2019abandi bagaragara nk\u2019abasazi barishwe babohewe inyuma (ari byo bitaga &#8220;akandoyi&#8221;), bajanjaguwe uduhanga, ariko nta na kimwe byambwiye ugereranyije n\u2019ibyo interahamwe zari zarakoze.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Numvaga ari ibisanzwe kandi bitewe n\u2019isura yange, numvaga jye nta cyo bantwara kuko inkotanyi zarankundaga dore ko bamwe twanganaga mu myaka, bamwe nari mbazi kuko bari abaturanyi, abandi twari twariganye mu mashuri abanza n\u2019ayisumbuye kugeza no kuri Mayanja na Habinshuti Rachid we wajyaga atubwira ibyiza by\u2019ingabo za Museveni muri 1988.Icyari gitangaje gusa ni ubwinshi bw\u2019abana bari batarageza ku myaka bitaga ba KADOGO, ibyo ubundi bindi bihugu biba ari icyaha gikomeye gusa kugeza nubu nawari wabirega FPR.Twamaze ibyumweru bibiri muri &#8220;Saint Andr\u00e9&#8221; babona kuterukura ngo dutahe burundu mu ngo zacu, ariko abahamagazwaga n\u2019inkotanyi bose ntawagarukaga, ahubwo twabonaga imirambo yabo kenshi hafi\u00a0 y\u2019ibyobo bya gisirikare bitaga &#8220;indake&#8221; byabaga byaracukuwe mu rwego rwo kwihishamo ibisasu.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nka ruguru ya stade ya Nyamirambo, hari n\u2019ibyobo bitatu nabonyemo abantu bishwe nyuma yuko FPR ifata ubutegetse. Hari ubudasa ugereranyije n\u2019interahamwe, kuko iyo batumizaga umuntu, ntibakoreshaga amajwi ateye ubwoba nk\u2019ay\u2019interahamwe, ahubwo bagiraga bati \u00ab wowe, ngwino hari icyo tukubaza \u00bb. Ubwo nyine nyuma y\u2019igihe gito ukazumva dosiye yarizinze. Ibyo nibike mu byo nakomeje kujya nibonera naniyumvira, ariko ushatse kubiva imuzi wasoma ibyatangajwe na Judi<sup>[4]<\/sup>.Ntari nibagirwa, tukiri mu kigo cya&#8221;Saint Andr\u00e9&#8221;, abasirikare b\u2019inkotanyi bajyaga baza bakatuganiriza batwumvisha ukuntu twari twarapfukiranwe cyangwa ukuntu twabeshywaga, bati \u00abmurabona dufite imirizo<sup>[4]<\/sup> ?\u00bb\u00a0 Gusa hari inkotanyi ntazibagirwa yadushyize hamwe, turi abaturage benshi itubwira ivanga indimi:igiswayile n\u2019ikinyarwanda, nk\u2019uko n\u2019izindi nkotanyi zose zavuganaga na rubanda.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yaragize ati \u00ab ati Kinani yari yarabishe kweli, gukora umuganda kweli ? Kwishyura ibintu Mungu yabahereye ubuntu, ubwo se koko muremera mukishyura amazi ? Kuki mwemera mukishyura umuriro? \u00bb Iyo nkotanyi uwampuza\u00a0 na yo ubu nkayereka fagitire y\u2019amazi n\u2019amashanyarazi, nkayibaza iby\u2019umuganda n\u2019amande bashyizeho.Mbega duhuye namubaza byinshi, n\u2019ubwo nzi ko ari ibyo bitaga gutera igipindi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umuhanzi akaba n\u2019umuhanuzi Byumvuhore yabivuze neza ati\u00abDemokarasi irahenda<sup>[4]<\/sup> !&#8221;\u00bb.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twasubiye mu rugo jye na papa, turongera turatura tukajya tugenda twakira n\u2019abandi batahukaga. Ibyo kurya cyane cyane pate jaune ntibyaburaga kandi hari igihe twajyanaga n\u2019abasirikare kubafasha gusahura, bakavanamo ibyo bakeneye ibindi bakabidusigira. Kujya gusahura kenshi twajyanaga n\u2019abasirikare, ariko\u00a0 batubuzaga kwijyana twe tugakekako ari impuhwe, ariko nyuma twasanze baragira ngo tutabona imirambo y\u2019abantu bari bishwe nyuma y\u2019intambara. Urugero nka Kidade wapfuye nyuma, none na murumuna we Yussuf Kazayira Bigabiro<sup>[4]<\/sup> yaburiwe irengero vubaha muri za 2016.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 Muri rusange hari abahise bibagirwa amahano yabaye mu Rwanda, bahita bigira mu gusahura ibintu no kubohoza amazu. Ayo mahano yaje kwemezwa n\u2019umuryango w\u2019abibumbye ko ari Jenoside yakorewe Abatutsi, uretse ko jye nifuza ko yakwitwa<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00ab JENOSIDE \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 YAKOREWE \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ABATUTSI \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 BARI \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 MU \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 RWANDA \u00bb.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Impamvu mbivuga gutyo ni uko hari abatutsi bavuye mu mahanga anyuranye, bakorewe ibibi birimo kubashyira mu buhunzi, ariko ibyo sinzi neza niba byakwitwa Jenoside.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-8710\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/hell.jpg\" alt=\"\" width=\"705\" height=\"433\" \/><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><em><strong>URUGENDO RUVA MU MUCYO NABONAGA NK\u2019 IJURU NSUBIRA MU MURIRO UTAZIMA (KANAMA-NZERI 1994)<\/strong><\/em><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twigarukire muri cya gihe twari twasubiye mu ngo zacu, nta makuru na make y\u2019abandi bagize umuryango wacu dufite, kuko nta t\u00e9l\u00e9phone mobile zabagaho. Data yatangiye gucuruza isegereti ndetse rigenda ryunguka kuko inkotanyi zari abakiriya bacu b\u2019imena, bishyuraga neza kandi urebeye inyuma ukubona zari zifite ikinyabupfura kirengeje. Hari igihe numvaga nahita nigira mu nkotanyi, kubera ibyiza zaje zigamba dore ko mu nsi yacu kwa Ndazigaruye, umugabo wari ufite igipangu cyiza cyane cyahise kibohozwa n\u2019Afande Gashayija icyo gihe wari ufite ipeti rya major, anayoboye bataillon ya Zebra, ku buryo nange numvaga nazijyamo, ariko papa akambuza kumusiga tutaramenya amakuru y\u2019abandi. Ibibi mushobora kumva mvuze ku nkotanyi byinshi nabimenye nyuma, naho ubundi nabafataga nk\u2019abacunguzi, nshingiye ku gipindi radiyo Muhabura yahoraga idutera, numvaga u Rwanda <\/em><em>rwari kuzaba paradizo, gusa kuri jye byambereye ikinyuranyo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kera kabaye muri Kanama 1994, <strong>umunsi wa kabiri nishimye mu buzima bwange<\/strong> ni ukubona mama wambyaye na murumuna wacu wa bucura bagaruka mu modoka ya Daihatsu y\u2019ubururu yari ibahaye rifuti ari bazima. Turahoberana, turasakuza tubabaza aho mushiki wange yari ari, mama atubwira ko yari akirwaye kolera, yarahisemo kwigumira iyo babaga. Tumaze gusubiza agatima impembero, dushize igishyika, tubwira mama inkuru y\u2019uko twabagaho twaratandukanye, na we atunyuriramo muri make uko byabagendekeye, agira ati \u00ab reka twihangane Imana iracyaturinze, n\u2019ubwo twapfushije Emmanuel, abasigaye tuzabaho neza. Burya twahagurutse i Kigali muri lifuti y\u2019umuryango warimo umusirikare, nta byangombwa batwatse, dusoreza urugendo rwacu i Gatagara kuko hari inshuti yange yitwa Tereza, yari yaramugaye amaguru ni ho twagumye. Muri icyo gihe natumye umupagasi w\u2019umuhutu ngo ambarize amakuru y\u2019iMwendo n\u2019iSogwe agarauka ambwira ko ab\u2019i Mwendo <\/em><em>babamaze, banakoresheje indege, mu gihe i Sogwe ya Gihana ho ngo bashatse gusenya inzu yacu bakabibuzwa n\u2019umuhutu wahacungaga witwa Rwabukakari ngo wasahuraga bya hato na hato\u00bb. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Akomeza inkuru noneho atubwira uko yavuye i Gatagara agira ati :<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00abTwagumye i Gatagara, ariko umunsi twumvise amasasu, interahamwe zari kuri bariyeri zarashwiragiye, mbega ukuntu byari ibinyabwoba ! Inkotanyi zifashe Gatagara zitujyana twese zitwerekeza ku Mayaga, twambuka Rwabusoro twakirwa mu nkambi ya Ririma. Ubu ni ho nahakoraga umurimo wo gusemurira abaganga batagira umupaka igihe bavura abaturage batumva igifaransa. Mushiki wawe Ingabire mu minsi itatu nzajya kumuzana. Inkotanyi zifite ikinyabupfura n\u2019uburere, ukoze icyaha niyo yaba ari uwabo bamuhaniraho. Hari uwarezwe gufata ku ngufu, bamurasira mu ruhame. Uwo bakekaga ko ari interahamwe bamutwara n\u2019umuryango we wose bakabica nijoro\u00bb. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mama yanadusobanuriye uko iyo nkambi ya Ririma yari iteye gutya : \u00ab harimo abaturage bari bahatuye cyangwa batuye hafi yaho, inkotanyi zarahafashe bahari, ntibabona uburyo bwo guhunga. Harimo abo bavanaga aho bafataga cyane cyane mu majyepfo, za\u00a0 Ruhango, Nyanza n\u2019agace ka Butare kuko bangaga icyo gihe kwegerana na &#8220;Zone Turquoise&#8221;. Harimo abari bamaze gucika kuicumu ry\u2019ubwicanyi bwari bwarahabereye hari n\u2019impunzi nyinshi z\u2019abanyarwanda bari barahungiye i Burundi muri 1959 na 1973, bari bahari bategereje ko Kigali itunganywa ngo bayinjiremo \u00bb. Abo ni na bo bambere bazanye umuco wo &#8220;kubohoza<sup>[4]<\/sup>&#8221; nyuma y\u2019inkotanyi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mama yageze n\u2019aho adusetsa acishamo ati \u00abharya inzu yo kwa naka hari umuntu uyirimo, nti oya! Ati jyenda wishyirireho izina ryawe twe twari ahafashwe n\u2019inkotanyi ni wo muco badutoje\u00bb. Ibyo nabibonye nyuma gato aho cyane cyane abanyarwanda bari barahungiye i Burundi, bazaga baturutse mu karere ka Bugesera, bakundaga kwandika ku mazu ngo \u00abiyi yarafashwe \u00bb; rimwe na rimwe bakongeraho ngo \u00abinzu z\u2019interahamwe tugomba kuzibohoza \u00bb; nyamara ibyo bakabivuga abakorewe Jenoside nyabo bicecekeye cyangwa bicaye mu gahinga baririmba agahinda wa mugani w\u2019ikinyarwanda. Ibyo byatumye ndushaho kumva impamvu nyakwigendera Kizito Mihigo yagendeye ahimba indirimbo, avuga ngoa Hataka uvuga ngo \u00abHataka nyirubukozwemo, naho nyirubuteruranwe n\u2019akebo akinumira\u00bb. Gusa umujinya w\u2019abari bahungutse bavuye i Burundi, ku rundi ruhande wawumva kuko bivugwa ko bakiri i Burundi ,bake muri bo bari barateye imbere mu bucuruzi, bubaka amazu meza cyane y\u2019ikitegererezo, bitera abarundi ishyari, ngo basabye ubuyobozi kubuza abo banyarwanda kubaka maze uwaboyoraga u Burundi icyo gihe witwaga Bagaza yarabasubije ati \u00abmubareke bubake izo nzu nziza ariko mumenye ko nta mapine zifite ngo bazazitahane\u00bb. Ako kari agaciyemo.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma y\u2019iminsi 2 hari ku munsi mukuru wa &#8220;Assomption&#8221;, mama yafashe urugendo asubira i Ririma, ajyanywe no kujya kureba mushiki wange uko yari ameze. Papa, jyewe na murumuna wange Uyisenga wari ufite imyaka ine, twakomeje ubuzima busanzwe dutegereje mama.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndetse Papa we yari yaranasubiye ku kazi nk\u2019abandi bakozi bose ba Leta bari bakiri i Kigali, dore ko biyambajwe gusubira ku kazi icyo gihe\u00a0 bahembwaga ibyo kurya birimo imvungure, ibishyimbo na pate jaune.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri icyo gihe ndetse mu nama yari yabereye kuri stade ngo hari ikibazo cyiza papa yari yabajije uwitwaga ko yari umukuru wa FPR Colonel Kanyarengwe Alexis, numva abari bavuyeyo baramushimaga ariko mu by\u2019ukuri sinigeze mbabaza ibyo yabajije. Hashize icyumweru dutangira kubona ko mama yatinze, ndabyibuka ko umunsi umwe umugabo witwa Gatari Serapiyo yaje ku muturanyi witwaga Eli\u00e9zer, nuko atumiza data, nange nagiyeyo kuko hari mu rugo duhana imbibi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byagaragaraga ko baganiraga nk\u2019abari bari baziranye mu bwana, bavuga iby\u2019i Kinkanga na Kiruhura, noneho uwo Gatari asaba papa ko yashaka amafaranga yo kugura essence, bagateranya bakajya kuzana mama, kuko Gatari we ngo yarasanzwe akora ingendo zo gutwara ibintu hagati ya Kigali na Ririma. Papa yasanze amafaranga yamucaga yari umurengera ahitamo kwigirayo, amaze kubona ibyumweru 2 byihiritse nta kanunu k\u2019umugore n\u2019umwana.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uyu Gatari mbabwira igihe namubonaga yari muzima, ariko nyuma muri za 2007 aho twari duturanye Kacyiru, akaba yari yaramugaye akaguru kubera impanuka.Gatari sinshidikanyako yari azi urupfu rw\u2019umuryango wacu,kuko yaduhatiraga kujyayo,abandi nkeka ni abo ku muryango w\u2019uwitwa Louise aho mama yarerewe,kuko byavugwagako inka mama yakowe nyuma yagiye kwa Louise akayisubiza. Nyuma yo kugenda kwa papa, ni jye wasigaye ku rugo mfashijwe n\u2019abaturanyi bagendaga bahunguka.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cyakora bagendaga barushaho guhangayikira abari bagiye, kubera ko bari batinze kugaruka, ariko tugakomeza kugira ikizere kuko mama yari yatubwiye neza ko yari mu nkambi ya Ririma, aho MSF (umuryango w\u2019abaganga batagira umupaka bakoreraga. Nyuma na none y\u2019ibyumweru 2, abaturanyi bangiriye inama yo kujya kwirebera, hagati aho nta mpungenge nta nkeya nari mfite, gusa natekerezaga ko baba barembejwe na macinya na kolera kuko byavuzaga ubuhuha mu nkambi nyinshi zari ziri mu Rwanda. Sinatekerezaga ko inkotanyi zashoboraga kubica n\u2019ubwo magingo ayo hari abantu inkotanyi zicaga buhoro buhoro babita interahamwe.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hari nk\u2019abaturanyi bacu bishe bashaka gusa kubatwara ibintu; ariko nari ntarumva umututsi bishe. Navuga nk\u2019umuhungu witwaga Mupenzi wabaga haruguru ya Baoba, twasanze mu gitondo yapfuye ndetse n\u2019igikoresho bari bamwicishije kigihari: ku ruhande rumwe agafuni, ku rundi ruhande ari agashoka. Bakimara kumuhamba umusirikare w\u2019inkotanyi witwaga Porotogene yahise aza kuhabohoza.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndetse na ba bapagasi bose twari duturanye, bari baraduhishe, abatarashoboye guhunga mbere ya tariki 4 Nyakanga, bose batwarwaga mu mikwabu yabaga kenshi, ariko kugeza na n\u2019ubu nta n\u2019umwe muri bo wigeze agaruka.\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ngarutse ku by\u2019u urugendo rwo kujya kureba umuryango wange \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 wari \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 uheze \u00a0\u00a0 mu \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 nkambi ya \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ririma \u00a0 mu \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bugesera, nabamenyesha ko nta tike nari mfite. Byabaye ngombwa ko mukuru wange wo kwa data wacu Dawudi Shokoli (warokotse kuko Jenoside yabaye ari i Kigali); yamfashije kugurisha amashyiga n\u2019ipasi by\u2019amashanyarazi, baduha ibihumbi bine.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hari ku cyumweru, ubwo nazindukaga nkabanza ngasiga murumuna wanje ku muturanyi Eli\u00e9zer, ubundi njya muri gare yari yubatse ahari ubu City Tower. Nateze imodoka yaganaga i Ririma n\u2019ubwo ntari mpazi bwose, gusa nabwiye komvuwayeri ko nitugera ku nkambi ansigayo nuko arabinyemerera. Twanyuze iya Kabuga, tumanuka mu muhanda wari igitaka, tugenda nk\u2019amasaha abiri, bigeze nka sa tanu n\u2019igice tuba tugezeyo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nkigera ku nkambi, ntibyangoye kuko werekeza i Ririma, iburyo bwange nahise mbona ahari handi MSF. Ngeze kuri icyo cyapa mbona umugabo abasirikare basuhuzaga ngo \u00abAfande\u00bb, abasivili bamwita nyakubahwa, nange njya ku murongo mubwira nshize amanga ko hari abantu bo mu muryango wange baharwariye nari nje kureba. Ambaza amazina y\u2019abo nashakaga, mvuze amazina ya papa na mama mbona ahinduye isura, ansaba kujya kwicara iruhande ngo ntegereze akanya gato babanshakire. Muri ako kanya gato haje umukobwa wari mu kigero cya mushiki wanye (imyaka 15); ambwira ko ngomba gukora uko nshoboye nkahita nkiza ubuzima bwange.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yagenda anganiriza nk\u2019umuntu basanzwe baziranye, tugeze nko muri metero mirongo itanu arambwira ati \u00abmama wawe akigaruka, hari abari baramugiriye ishyari kuko yakoraga nk\u2019umusemuzi, baramutanze bavuga ko yajyaga abwira mu gifaransa abaganga ba MSF ko inkotanyi hari imiryango zajyaga zitoranya zikajya kuyica nijoro\u00bb.Yakomeje agira ati \u00ab mama wawe akigaruka, bahise bamufata na mushiki wawe bajya kubica, na papa wawe aje kubaza uko bimeze baramujyana baramwica; nawe rero ibyiza, kiza ubuzima bwawe ugende wihuta ujye aho batakubona, urebe ko wabona imodoka wisubirire i Kigali\u00bb. Nahise numva umusatsi umvuye ku mutwe, nsesa urumeza, mubaza impamvu yumva ko babishe, ambwira ko wari umuco wari umaze kumenyerwa ko umuntu wese bafashe bamwica nijoro cyangwa bakamwicira ahantu hatagaragara.\u00a0 Ambwira ko gihamya ari uko hari n\u2019abajyaga babyigamba cyane cyane ko muri iyo nkambi hari huzuyemo abanyarwanda bari impunzi i Burundi, bavugaga bashize amanga ibyiza byo kwica abahutu kubera ibyaberaga I Burundi muri FRODEBU, by\u2019aba &#8220;sans echec&#8221; n\u2019aba &#8220;sans defaite&#8221;; bicaga abantu babita amaboro<sup>[4]<\/sup>.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tugarutse kuri urwo rugendo rwari intangiriro y\u2019inzira y\u2019umusaraba yange mu Rwanda, nubahirije ibyo uwo mukobwa yambwiye, nshogoshera umuhanda ngana i Kigali, ngeze nko muri kilometero imwe, mbona ahantu abantu bicaraga, aba &#8220;caders&#8221; bakabategera imodoka, ndahicara ntegerezanya n\u2019abandi. Mu bitekerezo byange numvagaga bidashoboka, kuba nararokotse interahamwe, mu kanya nk\u2019ako guhumbya ngahita ngirwa imfubyi na FPR kandi nari nzi neza ko iwacu, nta poritike bakoraga, nta n\u2019ikindi kibi bakoze. Nakomeje gutegereza imodoka gusa aba kino gihe ntibapfa kubyumva neza. Icyo gihe nta moto washoboraga kuba wabona ngo uyitege, nta telephone mobile zabagaho ngo ube wabwira abawe ba kure, taxi zakoraga urugendo rumwe gusa ahabaga hagendwa. Ubwo rero kera kabaye nka saa kumi, imodoka ya gisirikare yarahagaze ibaza abashakaga kujya i Kigali, mba manitse akaboko nabo bati &#8220;ngwino tugutware kadogo&#8221;, tuza tuganira banyishimiye ariko jye ibitekerezo biri ahandi. Twageze kwa Rubangura tuvamo, ntaha n\u2019amaguru ngeze munsi y\u2019umusigiti wa ONATRACOM (ubu yahindutse RITCO); njya kubitekerereza umucikacumu wasenganaga na mama ndetse baganiraga amabanga y\u2019inkotanyi mbere yo mu 1994. Kuko uwo yari afite basaza be na bene wabo b\u2019umugabo we mu nkotanyi, izina rye ni Kayitesi Janvi\u00e8re. Ikiyongeraho kandi ni uko yari yaranahuye na papa intambara yararangiye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kayitesi icyo gihe nasanze iwe bamwe mu nkotanyi zinyweraga byeri kandi zirya amasamaki yokeje, mbimubwiyeho gato, ati uzagaruke mu gitondo, aransezerera ndataha njya kuryama, sinabona n\u2019intege zo kujya kuzana murumuna wange kuko natinyaga ko ari bumbaze ngo mama ari hehe? Bucyeye nagiye kwa Janvi\u00e8re, ampa amafaranga igihumbi n\u2019ibiro bibiri by\u2019ibishyimbo. Ubwo nagiye kuzana murumuna wange wari ufite imyaka 4, ambaza uko mu rugo bari bameze, mubeshya ko nasize barwaye; ariko uko iminsi yahitaga ni ko yakomezaga kubimbaza, nkabura icyo musubiza.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma ho gato n\u2019umugore wa wa muturanyi nababwiye wadufashije igihe murumuna wange yicwaga na kayitusha; uwo mubyeyi uzwi ku izina rya mama Diane yampaye na we amafaranga igihumbi. Hano nakwibutsa ko yatahutse avuye Zayire akaba yarabanje kuza mbere kubanza kureba uko byari byifashe. Yari umututsikazi kandi umukire Gatemberezi uva inda imwe na nyina we yari yarahageze kare. Ndetse nibuka ko uwo Gatemberezi yajyaga atujyana kumufasha gusahura inzu z\u2019abahutu babaga barahungiye Zayire. Ni ukuvuga ko kugeza muri 2004, abanyarwanda bampaye amafaranga yo kumfasha nta cyo bancaga ari Janvi\u00e8re na mama Diane. Nageze aho mbaza Eli\u00e9zer aho nakura <\/em><em>Gatari, andangira aho yari atuye, hakaba hari Kacyiru mu mazu ya CSR.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nagiyeyo inshuro zirenga eshanu ngenda n\u2019amagaru kandi ngenda umuhanda wose kuva kuri Stade y\u2019iNyamirambo kugera Kacyiru, uko nageragayo ngo nzagaruke ari kumbariza.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndabyibuka disi ko umunsi umwe mvuyeyo nahuye na Ernestine umukobwa wa Nyakwigendera Rizinde, akambaza uko meze nkamubeshya ko meze neza, aho dutandukaniye ku mutima namugiriye ishyari, mbona abayeho neza kuko ise Colonel Theoneste Rizinde yari mu bantu bari bakomeye mu nkotanyi. Gusa ngo nyine uwo ziba zitari zakorera ibisa nk\u2019ibyo zankoreye ziba zikimushakira ibirungo, namwe kano kanya musoma iyi page niba bitarababaho, bizababaho. Ibi mbivugiye ishyari ry\u2019 ubusa nagiriye Ernestine Rizinde, nibeshyaga ko na we atazumva icyanga cyazo.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyanye na Gatari nasiragiraga njya kureba, akanyihisha kugeza ncitse intege, ndahamya ntashidikanya ko azi neza (niba atari nawe wabicishije) imburagasani zishe umuryango wange.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hashize igihe gito, abasirikare b\u2019inkotanyi baje kubohoza inzu y\u2019umuturanyi wacu Ambasaderi Sendegeya, bayibohoreza umuryango wa Bayito Innocent, batubitsa intebe n\u2019ameza bari bafite, banatwihera ku buntu imifuka 2 ya pate jaune. Nyuma y\u2019umunsi umwe umugore wa Bayito bitaga mama Alida n\u2019abavandimwe be bimukiye muri iyo nzu, bambera abaturanyi beza kuko ubwo irungu ryahise rishira, nagira n\u2019aho njya, nkabasigira murumuna wange wari ufite imyaka 4 gusa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nageze ubwo mbwirwa kujya kureba niba iwacu bari mu mfungwa za FPR zari zibaruye muri mudasobwa za Croix Rouge mu Kiyovu.\u00a0 Ariko kuko iwacu babatwaye muri bya bihe batumizaga abaturage ngo bajye mu nama, bikarangira bitabye Imana, birumvikana ko ntaho bari bafungiye. Reka na nasobanurire abakerensa aya makuru bibaza niba naba nasubiyeyo kubaza uko byagenze, ko bitashobotse nk\u2019uko utaba ufite inka ngo wumve intare (ikirango cya FPR) iyitambikanye mu gihuru, ngo usubireyo ubaze iyo ntare uko byagenze.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu kwa cumi ni bwo babyara bange bose bari abasirikare b\u2019inkotanyi badusuye, abo Ni Rurakaza, Gasana Vianey, Andereya na Mukarubogo Julienne. Nari ngifite ikizere gikeya\u00a0 cyo kubabona, noneho nsangira n\u2019uwo mubyara wange wari umusirikare Gasana, ndamubaza nti \u00ab ese ntiwajya kumbariza uko byagenze \u00bb ? Kuko yari yanagasomye yanshubije agira ati \u00ab Kadogo itonde, natwe tugiyeyo batwica, iyo tubonye muri twe haduyi, tumwicana n\u2019umuryango we wose \u00bb. Kuko yari yamaze kunywa inzoga zihagije namubajije aho baba bataniye n\u2019interahamwe ansubiza agira ati \u00ab biriya bihutu byicanaga ubuhubutsi, umujinya, kandi bikabikorera ku mugaragaro, naho twe dupfa kumenya ko uri haduyi, umuryango wose turawurangiza ntuzamenye n\u2019aho wahambwe \u00bb, neza neza ibyo yambwiye nongeye kubyibuka nsomye igitabo cya Judi River<sup>[4]<\/sup>.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva ubwo nahise ngira imitekerereze idasanwe kuko nta wundi numva ujya abivuga ku mugaragaro, kuva icyo gihe mu 1994 kugeza ubu nandika iyi nteruro muri 2020 natangiye:<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Gufata FPR-Inkotanyi n\u2019ibyayo byose nk\u2019inzigo kuri jyewe.<\/em><\/li>\n<li><em>Guhorana ubwoba ku musirikare wese w\u2019inkotanyi cyane cyane abari bakirimo muri 1994.<\/em><\/li>\n<li><em>Gutinya kureba abasirikare bakomeye n\u2019abandi bayobozi ba FPR kuri televiziyo.<\/em><\/li>\n<li><em>Gutinya kuba hamwe n\u2019abatutsi cyane cyane iyo batangiye kumbaza uburyo narokotse kuko iyo mvuze ko niciwe n\u2019inkotanyi bambonamo ubuhutu.<\/em><\/li>\n<li><em>Kumva mu mitekerereze ko umuntu uwo ari we wese duhuye ansomamo ko niciwe n\u2019inkotanyi, kimwe n\u2019abantu bose baba bamvuga bari kure ntabumva, numva bavuga ibyange n\u2019inkotanyi. Biba bisobanuye ko ubutegetsi bwose bunyanga kuko mbona bugizwe na FPR-Inkotanyi, abandi bakaba ari nk\u2019udukingirizo nk\u2019uko hanze bikunzwe kuvugwa.<\/em><\/li>\n<li><em>Kutamenya aho nkorera ikiriyo: kuko iyo ngiye mu batutsi banzi numva umutima unshinja ko bari kundyanira inzara, kandi nkaba ntajya mu bahutu biciwe n\u2019inkotanyi kuko bo ngo bihoranira ipfunwe z\u2019ibyo bene wabo bakoze; nkarangiza nibaza nti \u00ab nacumuye iki Mwimanyi \u00bb?.<\/em><\/li>\n<li><em>Kumva ubuzima bwarapfubye ku buryo ubuzima bwiza nazabutangira ngiye hanze y\u2019u Rwanda, ubutegetsi buhindutse cyangwa igihe nzaba napfuye. Gusa ku bijyanye n\u2019uburyo bwa kabiri bw\u2019uko ubutegetsi buriho bwahinduka, byo byatumye ntakaza ikizere burundu, kuko iyo urebye uko abatavuga rumwe na FPR bitwara ubona abenshi, bifitemo akajagari gakomeye ku buryo nta kizere batanga.<\/em><\/li>\n<li><em>Kuva icyo gihe sinashoboye gukoresha iminsi mikuru nko guhabwa Diplome, kwizihiza umunsi w\u2019amavuko kuko ntawe mbona nakwizera nk\u2019inshuti mu banyarwanda.<\/em><\/li>\n<li><em>Kutabona mu buryo bworoshye ibyangombwa byerekana ko abange bitabye Imana<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ubwo nagerageje kwiyakira bikanga kuko ntumvaga impamvu y\u2019ibyabaye n\u2019uruhare twaba twarabigizemo, ngashengurwa na murumuna wange w\u2019imyaka ine nagomba kurera kandi nta bumenyi mubyo kurera nari mfite ndetse b\u2019abitwaga ko ari benewacu baka baratubonagamo ababatera ikibazo imbere ya FPR. Hagati aho inzu twari dufite ku Gitega umuryango wavuye i Burundi wayibohoje ngo niy\u2019interahamwe, najya kuyiburana bakanyaka ikemezo cy\u2019uko babyeyi bange bapfuye. Birumvikana ko icyo cyemezo, uretse nange, n\u2019undi wese wiciwe n\u2019inkotanyi nta cyo ashobora kubona.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uko abaturanyi bahunze cyera n\u2019abahunze mu 1994 muri Zayire bakomeje kugenda bagaruka, uko benewacu cyane cyane abari mu gisirikare cy\u2019inkotanyi bakundaga kugenda baza kudusura, jye na murumuna wange, twagiye tugarura ubwenge kuko twasaga nka bari barabutaye. Umunsi umwe mubyara wange Julienne yabonye uruhushya rw\u2019iminsi ibiri, aza kudusura, adufasha gusukura urugo n\u2019inzu byari byarahindutse nk\u2019iyarara mu gihuru, bukeye yambara imyenda ya gisirikare, tujyana kuri segiteri Gitega, ya nzu bari batubohoje bahita bemera noneho kuzajya bayishyura ku kwezi, bakishyura ibihumbi bitatu Magana atanu.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hashize ibyumweru bibiri yohereje mama we ari we masenge n\u2019umugore wa data wacu Venansiya, baza kudusura bari kumwe na mubyara wange muto Jakilina na Fisi umwana wa Budala mukuru wange wa kwa data wacu, wari warishwe muri Jenoside. Hari habaye umuhango wo kurahira kw\u2019abadepite bwa mbere nyuma ya Jenoside. Uwo muhango watumye na mukuru wange wo kwa data wacu, Gerald umuhungu wa Nyakwigendera Karoli Kabandana; nawe tubonana, aradusura kuko yari yaje aherekeje afandi Ngoga mu irahira ry\u2019inteko ishinga-mategeko ya nyuma ya Jenoside. Yari yambaye gisirikare ari mu barindaga afande Ngoga, andangira mwene wacu Shamurenzi Isa, wari utuye kuri sainte Famille na Munyandamutsa wakoreraga kuri segiteri Gikondo, ngo njye mbasura ngo ni benewabo.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho nabonanye n\u2019abandi banyeshuri twiganaga i Ndera; harimo Ntabyera Charles, Kamilindi Didasi, Nzajyibwami Aristide, Rugamba Gilbert n\u2019Ayirwanda Eric (abo banyuma bombi twari twarabonanye muri Saint Andre, banambonana na papa). Twagerageje no gusura n\u2019abandi, tunahana amakuru dusanga kubw\u2019amahirwe mu ishuri twigagamo ari ryo ryari umwaka wa 3 w\u2019ikilatini n\u2019ubumenyi twarapfushije gusa umunyeshuri umwe, umwe ariko warimo benshi kubera impano yari afite. Uwo yitwaga Muhumuza Tharcisse twakunda kwita Mbitezamatwi, akaba yari umuhungu wa Dominique Makeli wakoraga muri ORINFOR kugeza muri 1994.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Urungano rw\u2019abaseminarisiti, mpereye ku byo kwa Makeli, nibuka ko twafashe gahunda yo gusurana nyuma y\u2019intambara, gusa twashoboye gusura Jacques Sindayigaya na mama wa Muhumuza ari we wari umugore wa Makeli. Mu gihe abandi basahuraga ibyuma bihenze, twe twafataga amagare, tukajya gusahura ibitabo mu isomero ryo mu iseminari y\u2019iNdera, isemininari icyo gihe yasaga nabi kuko yari yarakiriye impunzi, ndetse na Padiri mukuru wayo Havugimana yari yararashwe, Padiri wari ushinzwe umutungo Nyakwigendera Rugasira Ananias yarishwe. Charles reka mugarukeho, ni we nasuye bwa mbere intambara ikirangira, twavaga muri paruwasi yacu ya Saint Michel Kandi twigaga mu ishuri rimwe.\u00a0 Byahumiye ku mirari ambwiye ko na wese John, ari inkotanyi zamwishe, ibyo byose byatumye umuryango we umbera umuryango w\u2019ukuri.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ni yo mpamvu buri munsi mpoza ku mutima umuryango wa Charles, mama we n\u2019abavandimwe be, mbashimira urugwiro, impuhwe n\u2019ihumure buri gihe banyakirizaga iteka iyo najyaga kubasura. Abo bavandimwe ni Jemusi, Joseph, Tereza na Elizabeti.<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>6. <span style=\"font-size: 14pt;\">Igihugu cy\u2019imvange y\u2019udutsiko na munyangire mu muryango (Ugushyingo 1994 kugeza Nyakanga 1998)<\/span><\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mubyara wacu Julienne yaje kudusura mu Ugushyingo, atwereka ukuntu byari bihangayikijije kuba mu nzu turi babiri gusa, kandi hari abantu benshi icyo gihe baziraga imitungo yabo. Atubaza niba twakwemera kubana n\u2019undi muryango bari bafite icyo bapfana kwa se kandi akaba yari yizeye ko utaduhemukira. Icyo gihe nabyemeye ntazuyaje gusa mbasaba ko bajya bampa amafaranga ibihumbi 10 buri kwezi, baremera. Uwo wari umuryango wa Nyakwigendera Ruzima Joseph n\u2019umugore we Makurata. Baje mu mpera z\u2019ukwa cumi na kabiri, tubana nk\u2019umuryango umwe nta kibazo, dukundanye twunze bumwe. Ariko nakumva ukuntu bavugaga abahutu nabi n\u2019ukuntu barataga inkotanyi ku mutima nti &#8220;aba bantu ni bamenya ibyange bazandya iboro nta kabuza&#8221;.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Inzu yacu yari igizwe n\u2019ibyumba 4, aho kurira n\u2019aho kuganirira, aho gutekera, ubwiherero 3 n\u2019aharara umukozi. Twumvikanyeko jye na murumuna wange dufata icyumba kimwe gusa. Ruzima Joseph yatwararaga ibimodoka bikurururana, bivana imizigo za Nairobi cyangwa Dar Salam. Bari bafite abana 3 na nyirasenge wabo twitaga Senge, abo bana ni : Yvette, Ruzima Yves, n\u2019undi warwaragurikaga cyane witwaga Claudine, witabye Imana muri 1997. Abana b\u2019uwo muryango baritondaga kandi bamenyeranye n\u2019imbwa Makasi mu gihe kidatinze. Kubera imvugo buri gihe numvanaga uwo muryango, byansabye gutakambira mwene wacu wacitse ku icumu, wabaga i Kigali ngo abasobanurire inkuru nyayo yange. Uwo nabisabye yitwa Alufonsina, na we mbere yari inshuti ya mama, kandi akaba akomoka i Mwendo. Nuko Alufonsina twitaga Mama\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nshuti (kuko umwe mu bana be yitwaga Nshuti Gacinya) aza kubibabwira ariko jye ku mutima mbona bitabanyuze, cyane cyane ko imvugo yabo yari urwango rw\u2019abahutu babaga mu Rwanda kandi uwiciwe n\u2019inkotanyi wese yafatwaga nk\u2019umuhutu. Gusa twakomeje kubana mu muryango umwe, umuryango wakundanga gusurwa, ndetse bamwe bakaza bakaba no muri iyo nzu yacu amazi menshi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abo ni nka sebukwe wa Ruzima witwaga mutama<sup>[4]<\/sup> Sekiromba, muramu wa Ruzima witwa Rubagumya Innocent, baramukazi be barimo Sekiromba Speciose bita mama Bebe, Mariya n\u2019umugabo witwa Dr Rudasinga Joseph.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Twageze aho tunamenyana n\u2019undi muryango munini, benewabo wa Julienne n\u2019umugore wa Ruzima, bari batuye mu nzu bari barabohoje hafi y\u2019isoko aho Ren\u00e9 wigize kuyobara abasukuti mu Rwanda yaracumbitse mbere. Uwo muryango wari ugizwe n\u2019aba bakurikira: Mugabo wagezaho agakorera mu rukiko rw\u2019Arusha, Murangira Theoneste wigishaga muri KIST, Kazungu wageze aho akaba umushoferi wa afande Jules Rutaremera, mushiki wabo Francoise. Uwo Francoise mu myaka yakurikiye, yageze aho arashaka, gusa byatumye yangana n\u2019umuryango we wose kuko ngo yashatse umuhutu. Hari na mubyara wabo Jakilina nyuma y\u2019ibyabaye muri 1994, namubonye atwite nyuma sinamenye aho iyo nda yagiye\u2026ni abo ngabo nibyo mvuze mbibukaho. Aho twari dutuye kenshi habaga iminsi mikuru kuko abantu bari maze kuhatura ari benshi uko bakomezaga gutahuka; ari bari barahunze kera mbere ya 1994 n\u2019abari barahungutse muri 1994.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hari amafaranga menshi y\u2019ababaga barasahuye, abakoraga muri za ONG n\u2019abandi banyuranye, babyita kurya INTSINZI. Mu gace twari dutuyemo, hari abagabo b\u2019inyangamugayo barimo Munyanziza Felicien, Bayito, Eli\u00e9zer, Ruzima n\u2019abandi; ku buryo nta bibazo byajyaga bihaba, uretse umugore umwe ntavuze wagiraga ubugambo kandi agashaka buri gihe kwigira umusirimu, uruta abandi utanga amategeko n\u2019ibindi. Hagati aho ni na ko nanyuzagamo ngasura umuryango wange wo kwa Data wabaga ku Muhima hafi yo kuri Yamahaya, wari ugizwe na bakuru bange bo kwa Data wacu: Shokori na Karori, nyina wabo Venansiya (natinyaga cyane kuko ababyeyi bange bambwiraga ko yarogaga, ari na we ngo waroze sogokuru na nyogokuru).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Muri icyo gihe kandi haje urundi rungano rwakoraga mu gakinjiro n\u2019ubundi bwubatsi, rwabagamo uwitwa Andereya, Felegisi, Alegisi (finyole), Gahambamazi, Venusiti, Viyani n\u2019umukuru muritwe witwaga Onesifori wari warubatse inzu ya Mubumbyi. Uwo Venusiti wari umufundi utarigeze akora ikibi na kimwe yageze aho ashimutwa ubutagaruka muri za 1997.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ni bwo rero natangiye kunywa inzoga n\u2019isegereti, ariko kugeza na n\u2019ubu nkaba nywa inzoga nyinshi, atari icyanga cyazo kibintera ahubwo ari ukugeregeza kwiyibagiza gato ibyambayeho n\u2019akarengane nabonaga icyo gihe n\u2019ubu nkibona.\u00a0 N\u2019ubwo bwose bitemera ahubwo ibibazo bigakomeza kwiyongera, ku buryo navuga ko nabaye umugaragu w\u2019ibimpa agahenge. Abantu bari inshuti zo mu muryango wange, ariko zari zarategereje uko bizarangira, zatangajwe no kumva ukuntu nemeye kubana n\u2019umuryango wa Ruzima, bakancengezamo amatwara yo gushaka undi mupangayi, ariko ukumva barashakaga kwigira na none aba komisiyoneri bitwaje aho abantu bari baraturutse. Ababimbwiraga cyane ni Kayitesi Janvi\u00e8re na Mukangira Rubangura Goretti wari utuye kuri JOC. Abantu bitewe n\u2019aho bari baraturuse bagira amazina atandukanye:<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Abasopecya:<\/strong> ni abanyarwanda bari mu Rwanda muri 1994 ; bakundaga kurangwa no guhakirizwa ku bababaga batahutse, kandi bose bakavuga ko bari barakandamijwe, banahigwaga muri Jenoside (kandi kenshi babaga babeshya ngo bitandukanye n\u2019interahamwe), uretse ko n\u2019abacikacumu rya Jenoside nabo babarwa mu basopecya.<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em><strong>Abajepe:<\/strong> Bari abanyarwanda bari barahungiye i Burundi mbere ya 1994, benshi bari barahunze hagati ya 1959 na 1973, bakaba bararangwaga no kuvuga ikirundi, igiswayili no gutuka uwo banze ngo ni &#8220;interahamwe&#8221;. Iyo wabakodeshaga inzu, wabaga witeze ikinyuranye n\u2019icy\u2019abadubayi.<\/em><\/li>\n<li><em><strong>Abadubayi:<\/strong> Bari abanyarwanda bari barahungiye muri Zayire mbere ya 1994, benshi bari barahunze hagati ya 1959 na 1973, bakaba bararangwaga no kuvuga iringara ryinshi n\u2019ubusirimu kandi muri rusange nta ribi bagiraga. Babaga baravuye za Kinshasa. Abo kubakodesha amazu wabaga uzi ko uzishyurwa. Ariko uko iminsi yagenda ihita n\u2019abaturutse muri Kivu twageze aho tubita abadubayi.<\/em><\/li>\n<li><em><strong>Abatizedi:<\/strong> Bari abanyarwanda bari barahungiye muri Tanzaniya mbere ya 1994, benshi bari barahunze hagati ya 1959 na 1973, bakaba bararangwaga no kuvuga ngo igiswayire cy\u2019umwimerere, bari bake kandi muri rusange nta ribi bagiraga.<\/em><\/li>\n<li><em><strong>Abasajya:<\/strong> Bari abanyarwanda bari barahungiye muri Uganda mbere ya za 86 . Nta bindi byinshi nabavugaho kuko iyo nshatse kubavuga ngira ubwoba.<\/em><\/li>\n<li><em>Abanyamurenge : abenshi bari batuye Kimisagara. Bo ntibiyitaga abanyarwanda nta n\u2019ubwo bavugaga ko bahungutse. Ahubwo bavugaga ko bahungiye mu Rwanda, ko kandi bazasubira iwabo I Mulenge.<\/em><\/li>\n<li><em>Nyuma hajemo na za tingitingi ;abo bari barahungiye muri Zaire(RDC) bagarurwa n\u2019intamara yakuyeho Mobutu Seseko, ariko magingo aya nandika iki gitabo abenshi ni ababyibagiwe. Ibi bikerekana ukuntu kwishishanya burya na nyuma ya1994 byahise byikora bitewe n\u2019aho abantu bari baraturutse n\u2019ibyari byarababayeho mu mateka yabo ya bugufi. Twigarukiye mu buzima bwange, nkubwire uko natangiye guhunga ubwigunge no kwongera ubwirinzi, njya mu mukino wa Karate. Nawutangiye ku mugaragaro muri 1995kuri Home y\u2019abasaveri muri club yitwa Hantei Shiai, sensei<sup>[4]<\/sup> yari iya Kambanda Saidi, Sempai<sup>[4]<\/sup> akaba Nsengiyumva Issa. Impamvu mvuze ku mugaragaro ni uko na mbere twarawukinaga. Data nyuma yo kujya asagarirwa n\u2019abakiga bo ku Gitega yageze aho ajya muri club yakoreraga ku Kabusunzu yatozwaga na sensei Musanganya, Kamanzi Ephrem, Mukamayire Theodore na Kalisa; gusa icyo gihe data yabikinaga byagisaza, ageze aho aranabireka.<\/em><\/li>\n<li><em>Uretse ibya karate, urungano rwacu rw\u2019iNyamirambo rwarimo jyewe, Chevalier na Remy bo kwa Munyanziza, Andereya n\u2019abandi, buri wa gatandatu na buri cyumweru, twajyaga kuruhura ubwonko tureba filime kwa &#8220;Mayaka&#8221;, twarangiza rimwe na rimwe tukisengerera brochettes, chapatti n\u2019asusa, kandi icyo gihe byaguraha hagati ya 50Frws na 100Frws. Muri iryo tsinda kandi twakundaga kurangirana ahantu habaga habaye iminsi mikuru,<\/em><\/li>\n<li><em>tukajya kwivumbira, abandi nka Chevalier bakajya kwibindira ibyana. \u00a0<\/em><\/li>\n<li><em>Maze gutangira karate, nyuma y\u2019amezi 5, mukwa munani nari maze kubona umukandara w\u2019umuhondo. Ni no muri uwo mwaka twasubukuye amashuri, mu iseminari ya mutagatifu Visenti. Iseminari ntoya ya Mutagatifu Visenti yakiriye n\u2019abaseminarisite bava mu ma seminari abiri yari yarashegeshejwe n\u2019intambara, ihita iyoborwa na Padiri Bahujimihigo Kizito wayoboraga iseminari y\u2019iZaza, wagezaho nyuma agirwa Musenyeri. Izo semininari zaje i Ndera ni iseminari nto yo ku Rwesero na seminari nto y\u2019iZaza.\u00a0<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ku munsi wa mbere w\u2019isubukurwa ry\u2019amasomo nyuma ya Jenoside, abari basanzwe i Ndera twarumiwe, kuko twabonye abari bavuye I Zaza, amategeko y\u2019imyitwarire n\u2019iyindi myifatire nta cyo yari ibabwiye. Barashomaga<sup>[4]<\/sup> bakajya mu misa uko bashatse, bagasimbuka ikigo bakanywa uko bifite, bari bakifitemo amagambo y\u2019uko biciwe n\u2019uko na bo, bamwe muri bo twitaga dizata<sup>[4]<\/sup>, bishe abandi, bajyaga gusambana n\u2019abakobwa hanze y\u2019ikigo bitewe n\u2019uko babaga bafite ayo guhonga, bashobora no gutaha iwabo batabimenyesheje padiri\u2026n\u2019ibindi binyuranye. Abari bavuye ku Rwesero bo baritondaga cyane, bakabwiriza kandi bose bigaga indimi. Abari basanzwe i Ndera bigabanyije muri ibyo bice bibiri. Nk\u2019uko ikibi buri gihe gitsinda ikiza, njye wisanze mu gice cy\u2019ibyigenge byari bivuye iZaza, icyo nakoraga cyane ni ugutaha nta <\/em><em>ruhushya, no kunywa isegereti n\u2019inzoga iyo nabaga mfite amafaranga yo kubigura.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ikindi kandi ni uko igihe cyose namaze i Ndera kugeza ndangirijeyo umwaka wa kane, nta misa nongeye gusubiramo, zose narazishomaga. Impamvu padiri Bahujimihigo Kizito yaturekaga ubu ni bwo mbyumva, ntibyari ukudutoza uburara ahubwo byari ukudutwaza buhoro buhoro, kuko twari dufite ibikomere binyuranye no guhahamuka kunyuranye, hakwiyongeramo n\u2019ama dizata, bigahumira ku mirari. Nangaga akarengane, ndabyibuka ko ko nari mbikubitiwe igihe hari haje abaseminarisite bari bavuye Za\u00efre (RDC y\u2019ubu) bashaka kwigana natwe, umwe ko yari akiva mu gisirikare yitwaga Albert Zayirois, wagezeho ahinduka Albert Zagaro na Serugo Jean Baptise.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Icyo gihe abo twari dusanganywe bari banyishe kuko narwayagaje ko bahohoterwa cyangwa babannyuzura mu buryo bw\u2019abadizata. Kuri jyewe rero, mwibuke ko nababwiye ukuntu iwacu twasengaga cyane kandi buri gihe. Mu masengesho yacu hari isengesho bavugaga ko ryatoraguwe mu mva ya Yezu, ko ryakoraga ibitangaza birimo kurinda impanuka n\u2019impfu zitunguranye z\u2019abantu!\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kuva rero mu 1994 igihe murumuna wange yicwaga na katiyusha, n\u2019umuryango wange usigaye ukicirwa aho utakorerwa ikiriyo, nahise mbona ko amasengesho y\u2019Imana nta cyo avuze ku NKOTANYI, ko ibyiza ari uguhebera urwaje, ugapfa uhagaze kugeza igihe upfiriye burundu. Ubwo rero twize igihembwe kimwe cyari gisigaye, mpita nimukira mu mwaka wa kane, aho uretse no gusiba misa ahubwo nakubitaga n\u2019abashakaga kunyigana bigatuma mfatwa. Ni muri urwo rwego nakubise umwana wigaga muwa mbere witwaga Nicyoribera washakaga gukwepa misa. Yagiye kundega kwa Padiri Kizito, ni bwo Kizito yampaye igihano cyo guhagara imbere y\u2019umuryango kugeza ampaye uburenganzira bwo kuhava. Akajya gusenga, akagaruka, akatsa imodoka akagenda hashira akanya akagaruka, nkategereza, reka da! Bigeze nijoro ni bwo yambwiye ati &#8220;bibe ubwambere n\u2019ubwanyuma ntozongera kujya udiha abana b\u2019abandi&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0 Icyerekanaga ko Kizito atari ashyigikiye ubwo burara, ni uko iyo yasangaga washomye ,yaguhaga ibihano bimenze nk\u2019icyo yampaye.Yasanga uryamye ati &#8220;uzabyuka ari uko nguhaye uburenganzira&#8221;; akaba yakureka ukamaramo icyumweru, ukavamo warazinutswe gukwepera mu buriri.Ubundi sinarengaga umwanya wa gatanu mu iseminari, ariko nyuma ya1994 kwiga byatangiye kugenda byanga, nkananirwa vuba, naba ndi gukora ibintu nk\u2019ibaza impamvu ndikubikora, cyane cyane na murumuna wange nasigaga muri wa muryango nabonaga iteka baramurereshaga inkoni.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-25415\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Uzaramba-friends-300x221.jpg\" alt=\"\" width=\"730\" height=\"538\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Uzaramba-friends-300x221.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Uzaramba-friends.jpg 404w\" sizes=\"auto, (max-width: 730px) 100vw, 730px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Hano twari mu iseminari ya Mutagatifu Visenti mu 1995-96 <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byabaye ngombwa ko nsaba guhindura ikigo mbinyujije kuri wa mwene wabo w\u2019umugore wa Ruzima witwa Mugabo, ansabira Shampiyona wayoboraga Lyc\u00e9e ya Kigali birangira biciyemo. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0 Muri Lyc\u00e9e ya Kigali twatangiye icyumweru mbere ho iseminari y\u2019iNdera.Umunsi wo gutangira i Ndera wabaga ari nk\u2019umunsi mukuru w\u2019ubusabane nange nagiyeyo ntakiri n\u2019umunyeshuri waho kuko nari naremerewe ndetse naranatangiye muri LDK. Mu by\u2019ukuri nta kintu na kimwe kingenzi cyari kinjyanye, uretse kwisangirira byeri nkuko byari bisanzwe ku munsi wo gutangira.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0 Ubwo twagiye aho bitaga mu Gahoromani ka Rubungo, nuko abakundaga byeri tuziha umuhogo kera kabaye, turataha. Tugeze yo, bagenzi bacu bari badutanze batubwira ko hari ibiryo bari batubikiye mu ruriro. Jye n\u2019uwitwa Baganizi Emile, tuba tugiye gufungura, mpumbije gato mbura Emile, nyuma mbona ari kurenga, kibuno mpa amaguru agana muri dortoir, mu buryamo, ngaruye amaso gato mbona padiri Kayitana imbere yange, insoni ziranyica mbura aho nkwirwa. Kayitana ahita ambwira ati &#8220;Inda nini gusa, ni yo izabata ku gasi, ni yo yatumye mukora amahano&#8221;. Ubwo numva anshyize muri bwa bwoko burangwa n\u2019inda, sinaripfana ndamubaza nti \u00ab Padi, ari jye nawe ninde ufite inda nini? \u00bb. Kayitana nta jambo yongeyeho yahise yigendera. Nange nisokoreza imyaka, ndangije njya kuryama, ni bwo nabonye Kayitana azanye na Kizito barandeba barangije barigendera. Mu gitondo kuwa kabiri sa moya nari nageze mu Lyce ya Kigali nje kwiga Gasore<sup>[4]<\/sup>.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0 Ibyo ni byo benshi mu bansebya bavuga ko banyirukanye mu iseminari kandi nari narahavuye kera. Gusa ndaboneraho nsaba imbabazi Musenyeri Kayitana z\u2019ibyo namubwiye bitewe n\u2019ibindi naketse wenda atanashakaga kumbwira ndetse n\u2019amashagaga y\u2019imyaka icyo gihe nari mfite n\u2019amateka nari maze kunyuramo. Ngeze mu Lyc\u00e9e ya Kigali byarahindutse cyane kuko nahise ngira ubwisanzure ntigeze, ubushobozi bwo mu ishuri buragabanuka cyane ariko ibijyange na Karate byo bitera imbere cyane, kuko nirirwaga mu byo\u00a0 gusura amatorero anyuranye ya karate yakiniraga mu mugi wa Kigali: Muri JOC kwa Sensei Frank, kuri club Rafiki na sensei Nyakwigendera Janvier no kuri club Tigre ya sensei Karangwa Fideli.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25416\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Carate-three-189x300.jpg\" alt=\"\" width=\"189\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Carate-three-189x300.jpg 189w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Carate-three.jpg 356w\" sizes=\"auto, (max-width: 189px) 100vw, 189px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Ibumoso: Sempai Haguma, hagati: jyewe, iburyo: sempai Octave, inyuma: sempai Assoumani Carate<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Hagati aho nasuye inshuro 2 inshuti zange zo mu iseminari; inshuro ya mbere byagenze neza, abo twiganaga baramperekeje ntaha amahoro, inshuro ya kabiri imvura yabyaye inkangu kuko abari bamperekeje bose baguwe gitumo na padiri Kayitana wayoboraga iseminari. Noneho na ya nzika asa nk\u2019uwirukana ishuri ryose, nyuma bose abatuma ababyeyi, babahagarika by\u2019agateganyo kandi bari hafi yo gukora ikizamini cya Leta. Byatumye abayeyi babo bose bamenya. Abatarirukanywe benshi ni abataramperekeje ndetse n\u2019abaje nyuma yange bagaragaza ikinyabupfura kidasanzwe bari aba &#8220;tingitingi&#8221;. Abo rero abenshi mbere y\u2019iyihanurwa ry\u2019indege ya Habyarimana bari abanyeshuri b\u2019abahanga badafite umuhamagaro na mba, batwibwiriraga ukuri ko bagombaga gukomeza mu yandi makaminuza kuko bari bafite ubwenge bunyuranye butari ubwo kuba abapadiri.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Icyatangaje, nyuma yo guhunguka no kuva Tingitingi, benshi bahise babona ko nta handi bazabona akazi kuko ingoma zari zahindutse(from Habyarimana Power to Kagame Regime) ; bishakishamo umuhamagaro ku ngufu cyangwa barabeshya kubera amaburakindi, ngabo aba padiri n\u2019ibisonga bya papa na Musenyeri dusigaranye. Ni yo mpamvu muzumva amakuru y\u2019abapadiri bajya gusenya ingo z\u2019abandi, ntibikabatangaze kuko baba baragiye mu gipadiri ari amaburakindi! Erega nimushaka muze tubyermere, gusa Atari ku gitugu cya ba gitimujisho koko \u201cBwarapfubye\u201d, ubuzima bwacu bwarapfubye!<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twakomeje kubana na wa muryango wa Ruzima Joseph, ndetse bagera aho banibaruka umwana bahimbaga Bebeto, gusa bikaba byari biteye impungenge kuko byavugwaga ko Ruzima n\u2019umugore we bari barwaye HIV, ariko ibitangaza by\u2019abaganga n\u2019Imana byatumye Bebeto ashobora gukura akaba n\u2019ubu nandika kino gika muri 2020 akiri muzima.Gusa ibyo kurwara HIV kwabo nta gihamya yo kwa muganga, ahubwo byavugwaga n\u2019abo bari baraturukanye i Burundi n\u2019abandi baturanyi. Jye hari n\u2019igihe ntabyemerega kuko nabonaga ari munini akaba na muremure.\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hagati muri 1996 ni bwo wa mugabo Ruzima Joseph wari wariyemeje kubana natwe, yavuye isafari ananiwe dore ko yatwaraga za rukurururana, ararwara araremba, amara igihe arwaye.Yarwaye nk\u2019ukwezi ageraho yitaba Imana. Yaherekejwe n\u2019abantu benshi cyane, bigaragara ko yari yarabanye na benshi. Amafaranga rero birumvikana yatangiye kujya aza nabi ndetse n\u2019umugore we n\u2019umwana wabo witwaga Claudine bakomezaga kuremba kuko koko bari barwaye cya cyago.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Abashyitsi bose, inshuti z\u2019uwo muryango wa Ruzima n\u2019abaturanyi bishyamangazaga (barimo umugore nkunda gutsinda ariko waduteranyije na benshi), batwogeyeho uburimiro, batwumvisha ko iyo nzu twabanagamo y\u2019ababyeyi bange, ari twe byafashije ni ukuvuga jye na murumuna wange; kuko iyo umuryango wa Ruzima utaza twari kuba twarishwe kera n\u2019inkotanyi kandi ko n\u2019abo bo kwa Ruzima bari kwibonera indi nzu nziza bari kwibohoreza nk\u2019abandi bose.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ibyo bavugaga byari ukuri, ariko uko imyaka yagendaga ijya imbere, byataga agaciro, kuko nka Rose Kabuye wayoboraga umugi wa kigari, yari yaratangiye kwirukana bamwe muri bari barabohoje amazu y\u2019abahutu.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abasomyi mutumva iryo hangana twagiranye n\u2019abasigaye bari mu gice cyari gishyugikiye umuryango wa Ruzima, mugereranye n\u2019igice cyari kigizwe n\u2019imfubyi 2: umwe afite imyaka 20 ari we jye tuburana n\u2019abasigaye bose, bizwi ko twe twiciwe n\u2019inkotanyi mugihe aba twaburanaga bo bari impunzi zatahutse zivuye I Burundi kandi bari barakoreye icyama kuko Ruzima yari umucada! Ni urucabana kumva uruhande rwari kugira benshi. Muyandi magambo ni nk\u2019uko inyamaswa zaca urubanza urwo ari rwose hagati y\u2019intare n\u2019intama.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ikibazo cyo kunsubiza inzu yacu kandi inzu zari zaratangiye kugira agaciro bagiciye amazi, nange ndiyakira ahubwo nikomereza karate yari yarambereye imaragahinda, nkagera aho nkarenzaho inzoga n\u2019isegereti. Nabonye umukandara wa Orange tariki 5 Gicurasi 1996. Icyo gihe abanyeshuri twakinanaga bari bateye ubwuzu n\u2019ubwoba barimo: Nsengiyumva Issa, Kagabo Roger, perezida Kazeneza, Nyiringango Octave, Aimable Gashagaza, Gilbert, Ben Rutabana, Adamu, Hakiri, Ngongo, Guiness uyu ufite utubari twinshi n\u2019abandi. Kubera ko muri 1997 nari ngeze muwa gatandatu, nahisemo kwigira muri club ya Tigre yatozwaga na Fidel, kuko yigishga Wado-Ryu kubera izi mpamvu:<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Club ya Tigre yari hafi yakoreraga muri Lyc\u00e9e ya Kigali, ku buryo byandindaga ibihano byo gukererwa bya sempai Issa wo muri Hantei Shiai.<\/em><\/li>\n<li><em>Kuko nari mu mwaka wa gatandatu w\u2019amashuri yisumbuye, nari ntangiye kugira inzozi zo kuzajya kwiga muri kaminuza kandi club yari ikomeye icyo gihe yari iya Sensei Sinzi murumuna wa Sensei Fideli, ari yo mpamvu byari mu nyungu zange zo guhindura karate, nkava muri Shotokan nkajya muri Wado-ryunakinaga.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Muri Club Tigre nabonyemo umukandara w\u2019icyatsi tariki 17 Mata 1997, ubwo yakiniraga mu Gakinjiro iruhande rwa ETM. Nakomeje kuhakinira kugeza mu 1998 ubwo nari ngiye kwiga muri kaminuza Nkuru y\u2019Urwanda i Ruhande . Abakinnyi twakinanye bakanshimisha kandi nkaba nkibibuka\u00a0 ni Paul Emile, Rurangayire Guy, Joseph, Charmant, Ndushabandi Petit, Issa, Kaniziyo, Assouman Van Dame, Biraro Olivier, Kimasa Thierry, Musabire Jean de Dieu na Diogene. Twageze aho tugaruka muri salle ya Lyc\u00e9e ya Kigali, aho gahunda y\u2019imyitozo yari nimugoroba\u00a0 kuwa mbere, kuwa gatatu, kuwa gatantu no ku cyumweru mu gitondo.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Muri cyo gihe kandi sinzibagirwa ubwo uwari ushinzwe umutekano muri segiteri Nyakabanda akaba yari n\u2019umusirikare w\u2019inkotanyi witwaga Peter bakunda kwita Puma, yantumije ngo muhe amakuru. Mu by\u2019ukuru twari no mu rungano rumwe kuko atari yajya mu gisirikare yacuruzanyaga na nyina agataro mu bice bya tapis rouge, akaba yaranakoraga ateletizime, asiganwa mu kwiruka n\u2019amaguru. Yambajije uruhare Seruhinja Stanislas na Munyanziza Felicien bagize ku mpfu z\u2019abantu baguye mu gace k\u2019iwacu cyane cyane basaza ba Monique, umugore wa Baoba. Jye namusobanuriye ngira nti \u201cahubwo abo umbaza, iyo tutabagira nta n\u2019umwe wari kurokoka\u201d. Ansubiza agira ati \u201cwa muginga we, ujya wireba mu ndorerwamo? umuntu w\u2019imfura nkawe kuki uvugira interahamwe?\u201d Byaramubabaje kuko nanze kubashinja, ariko we n\u2019abo bakoranaga , wasangaga bababazwaga n\u2019uko<strong> umuhutu n\u2019umututsi bari mu Rwanda mbere yo muri 1994 bashobora kubana bumvikana<\/strong>.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tugarutse gato muri wa muryango wa nyakwigendera Ruzima, twakomeje kubana, ariko bampa amafaranga bigoye. Nyuma gato n\u2019undi mwana wabo witwaga Claudine muri 1997 yageze aho yitaba Imana, azize HIV iwabo bari baramwanduje akivuka, nk\u2019uko abaturanyi babihwihwisaga. Icyo gihe nange nari ngeze mu mwaka wa gatandatu nitegura gukora ikizamini cya leta; ari na ko nkomeza kubibutsa gutangira gushaka inzu, bakanga bakavunira ibiti mu matwi cyane cyane aho bari bashyigikiwe na mama Diane wakundaga iteka kwigaragaza neza ku bantu bavuye hanze no kwishyamangaza ku bakomeye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nakoze ikizamini cya Leta ngitsinda ha Mana kuko kenshi nabaga nibereye mu nzoga,bikaba byaraterwaga n\u2019uko nabonaga inzu twabagamo yarasaga nk\u2019iyari yarabohojwe kandi iyo ikodeshwa hari kuvamo amafaranga yari kumfasha kwiyishyurira amashuri n\u2019ibindi nkenerwa. Ako gahinda kiyongeragaho rimwe na rimwe no gucunaguzwa ngo twiciwe n\u2019inkotanyi, ari abo muri uwo muryango nabagamo ndetse n\u2019abaturanyi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ukwicira abantu ubusa nk\u2019umuzamu warindaga kwa gatemberezi n\u2019akandi karengane k\u2019ibihekane nabonaga, harimo no kubohozwa isambu n\u2019inzu by\u2019I Masaka nzababwira nitonze. Ako gahinda n\u2019ishavu byagabanywaga rimwe na sipori ubundi n\u2019inzoga n\u2019isegereti. Nabigaragaje igihe naburaga intege zo kwitabira umunsi mukuru wo kubona DIPLOME, nari nyibonye biruhije, ariko kubera kubura uwo niyumvugamo nk\u2019inshuti, naretse kujyayo. Kuva ubwo kugeza kano kanya nandika iki gitabo (2020), nta munsi mukuru cyangwa ibirori nari nakoresha.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nyuma yo kubona diploma mu binyabuzima n\u2019ubutabire, natangiye gutekereza ahazaza, mbona ko nakodesha iyo nzu twabagamo nkabona amafaranga yantunga na murumuna wange wari umaze imyaka 8. Nabikozaga umuryango wa nyakwigendera Ruzima bakabigarama, biba ngombwa ko mbibwira nyumbakumi Vianey, ansubiza ko nta bushobozi yari afite ku bantu bavuye hanze. Umunsi umwe ari mu ntangiriro ya 1998, byabaye ngombwa ko mbibaza nyumbakumi turi mu kabari ko kwa mama Diane, maze abitera utwatsi. Nari ndi kumwe n\u2019inshuti yange bitaga Kinyata (ubu ndandika iki gika muri 2020, ari umwe mu bashinzwe umutekano mu kagari ka Biryogo) bari banafite Studio muri Gare yari hafi yo kwa Rubangura. Uwo Kinyata byaramubabaje, dufatanyije duhita turwana na Vianey n\u2019abandi bose bari basigaye. Ayo makimbirane yatumye umuryango wa Ruzima uturekera inzu, ujya gukodesha ku<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kimisagara. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Inzu tumaze kuyisubizwa, abanzi n\u2019abakunzi, abandwanyaga nyiburana, bose bose, umwe umwe yazaga ambwira ko yambonera umupangayi yizeye cyane cyane ko amazu yari imbonekarimwe kuko n\u2019abari barazibohoje, perefe w\u2019umugi wa Kigali Roza Kabuye yajyaga bamwe azibavanamo. Guhera ku uwari wemeye kumfasha kurera murumuna wange witwa Kayitesi Janvi\u00e8re , n\u2019abiyitaga inshuti zange baramfatiranye, buri wese ati \u201cngufitiye umupangayi mwiza\u201d, ndetse benshi bakitwaza aho bari baraturutse. Jye nahisemo kuyiha umugabo wabaga mu Rwanda 1994 witwaga Fran\u00e7ois (magingo ya wahungiye Zambia).<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Uwo Kayitesi Janvi\u00e8re ntiyareraga murumuna wange mu buryo busanzwe, ahubwo byari n\u2019amasezerano y\u2019akazi kukoburi kwezi namwishyuraga amafaranga y\u2019indezo angana na 30% by\u2019ubukode bw\u2019inzu yacu. Mu kwa gatatu 1998, ni bwo imirimo yo kuyivugurura yatangiye, Fran\u00e7ois anyishyurira hamwe amezi atatu, mpita nange njya muri geto nishyuraga 5000Frws ku kwezi, ngomba kwitunga ku giti cyanye ndetse ngomba no kwibuka kujya kwishyura Janvi\u00e8re. Ibyo byabaye muri bya biruhuko bingana n\u2019umwaka ababaga barangije umwaka wa gatandatu w\u2019amashuri yisumbuye, bagombaga gutegereza. Byabaye ngombwa ko njya no gushaka akazi k\u2019ubu security, muri &#8221; Intersec &#8220;, nyura kuri sifu Bosco, ariko kubera ikimenyane ndakabura kandi nari umukarateka wari ufite umukandara w\u2019icyatsi. Bosco (Coco) yanshyize ku ruhande ati \u201cOss<sup>[4]<\/sup>, akazi uragakwiriye, amashuri usabwa urayujuje, ariko hano ni ikimenyane, bisaba kuba uri demobu cyangwa wohereje na ba <\/em><em>Kibamba\u201d. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mu guhashya irungu nagerageje gusura benewacu bose, mpera kwa mubyara wange Gasana Viyani wari waravuye mu gisirikare akaba umucungagereza wa gereza ya Nyanza. Nasuye kandi Muhamedi na Hemedi bo kwa Djuma wo kwa Bijyibwami, nasuye mukuru wange wo kwa data wacu Gerald wari mu barindanga Ngoga (icyo gihe bavugaga ko bamuroze).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0 Nasuye kandi umuryango wa Shamurenzi Yesa, nsura umuryango wa Munyandamutsa, mpabwa urugwiro gusa n\u2019umuhungu we wari suliyetona witwaga Christophe, byagaragaraga ko gusa yari\u00a0 arwaye (ubu nandika iki gika, yarakize, akora mu bitaro bya gisirikare i Kanombe). Nasuye mushiki wanye wo kwa data wacu Jakilina (mama Chantal), umukobwa wa Gatarahiya. Nafashe inzira njya gusura masenge umwe nigeze, witwa Tereza wabaga i Kayonza aho bitaga ku Giparara. Uwo munsi sinawibagirwa kuko byari kuwa gatandatu, kuwa gatanu wari wawubanjirije nari nagiye gushungera igikorwa kidasanzwe cyo kurasira mu ruhame bamwe mu bashinjwaga ibyaha byo muri 94, uwari uzwi cyane yari Karamira Froduard. Ubwo rero masenge Tereza yanyakiriye neza anyereka abishywa bange bari impanga z\u2019amahasa Mutangana na Mutesi (Boy na Girl, abana mubyara wange Julienne yari yaribarutse mu 1995; nyuma nagiye gusura na Julienne aho yarimo\u00a0 kumenyera ubuzima bwa demobu<sup>[4]<\/sup>. Nasuye inshuro nyinshi mushiki wange wo kwa data wacu Budamari na babyara bange Rurakaza na Viriginiya.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nti byari ngombwa ko ndondora abo bose, ariko icyo nabamenyesha ni uko uwansuye muri abo bose ari mubyara wange Julienne wenyine. Abandi byasaga nko kubahakwaho, bamwe ndetse iyo twahuraga ntibatinyaga kumbwira ko impamvu batansura FPR yabafata nabi, kuko bizwi ko ari yo yanyiciye. Ngiyo MUNYANGIRE mbamo guhera 1994 kugeza ubu. Gusa gusura abavandimwe, bikagera aho babifatamo nko kubahakwaho ngo ni uko bo bacitse kw\u2019icumu wowe ukaba wariciwe n\u2019ingabo zifite ubutegetsi nkeka nta handi biba uretse bwa budasa bwo mu \u00a0 Rwanda.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hari indi miryango ntazibagirwa nakundaga gusura igihe twari mu kiruhuko kinini, dutegereje kujya kwiga muri Kaminuza. Iyo ni imiryango yo kwa ka Ntabyera Charles no kwa Gakwaya Rugamba Gilbert; uyu wanyuma we twahuriraga cyane ku mukino wa karate. Hari n\u2019indi nshuti tuzahurira mu ijuru witwaga Alexis wari dizata. Alexis ubundi namumenyeshejwe n\u2019uwo data yari yarabyaye muri batisimu, witwa Safari mwene Nyamuhinzi Aloys w\u2019I Mwendo. Uwo Safari benewacu bambwiraga ko yari interahamwe, ariko nange mubwiye ko twiciwe n\u2019inkotanyi, byatumye tuba inshuti anampuza na dizata Alexis. Alexis yibishaga imbunda, akaba ari mu bahigwaga na Military Police yayoborwaga na Afande Rwahama Jackson. Alegisi yaje ku kagambane ko kunyica yari yagiriwe inama na Safari nk\u2019uko yabimbwiye nyuma.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nakijijwe n\u2019uko yasanze mu nzu narimo jyenyine harimo ifoto ya Bob Marley, akubitaraho ko nari umututsi kandi uwamutumye yari umuhutu, bigahumira ku mirari ku myemerere yange y\u2019icyo gihe ko urumogi nta rubonagamo icyaha. Alegisi namubwiye ibyange, arangije aranyihanganisha, ambwira agira ati &#8220;jyewe si ndi umunyarwanda, ndi umurundi, batuzanye mu gisirikare batwizeza ibyiza byose, ndeka umuryango wange, ariko ku rugamba n\u2019abanyarwanda b\u2019ubwenegihugu bavuye mu Rwanda n\u2019i Burundi, bamwe bicwaga bakekwaho kunekera Habyarimana, abandi bakekwaho kurata amashuri, ndetse ngo nagenage<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>bigeze gushaka kunkukubita agafuni badufatanye urumogi ariko kuko harimo abari baravuye Uganda baratubabariye; Ni yo mpamvu nawe wakwihangana kuko abafite ibibazo birenze ibyawe aribo benshi&#8221;.\u00a0\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Alexis yambiwiye inkuru y\u2019ibyabaye i Kibeho nk\u2019umusirikare wabigizemo uruhare ,yaragize ati \u201ckadogo bene wanyu, si beza, bafashe bamwe muri twe baduha imbunda n\u2019amasasu, badutegeka kwambara gisivile no kwivanga n\u2019impunzi, hanyuma twabona imodoka ya Afande Ibingira inyuze hafi, tukayirashisha hafi, noneho bakabona uburyo bwiza bwo kwitwaza ko bagomba kwitabara batera mu nkambi, kuko MINUAR yari yarababereye ibamba, ababibonye cyangwa ababyumvise bacyetse ko ari impunzi zaturasheho kandi ni abasirikari bacu bivanze na zo barirasisha! Uzi abo twishe ? Umenye uko byagenze wasara ni yo mpamvu nkubwira ko bene wanyu ari abagome\u00a0 bujuje ibyangombwa byo kwica inzirakarengane\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Alexis nongeye kumva amakuru ye nyabwiwe na Safari ko yagiye kwiba ibyuma by\u2019imodoka bakamwica, umurambo we ukanarangishwa muri CHK, ariko kuko umuryango utari ufite ubwishyu, akaba ngo ashobora kuba yarashyizwe mu imashine isya imirambo cyangwa baramutwitse kuko ariko bihwihwiswa ko babuze ababahamba.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>abakina karate ari umuryango umwe, ni muri ubwo buryo nagishije inama sensei Sinzi Tharcisse, angira inama ko bazanyakira gikarateka, yongeraho ko bazamfata nk\u2019umucikacumu, AERG ikampa icumbi ndetse anangira inama yo kugura igare yakoreshaga ngo rijye rimfasha kujya kwiga EPLM mva muri campus njya ku iTaba ya Huye,dore ko hari urugendo rurerure.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25417\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Aimable-Friend-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Aimable-Friend-200x300.jpg 200w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Aimable-Friend.jpg 410w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Jye na Alexis wari waratorotse igisirikare cya APR<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Reka tugaruke ku buzima bushya nari kwitegura bwo kujya mu mugi mushya, gutangira gahunda nshya ari byo kujya mu mugi wa Butare nyuma y\u2019igihe kinini cyane, no kujya gutangira Kaminuza. Twari twarigishijwe ko<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>7. <span style=\"font-size: 14pt;\">Hagati ya Nyakanga 1998 kugeza 2003<\/span><\/em><\/h1>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><em><strong>GUHABWA AKATO, KUMAKIZA NO KUBURA AHO NTAHA MU BIRUHUKO ABAVUGA KO TUVA INDIMWE BAMPA AKATO KANDI BANYANGISHA ABO <\/strong><\/em><\/span><span style=\"font-size: 14pt;\"><em><strong>BAVUGA KO BANYANGA INTANGIRIRO YANGE I RUHANDE <\/strong><\/em><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma yo kurebera umukino wa nyuma w\u2019igikombe cy\u2019isi\u00a0 muri sale ya &#8220;Saint Andr\u00e9&#8221; aho ikipe y\u2019u Bufaransa yatsinze iya Brazil ibitego 3-0, nkumva ko hari abacuruzi bo muri Kigali ngali (ugana Musanze) bari barasiwe gufana ikipe y\u2019u bufaransa kandi nange ari yo nafanaga, nahise nyuma y\u2019umunsi umwe nimukira burundu i Butare tariki 14 Nyakanga 1994. Nkigera yo nagiye gushaka uwabyaye mushiki wange muri batisimu,witwa Gertulde, gusa nkaba nari nzi ko ari umukobwa wa musenyeri kandi akaba yarakoreraga muri economat. Ngenda nitwaje ifoto ye mbasha kugera aho atuye, aranyakira ambaza uko mu rugo byagenze ndabimubwira.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ariko n\u2019ubwo dusurana simushira amakenga ku rupfu rw\u2019abo mu muryango wacu. Nawe se umuntu wari uzi aho twari dutuye, akaba yari afite imodoka y\u2019akazi, kuki atananyarutse ngo arebe niba n\u2019umwana yari yarabyaye muri batisimu yararokotse? Reka twigarukire ku bya kaminuza. Uguhangayika kwange kubera kubura aho kuba mu gihe niga kaminiza nabigejeje ku mugabo Fran\u00e7ois wakodeshaga inzu yacu, andangira uwashoboraga kumfasha \u201ckumakiza\u201d<sup>[4]<\/sup> kuko yari afite baramu be bari bamaze igihe muri kaminuza. Uwagombaga \u201ckumakiza\u201d yitwa Innocent wari uzwi ku rihimbano rya Kimicanga. Nagiye mu cyumba cya Kimicanga, ambwira ko bari buzuye ariko ko nashoboraga gusasa umufuka wo kuryamamo nari mfite munsi ya meza, nkajya nsasa bose barangije kuryama.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nahise ntangira kwiga gahunda ya EPLM ku mashuri yo ku Itaba, nkaba naragendanaga cyane na Karenzi Robert na Kamali Placide. EPLM yari gahunda ku banyeshuri bose biteguraga gutangira umwaka wa mbere muri kaminuza, yo kwiga indimi; icyongereza ku babaga barakoreshaga igifaransa mu mashuri yisumbuye, n\u2019igifaransa barakoreshaga icyongereza.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ikintu kitwa irungu naciye ukubiri na cyo kuva ubwo kuko nari ntangiye kuba mu muryango munini wa Kaminuza, abantu bose bahise bamenya kubera ingofero y\u2019abarasta nakundaga kwambara. Muri Kaminuza habaga gahunda zinyuranye nk\u2019imyidagaduro muri auditorium nini na Gymnase bya Kaminuza, isomero ryarimo ibitabo byinshi na Arboretum yari ishyamba rinini kandi ryiza cyane ritabagamo ibikoko biryana. Ikindi\u00a0 cyari gitangaje yari kantine yakoraga amasaha 24\/24 ,ku buryo ku bo muwa mbere, iyo wazaga udafite aho kuryama wigiraga muri kantine ugatahana n\u2019umusinzi uhabonye.Ahandi hantu heza nyabura harangaga Kaminuza nkuru y\u2019uRwanda ni ishyama rinini cyane ryitwagwa Arboretum,aho hafashaga abakoraga sport nku kwiruka,abajyaga mu masengesho, abakundanaga, abanywaga urumogi,..gukora ibyo bashaka bisanzuye .Bamwe mu bo twakundaga kuba turi kumwe twiga EPLM<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>barimo Rwego Gasasira, Rugamba Gakwaya, Sebori, Kamali, Muhozi, Karenzi, Kamonyo, Gaparayi, Thierry, Rugira Charles, Gatsinda n\u2019abandi ntibuka.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-25418\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/EPLM-300x218.jpg\" alt=\"\" width=\"717\" height=\"521\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/EPLM-300x218.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/EPLM.jpg 341w\" sizes=\"auto, (max-width: 717px) 100vw, 717px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Uhereye iburyo ni jye na bamwe mu bo twiganaga\u00a0 <\/strong><\/em><em>EPLM<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Jyewe na bamwe mu bo twiganaga EPLM <\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho habaye inama y\u2019AERG yo kwakira abashya, nange ndashogoshera nyijyamo. Iyo nama mu by\u2019ukuri yari iteye ubwoba kuko batubuzaga kuzashakana n\u2019abahutu ndetse no kubitondera muri rusange kuko ngo bashoboraga kuduhemukira. Icyiza cy\u2019iyo nama ni uko badutozaga gushyira hamwe ndetse no gukora imiryango mpimbano hagati yacu &#8220;Famille symbolique&#8221;, aho umwe yashoboraga kuba papa w\u2019umuryango, abandi bakaba\u00a0 basaza cyangwa\u00a0 bashiki b\u2019abandi. Byari byiza ku bari mu muryango w\u2019AERG kuko byatumaga abanyamuryango bashobora kuvuga ibibazo byari hagati yabo, nko gushakira abashya amacumbi, dore ko ari na cyo cyari kindaje inshinga.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijanye n\u2019icumbi, nabajije uwari ku rwego rwo hejuru ari we Ndemire Olivier,\u00a0 anyohereza Kwa Mbarushimana Deo, noneho bose bakajya bambwira ngo nzaze ejo, ejo hagera bagasubiramo ngo nzaze ejo kugeza igihe narambiriwe mbivamo, nkomeza kwisasira hasi kwa Kimicanga. Abo banyimye icumbi no kuba umunyamuryango wa AERG ntibari bayobewe ko ndi umucikacumu wa Jenoside cyane cyane ko kwa data I Rwaniro ibyahabereye bizwi ku rwego rw\u2019igihugu,\u00a0 ahubwo banyangiye kubera ko bari baramenye ko n\u2019inkotanyi zanyiciye ababyeyi n\u2019abavandimwe. Hashize nk\u2019amezi abiri nahuye na sensei<sup>[4]<\/sup> Sinzi nawe wari ukomeye muri AERG, ambaza abo nabanaga nabo, mubwira amazina aratangara cyane ni ko kunsubiza ati&#8221;mwana wa mama, mbaye nguhanuye, bariya bahutu ubana na bo bazakwica&#8221; . Naramwihoreye, ariko mu mutima, inama ze nabonye ari zo kunyangisha abari barangiriye impuhwe kurusha abo twari duhuje ubucikacumu bari batangiye kunshyira mu kato.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nakomeje kwiga ururimi rw\u2019icyongereza,\u00a0 nigishwa na mwarimu Speciose, nkomeza no kwikinira karate ari na ko mbivanga no kwinywera inzoga bya hato na hato. Nashoboye gutsinda EPLM no muri karate mbona umukandara w\u2019ubururu tariki 3 Werurwe 1999. Mu bo twakoranye ikizamini cya Karate, harimo na nyakwigendera Mihigo Kizito,\u00a0 Musa, Theogene n\u2019abandi.<\/em><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><em>Ibiruhuko byange muri Kaminuza <\/em><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu kiruhuko cyambere muri kaminuza,\u00a0 abandi bose baratashye, nsigarana n\u2019abanyeshuri bake cyane kuko ntari mfite aho ntaha. Abari bemerewe gusigara babaga ari abayobozi bakuru b\u2019AGEUNR, abacikacumu bo muri AERG, abanyeshuri b\u2019abasirikare babaga badashaka gutaha , n\u2019abakinnyi babaga bari mu myiteguro cyane cyane abakinaga mu ikipe y\u2019ikigo ya Volley ball. Abandi bose basigaye, ntibabaga bafite uburenganzira bwo kuguma mu macumbi no kurira muri resitora ya Kaminuza. Ndibanda ku kiruhuko cya mbere, ariko n\u2019ibindi byose byambereye kimwe usibye ko maze gutangira kwiga ikoranabuhanga nabonaga ibyo nahugiragaho birimo gukoresha za computers mu gusoma amakuru, ku downloadinga indirimbo no kwihugura mu bumenyi bunyuranye.\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Umunyeshuri twabaga dusangiye ibibazo by\u2019irungu yari Ruganzu, umucikacumu wo ku Kibuye, utaragiraga aho ataha kuko umuryango we bari barawumaze mu Jenoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda. Ruganzu icyo tutahuriragaho ni uko we yabaga afite ikarita yo kurya n\u2019icyumba cyo kuryamamo yemererwa n\u2019AERG.\u00a0 Ruganzu rero yaramfashaga cyane kuko yancumbikiraga mu cyumba yabaga yemerewe. Kuko yikundiraga kwinywera isegereti, Ruganzu ntiyagiraga ubushake bwo kurya, ibyo nkabyungukiragamo.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yaba agiye kurya nkamurya inyomeko nkaka ikanya gusa, ubundi tukicarana, nkarya ku byo yabaga adashoboye. Ubundi tukirirwana na Ruganzu muri kantine tureba umukino wa billard, tunakina umukino wa kikeri (umukino bakinisha udukinnyi tw\u2019udupupe dutera udupira), byagera nimugoroba tukajya kureba filimi n\u2019ibiganiro muri auditorium ya Kaminuza byashyirwagaho na Gabriel bitaga Bakame cyangwa Sungura, kubera ko yasaga nk\u2019urukwavu. Nguko uko nashoboye kujya nsunika iminsi mu gihe cy\u2019ibiruhuko, aho nanabazwaga ibibazo byinshi ngo kuki jye ntajya ntaha.\u00a0 Ngaho rero aho ikindi kibazo gikomeye mu buzima bwange cyahereye; sinashoboraga kutabonwa n\u2019abo banyeshuri bake bagumaga ku ishuri mu gihe cy\u2019ibiruhuko. Ni bwo rero batangiye kugenda bankoraho iperereza nk\u2019uko umwe muri bo yabimbwiye, bamaze kumenya ko niciwe n\u2019inkotanyi babibwiwe n\u2019abo twiganye mu iseminari y\u2019iNdera, batangiye guhimba inkuru z\u2019ibinyoma zinyerekeyeho. Kuko nari nzwi cyane, byaba muri karate cyangwa kubera ibiparu nakundaga guterera abo twasangiraga mu <\/em><em>Giconard <sup>[4]<\/sup>, no kogeza iby\u2019abarasta.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byatumye ibyo bihimbano byakorwaga n\u2019abari bamenyereye umugi wa Huye babikwiza hose. Kuko Huye yari umugi muto worohoga mu kuwukwizamo ibihuha, guhera Rwabuye kugera mu i Rango,u mugi uba uwurangije. Ibyo bihuha nzabigarukaho mu buryo bwimbitse mu bika bitaha.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Reka nigarukire mu biruhuko, ubwo umunsi umwe Ruganzu yarwaye akaremba, akaba ari jye wamujyanye kwa muganga aho Burasa Pascal na we w\u2019umucikacumu yaje kumumfasha kumurwaza.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Burasa Pascal wabaga ku wari perefe wa Butare witwaga Semuhungu (ntabwo ari Semuhungu w\u2019umucuruzi); bose twabaga duhuje ubuzima, ahubwo amacakubiri agaturuka hejuru. Ruganzu yageze aho arakira dore ko yararwaye umutima, ubundi ajya kuruhukira mu ba furere mariste b\u2019I Save mbere y\u2019uko dutangira umwaka wa mbere. Burasa Pascal we yageze aho ajya kwibera Canada.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25419\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ingando-203x300.jpg\" alt=\"\" width=\"203\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ingando-203x300.jpg 203w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ingando.jpg 437w\" sizes=\"auto, (max-width: 203px) 100vw, 203px\" \/><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 <\/em><em>INGANDO Z\u2019IGISHARI<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Nyuma y\u2019ikiruhuko kinini cyabaye dushoje amasomo y\u2019icyongereza, habanje guhwihwiswa iby\u2018ingando z\u2019abanyeshuri, nk\u2019uko abari baratubanjirije bari barayikoze. Byaduteye ubwoba baba ari abanyeshuri b\u2019abasivile ndetse n\u2019abasirikare. Izo ngando zari iza kabiri muri Kaminuza zose zabaga mu Rwanda. Izambere zakorewe igice kimwe i Ruhande, ikindi i Gishari, zikaba zarakoreshejwe n\u2019abanyeshuri b\u2019abasirikare bazikoresha abanyeshuri b\u2019abasivile, hakaba rero harabayemo za munyangire zisanzwe zituranga, gutera ipfunwe abanyeshuri no kubasuzuguza kuri bagenzi babo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ngibyo rero ibyaduteraga ikirungurira cyo gukora ingando bitewe n\u2019akaga abari baratubanjirije bahuye na ko.Nk\u2019umuntu ukora sport, ariko kandi ufite ibiro byinshi, nahise ntangira imyitozo irimo mucaka n\u2019imyitozo ya karate nk\u2019umuntu wari ufite icyo gihe umukandara w\u2019ubururu. Byageze aho biba impamo, hatangwa itangazo ryahamagariraga abari barangije EPLM n\u2019abigaga ISAE Ruburizi guhurira kuri stade Amahoro aho bus za ONATRACOM zadutwaye zitwerekezai Gishari ku nkengero z\u2019ikiyaga cya Muhazi, icyo gihe byari muri Kamena 1999. Uwo mugoroba twararanye ibyishimo bidasanzwe, kuko byari byamaze kugaragara ko nta basirikare bigaga muri Kaminuza bagombaga kudutoza.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nk\u2019uko nabivuze haruguru ikiciro cya mbere cyagiriwe ubugome n\u2019abanyeshuri b\u2019abasirikare babatozaga; barimo uwitwaga Shitani na COCO mboro-metal<sup>[4]<\/sup> n\u2019abandi basirikare, ibyo bikaba byaragize n\u2019ingaruka zitazibagirana aho Theos badege yiyamamaje ari umwe akagira 30% kubera kurambirwa ubuyobozi bwa gisirikare muri kaminuza. Nimugoroba tugeze i Gishari, buri muntu yahawe ikiringiti, ahabwa na matelas, ubundi ba kinigamazi twahise twisomera kuri byeri tuzi ko bitazakomera. Iminsi 2 twayimaze tugirwa inama n\u2019afandi Lieutonant Claude, wari inzobe cyane akandi agakundwa na \u201cbanakosi\u201d<sup>43<\/sup>.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ku munsi wa kabiri , kuko nta gitsure cyari gihari, twigiriye ku nkombe z\u2019ikiyaga cya Muhazi, aho twakunda kujya kunywera inzoga, muri icyo gihe twari kwinywera byeri, twageze aho tubona abasirikare nka 5, barangwaga no kunanuka cyane, amaso atukuye n\u2019amajwi yasaraye. Umwe mu bo twari kumwe aratubwira ati&#8221; mbonyemo mubyara wange, bariya ni abarimu kandi nta mishinyiko bagira&#8221;. Nta cyo badutwaye uretse kutubwira ngo ejo tuzabona. Abo barimu ba gisirikare bari bayobowe na sous-lieutenant Yussuf. Mu gitondo twumvise amafirimbi sa kumi, turipanga dukora mucakamucaka, nyuma batangira kutubaza niba nta muntu wari ufite indwara ikomeye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nahise mba mu bambere batangaje ko mfite indwara yihariye y\u2019umutima cyane cyane ko nari mfite ubunini burengeje igipimo gisanzwe. Icyari kigiye gukurikira yari &#8220;Introduction to the camp&#8221;; aho habaga ibyo kunnyuzura bikabije, gukubitwa, gutukwa, imyitozo y\u2019agahato no kwiyanduza ku gahato, bakoresha amafiribi asakuza cyane bavuga bati &#8220;Lala chini koma nyoko, viringita&#8221;, bivuga ngo \u201cryama hasi, gatuba ka nyoko, kururuka ku butaka\u201d.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25420\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/carate-white-187x300.jpg\" alt=\"\" width=\"187\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/carate-white-187x300.jpg 187w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/carate-white.jpg 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 187px) 100vw, 187px\" \/><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Hano nari maze kubona umukandara w\u2019ubururu muri <\/em><em><strong>1999 <\/strong><\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>wari ufite ijisho rimwe ritarebaga neza, atwigisha iminsi mike cyane, adusobanuri impamvu y\u2019ibihano bahoraga baduha birimo kuviringita no ifunguro ryose kenshi ryabaga ari imvungure, uretse ko bajyaga banaduha akanyama rimwe mu cyumweru. Twageze aho dusurwa n\u2019afande Kiboko gucucuma, agira ati&#8221; ese mwakoze introduction? Jye ubundi banyitaga Kiboko kubera gukubita inkoni, none imiryango y\u2019uburenganzira bw\u2019ikiremwamuntu yaratubujije, ubu dukoresha imyitozo y\u2019umubiri mu rwego rw\u2019agahato&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma hiyongereyeho abandi barimu mu bya gisirikare bari bavuye muri Ethiopia kubera imirwano yari imaze iminsi yadutse hagati ya Ethiopia na Erytrea. Abo ba commando bari bayobowe na Afande captain Kopa. Abo ba commando bari abana beza, batwigishije kwihisha no kwirwanaho, bageraho bakurikirwa n\u2019Afande Habibu; watwigishije kurasa, anaduha urugero arashisha machine gun. Ibyo ni ko byari biri muri rusange, ariko nageze aho ndarwara, nifatira matela nyijyana mu nzu y\u2019abarwayi, maze gukira nigumira yo, abasirikare barabibonaga ariko bakisekera bati mwabonye Kibonge wanyu.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyari gishekeje ni uko nitabiraga imyitozo yose, kwiruka, gucucuma, akarasisi\u2026 n\u2019ibindi ariko byagera mu biganiro ngahita ndwara kuko nabonaga ari ibipindi gusa, numvaga byisnhi byari ibinyoma icyo gihe. Ingando si twe twabonye zirangira, ku munsi wa nyuma Komisiyo y\u2019ubumwe n\u2019ubwiyunge, yari izifite mu nshingano zayo idukorera umunsi mukuru, iduha amafaranga y\u2019itike na bus zo kutugeza kuri stade Amahoro, aho batuvanye bwa mbere batuzana. Kuri jye izo ngando ni nk\u2019aho nta kintu gishyashya nungutsemo nari nkeneye, gusa kubw\u2019imyitozo ngorarumubiri, zari nziza ku batarayikoraga buri gihe. Ikintu cyonyine nungutse mu ngando ni ijambo rivuga ngo\u201c<strong>uduhe inema yo kwemera ibyo tudashobora guhindura<\/strong>\u201d, iryo jambo usanga utarikoresheje mu Rwanda wasara cyangwa ukiyahura ukurikije ibihabera.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-25421\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ingando2-195x300.jpg\" alt=\"\" width=\"195\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ingando2-195x300.jpg 195w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/ingando2.jpg 314w\" sizes=\"auto, (max-width: 195px) 100vw, 195px\" \/><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Karasira mu ngando z\u2019i Gishari ku kiyaga cya Muhazi <\/em><\/h5>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Karasira mu ngando z\u2019i Gishari Ikiruhuko gito nyuma y\u2019ingando z\u2019i Gishari<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Introduction yararangiye, badukusanyiriza hamwe, barangije, batubwira\u00a0 ko ibisigaye byose gukorwa kugeza dutashye, bizaba bisa n\u2019ibyo twari tukivamo. Baduciyemo ibyo bita \u00ab ama coy \u00bb, palatuni na section, ku bw\u2019amahirwe bahise bangira umuyobozi wa palatuni. Kubijyanye no kuyobora ayo matsinda ya banakosi, nta kindi kizamini cyatangwaga, barebaga uko umuntu yasaga, bakamuhitamo uko bishakiye nta kindi kizamini kibaye. Gahunda zose zagengwaga n\u2019amafirimbi kandi ibikenerwa byose byabaga ahantu hatandukanye cyane nko muri kilometero imwe.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mu gitondo twazindukiraga muri mucakamucaka, twagaruka tukajya ku karasisi, tukajya gukaraba, tugahita tujya kunywa igikoma, ubundi tukavoma amazi ku kiyaga cya Muhazi, igihe gisigaye tukajya mu idarasa<sup>[4]<\/sup> aho twabaga twicaye mu mbuga hasi ku ruzuba, abayobozi banyuranye bakadusura, bakatwigisha, haba hari n\u2019abafite ibibazo bakabibaza bakabisubizwa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ku mugoroba nyuma yo kurya twajyaga mu gitamaduni<sup>45<\/sup>, aho twabwirwaga amakuru tukanashyiraho morali, tugataha igihe abarimu mu bya gisirikare baduhereye uruhushya. Ijambo ryakoreshwaga kenshi kuri banakosi, iyo bitabaga cyangwa bemeye ibyo bababwira ryari MOJA;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>n\u2019umusivile w\u2019umucikacumu wari unashigikiwe n\u2019AERG, uwo ni Nkurunziza Gustave wagombaga guhangana n\u2019Afandi Theos Badege wari ushyigikiwe n\u2019abanyeshuli b\u2019abasirikare bigaga muri Kiminuza. N\u2019indi myanya yari ikomeye dore ko hari abajyaga kugurisha inka z\u2019iwabo ngo bakunde bashoremo amafaranga, byavugwaga ko bayagaruzaga iyo babaga bashoboye gutorwa kuko kwiba umutungo w\u2019abanyeshuri wa Kaminuza byabaga biboroheye.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva natora mu Rwanda, kugeza n\u2019ubu muri 2020 nandikia iki gitabo, ni bwo nari mbonye amatora afite demokarasi kandi ananyuze mu mucyo (kuko andi matora sinyitaho, n\u2019iyo ntoye buri gihe ndifata).<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri Kaminuza nahawe akato, nkabona amanota make yange nabaga naruhiye jyenyine.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Guhabwa akato ubundi byatangiye neza nyuma ya 1994, kuko benshi bamfataga nk\u2019umwanzi w\u2019igihu kuberako umuryango wange wishwe n\u2019unkotanyi.Ryari ihame ko buri yaryo tugakora ikizamini cya nyuma kenshi cyabaga ku wa gatanu, ubundi tukigira mu tubyiniro twari tugezweho nko kuri Somborero, Faucon, M16 n\u2019ahandi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>wese wiciwe n\u2019inkotanyi afatwa nk\u2019interahamwe, icyo gihe bamwe mu banyeshuri twiganaga bari baramenye abakuru yange ntibanyikoze,uretse ko nange ntawe nagiriraga ikizere bigatuma mba nyakamwe.Kwiga nakomeje kubifatantanya no gusura murumuna wange iNyanza, gusa nkansanga ubuzima burushaho kumubera bubi, inkoni nyinshi, incyuro nyinshi ko avuka ku nterahamwe,ko ari uwanyina (kuko nababwiye ko mama atumvikanaga na bene wacu) n\u2019ibiryo bike cyane. Nk\u2019uko nagenage nari ntarabona icumbi mu gihe benewacu bo muri AERG (ikibabaje ni uko hafi y\u2019abo bose babaga bagifite ba se na ba nyina wa mugani w\u2019indirimbo ya Kizito ngo &#8220;hatakwa nyirubukozwemo&#8221;).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nageze aho mbona icumbi ndyishyura ibihumbi 50 uwitwaga Stanislas wigaga muri facult\u00e9 ya education iryo cumbi ryari hafi y\u2019ahahoze &#8220;rectorat&#8221; hitwa &#8220;VUBA&#8221;. Nakomeje guturana na Ruganzu, ariko buri wese aba ukwe. Hagati aho mu ntangiriro z\u2019umwaka w\u2019amashuri 1999-2000, hateganyijwe kwiga ibyo bitaga ama credits; isomo ryarangiza ama credits<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>AMATORA ADASANZWE Y\u2019ABAYOBOZI BA AGEUNR<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nk\u2019uko nabivuze mu bika byabanje, hari umwuka mubi hagati y\u2019abanyeshuri b\u2019abasirikare n\u2019abanyeshuri b\u2019abasiviri .Kimwe mu byabiteye ni uko mu ngando zambere, zabereye i Ruhande nyuma zikimukira i Gishari, abanyeshuri b\u2019abasirikare batababaniye neza. Ndetse hari n\u2019agasuzuguro n\u2019igitinyiro byarangwaga n\u2019abanyeshuri b\u2019abasirikare, aho \u201cbadepasaga\u201d ku mirongo yajyaga muri restora, aho bashoboraga kubasanga muri kantine, bakabahagurutsa, aho bashoboraga guhinduza gahunda zapanzwe muri auditorium ngo kuko batabishaka.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Afande Vianey we yigeze no kwicaza mugenzi wacu witwaga Seboli hasi mu mabuye, ngo abe ari ho anywera byeri ye. Umuryango w\u2019AGEUNR wari umuryango rusange w\u2019abanyeshuri bo muri Kaminuza Nkuru y\u2019u Rwanda, kandi buri mwaka wagiraga amatora yo gusimbuza ababaga bacyuye igihe n\u2019ababaga bamaze gutorwa. Kuri prezidanse ni ho hari ikibazo gikomeye cyane kuko nyuma ya Jenoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda, buri gihe perezida wa AGEUNR yabaga ari umusirikare. Twahera kuri afandi Naramabuye wayoboye manda 2 zikurikiranya, afandi Eric n\u2019Afandi Shadrack. Uretse na perezida na commissaire w\u2019umutekano yagombaga kuba ari umusirikare.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu mpera z\u2019umwaka wa 1999, abakandida bageze aho baratoranywa baranamenyekana, ariko ikibazo gikomeye kivuka ku mwanya wa perezidanse aho hajemo n\u2019umusivile w\u2019umucikacumu wari unashigikiwe n\u2019AERG, uwo ni Nkurunziza Gustave wagombaga guhangana n\u2019Afandi Theos Badege wari ushyigikiwe n\u2019abanyeshuli b\u2019abasirikare bigaga muri Kiminuza. N\u2019indi myanya yari ikomeye dore ko hari abajyaga kugurisha inka z\u2019iwabo ngo bakunde bashoremo amafaranga, byavugwaga ko bayagaruzaga iyo babaga bashoboye gutorwa kuko kwiba umutungo w\u2019abanyeshuri wa Kaminuza byabaga biboroheye.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva natora mu Rwanda, kugeza n\u2019ubu muri 2020 nandikia iki gitabo, ni bwo nari mbonye amatora afite demokarasi kandi ananyuze mu mucyo (kuko andi matora sinyitaho, n\u2019iyo ntoye buri gihe ndifata). Muri ayo matora n\u2019ubu nkeka ko nta yandi asa na yo yakwemerwa mu Rwanda, kuko abakandida bose baganyaga uburenganzi kandi buri mukandida yagombaga kubaha no gufata kimwe abanyeshuri, kuko mbere buri munyeshuri yari yemerewe gutora. Mu gihe cyo kubara amajwi byakorwaga ku mugaragaro, buri wese yari yemerewe<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>kubikurikira.Urugero rushekeje nabaha rwo kubaha abazatora, ni nk\u2019uko iyo umu kandida w\u2019igitsinagore yabaga yiyamamaza hari abasore bazaga bakamusoma , bamwizeza kumutora, hashira akanya ukabona bagarutse bahinduye imyambaro ngo bongere babone amahirwe yo gusoma umukobwa wiyamamazaga gutyo gutyo. Ibyo byakorwaga cyane n\u2019ishuri ryigaga itangazamakuru bitaga aba \u201cdelicants\u201d, abo nibuka bigagamo ni Nzabonimana Guillaume, Rwamuneza, Rukundo, Paul (Ami des jeunes) n\u2019abandi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twigarukire kuri ya matora igihe yari agiye kuba, twabonye amasura menshi y\u2019abantu tutari tuzi, bakatubwira ko zari za maneko n\u2019ikimenyimenyi, nyuma y\u2019amatora bahise babura. Iby\u2019abantu babaga batazwi bazaga muri kaminuza, tukababona cyane muri za restora, bakundaga kuza mbere gato y\u2019amatora ya AGEUNR cyangwa mbere gato y\u2019uruzinduko rw\u2019umukuru w\u2019igihugu , izo gahunda zarangira, na bo bagahita biciraho. Muri ya matora twari twiteze , hasigaye iminsi mike ngo abe, twumvise Gustave ngo yakuyemo kandidatire ye kubera iterabwoba ngo abantu batazwi bari bamushyizeho.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abasigaye benshi byaratubabaje ku buryo twagendaga twitotombera mu matamatama. Ubwo abari bashyigikiye Badege babibonye batangira kujya batera ubwoba abararaga mu kirongozi cya RINDA<sup>[4]<\/sup>, abo badateye ubwoba bakabaha amafaranga.Ni muri urwo rwego uwitwa Buhura, twari twariganye muri Lyc\u00e9e ya Kigali yampaye ibihumbi 5 ngo nshake abazatora Badege kandi icyo gihe primus yaguraga 250 Frws, Mutsing igura 300Frws. Nahise nguririra inshuti zange, zimbwira ko n\u2019ubwo ziyanywereye, zitatora umusirikare.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Indi mpamvu iyo byageraga kuri Badege byahumiraga ku mirari, ni uko hari umukino wari warahuje mu myaka 2 ishize ikipe ya Kaminuza ya Volley Ball na KVC, muri uwo mukino abashatse kujya gufana\u00a0 Kigali aho wabereye bajyanywe kuri brigade (Sitasiyo ya polisi) ya Huye yayoborwaga na Badege, maze babahata igiti kuko bari banze kuva mu modoka zari zagenewe abakinnyi n\u2019ababaherekeje, ku buryo bahavuye bazinutswe abasirikare, cyane cyane abajandarume. Amaherezo y\u2019inzira ni mu nzu, ya matora nyamatora, amatora y\u2019ukuri yaba yarabaye mu Rwanda kuva rwabaho, yarashyize araba. Uwiyamamarizaga perezidansi yari asigaye ari umwe ariwe Badege, Nkurunziza we bamukurishijemo kandidatire. Amatora yabaye mu ituze atangira mu gitondo ageza saa cyenda, guhera sa kumi n\u2019imwe batangira kubara ku mugaragaro. Kuri Badege abenshi aho kumutora bandikaga Subukangaga n\u2019andi magambo yari ateye ubwoba, amatora yarangiye Badege abonye akayabo ka 30% by\u2019amajwi yose.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Iyo umukandida wiyamamaje wenyine ku mwanya uyu n\u2019uyu atashoboraga kugira 50%, amatora yasubirwagamo, uwo mukandida atarimo, akaba ari na byo byabaye ku mukandida Theos Badege. Dutandukiriye gato rero, ngo \u201cabakiranye neza barongera\u201dmakuru ya Nkurunziza Gustave naTheos Badege nongeye kuyasoma mu kinyamakuru &#8220;umuryango.com<sup>[4]<\/sup>&#8221; muri 2017 aho Nkurunziza Gustave wari uherutse gutorerwa kuba<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Perezida w\u2019ishyirahamwe ry\u2019umukino wa Volleyball mu Rwanda (FRVB) yari mu maboko ya Polisi aho akurukiranyweho kunyereza umutungo w\u2019iri shyirahamwe kuri manda yabanjirije iyi yari atangiye na ruswa ivugwa ko yabaye mu matora ya manda ya kabiri. <strong>\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umuvugizi wa Polisi y\u2019u Rwanda ACP Theos Badege yemereye ikinyamakuru <strong>Umuryango<\/strong> ko koko uyu mugabo ari mu maboko ya Polisi aho akurikiranyweho ibyaha nk\u2019ibyabagenzi be bari basanzwe bari mu maboko ya polisi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tugaruke muri 2000 muri Mutarama turangije ikirihuko gito, ari na ko ya matora adasanzwe yabaye mu mpera za 1999, yari yarasize icyuho kuri perezidanse. Muri iyo minsi hatowe undi mu perezida w\u2019umusivile, umuperezida abenshi batamenye cyangwa ngo bamwiteho.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri icyo gihe, umunsi umwe, twari babiri, jyewe na Richard, Buhura\u00a0 araduhamagara, atwereka abandi bagabo babiri atubwira ko rwose boherejwe na DMI, bagombaga kureba amajwi yari yabaye impfabusa icyari cyanditseho.Ubwoba bwahise bungaragaraho mu maso kuko kuva 1994, ntinya ikitwa cyose umusirikare wa FPR. Barampumurije, batubwira ko imvugo izajya isa n\u2019iyindi tuzajya twandika agakoni, gutyo gutyo mbese nk\u2019uko babara amajwi, amanota ya Volley Ball cyangwa aya Basket Ball ku kibaho bakoresha ingwa. Interuro ziganzagamo zari:<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Mwa nterahamwe mwe tuzabica tubamare<\/em><\/li>\n<li><em>Abanyakibuye muratwanga ariko nta cyo muzadutwara<\/em><\/li>\n<li><em>Ibyo mwakoreye abagogwe bizabagaruka<\/em><\/li>\n<li><em>Abacengezi muragashira<\/em><\/li>\n<li><em>Inyenzi ntituzibagirwa abantu mwatwiciye<\/em><\/li>\n<li><em>Mwitwaje abencengezi, muraturimagura ariko natwe tuzihorera<\/em><\/li>\n<li><em>Inka zacu mwamaze tuzazibarutsa<\/em><\/li>\n<li><em>n\u2019ibindi bibi byinshi ntibuka<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma y\u2019uwo mukoro, ibyo muri ayo matora babipakiye imodoka babijyana iKigali, Buhura arongera anyihera ibihumbi bitanu, tubiguramo byeri, biyari, kikereri n\u2019indi, ngayo nguko. Nyuma y\u2019ayo matora yagaragaje akari ku mitima ya benshi, bacuze umugambi wo kuvugurura amategeko aho kugira ngo buri munyeshuri agire uburenganzira bwo gutora, ahubwo atorerwa n\u2019umuhagaraririye ari we CP (Chef de promotion).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uwo mugambi wabanje kwigwaho bya nyirarureshwa, ariko wageze aho unashyirwa mu bikorwa, gusa cyari igihangano cya Minisitiri Jean De Dieu Mucyo wabahaye inama z\u2019uko bahindura amategeko na Jean Philbert Nsengimana icyo gihe wigaga muwa kabari akiri umunyeshuri akaba yari n\u2019umwe mu bayobozi ba AGEUNR.<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>KURERESHA, KURERA NO KWIGA<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Kuva mu 1999 nkitangira kwiga mu &#8220;Sciences A&#8221; aho bigaga cyane imibare n\u2019ubugenge mu gihe mu mashuri yisumbuye nari narize ibinyabuzima n\u2019ubutabire; byarangoye cyane. Mwibuke ko impamvu nari naragiye muri &#8220;Sciences A&#8221;, byari ukugira ngo nzihangire imirimo njye nikorera uturaka tumpa amafaranga, gusa nabaha urugero ko ibyo batwigishaga byinshi byari amareshyamugeni.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Twagize isomo ry\u2019 amashanyarazi aho twigaga amasaha 120 ku mwaka, ariko twarangije ari nta n\u2019umwe washoboraga gukora installation y\u2019umusarani w\u2019iwabo . Buri cyumweru najyaga gusura murumuna wange Uyisenga i Nyanza aho yarerwaga nabi kwa Gasana Vianey mubyara wacu, nkaba nange narabibonaga gusa nta kundi nabigenza kuko umuryango wange hafi ya wose n\u2019ubwo abenshi ari abacitse ku icumu, na n\u2019ubu banyirengangiza ngo na bo bataza nkuko byagendekeye umuryango wange wishwe nyuma y\u2019uko FPR ifashe ubutegetsi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nakomeje gutanga amafaranga y\u2019indezo kuri Gasana wahitaga ayanywera. Hagati aho nakomeje no gukina karate ku buryo tariki 16 za Mata 2000 nabonye umukandara w\u2019ikigina nywuhawe n\u2019itsinda ryari rinayobowe na sensei Sayinzoga Jean, aho twamaze iminsi itatu mu mahugurwa muri gymnase ya Lyc\u00e9e de Kigali ariko kubera kubura aho ncumbika, icyo gihe nararanaga n\u2019abanyeshuri twari twariganye mu iseminari, bigaga muri KIST.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-25422\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/carate-300x230.jpg\" alt=\"\" width=\"743\" height=\"570\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/carate-300x230.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/carate.jpg 384w\" sizes=\"auto, (max-width: 743px) 100vw, 743px\" \/><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Iki gihe nari narabonye umukandara w\u2019ikigina muri 2000 <\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma y\u2019imyaka 2 nkomeza gufatanya amasomo no kurera no kureresha nabonye umukandara w\u2019umukara, icyo gihe byari tariki ya 3 Gashyantare 2002. Tugarutse inyuma gato uko murumuna wange yarerwaga, mu bukene, uburara, ubusinzi\u2026byageze aho birandenga, ndangije umwaka wa mbere mfata ikemezocyo kuba hanze ya Kaminuza ahitwa i Tumba, nishyura inzu y\u2019ibihumbi 8 ku kwezi kuko inzu yacu y\u2019i Kigali na yo yishyurwaga nk\u2019ibihubi 50 ku kwezi.Twabaye i Tumba, Uyisenga mushakira ishuri ribanza, ariga nta kibazo, tunafite umukozi wo mu rugo.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umunsi umwe yakoze amakosa, ndamuhana ahita yisuburira kwa Kayitese Janvi\u00e8re ku Gitega munsi y\u2019umusigiti wa ONATRACOM (RITCO), mu byukuri nange sinari nshoboye kumurera kuko nta burambe nari mfite mu kurera abana. Kuva ubwo twagiranye amasezerano yanditse ko nagombaga kumwishyura ibihumbi 15 buri kwezi y\u2019ibyo kurya gusa, hatarimo aya minerivali n\u2019ibindi bikoresho.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ayo mananiza ya Kayitesi Janvi\u00e8re yayaterwaga n\u2019imanza z\u2019amahugu \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 yari \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 amazemo \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 igihe \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 na \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 muramukazi \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 we Kurasenge\u00a0 Josephine (mushiki w\u2019umugabo wa Kayitesi witwaga Ufiteyezu Theophile) nk\u2019uko binasobanurwa n\u2019ikinyamakuru cyitwa &#8220;ingenzinyayo.com<sup>[4]<\/sup>&#8220;. Iyo nakererwaga kohereza amafaranga murumuna wange yaratotezwaga ngo ni interhamwe ko abiwe biciwe n\u2019inkotanyi, akamucyurira avuga ko dufite amafaranga menshi, tugomba kuyamuha akishyura avoka we agatsinda urubanza rw\u2019inzu bari baraboheje muramukazi wabo Josephine.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nagerageje kwitwararika amafaranga nyamuha uko yayansabaga, gusa umupangayi wa mbere Fran\u00e7ois, inzu yayishyizemo umuntu ntari nsanzwe nzi, agenda andimo ukwezi kumwe gusa, ajyana n\u2019umuryango we kwishakira ubuzima muri Zambiya kuko ino ibya Gacaca byendaga gutangira kandi na we bashoboraga kumugendaho. Umugabo yashyizemo yitwa Depite Rucibigango Jean Baptiste wayoboraga ishyaka ngo ryitwa PSR.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Rucibigango yahoranaga amaganya nka Yeremiya, yanyishyuriraga igihe ashakiye, akampa ayo ashatse, kuko yampaburaga ambwira ko yakoze kuri Radiyo Muhabura akaba yari n\u2019umusirikare wa FPR, bivuga ko na we nahitaga numva ko ari mu bishe umuryango wange, ibyo avuze byose nti \u201cndiyo bwana\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Gusa umubano wange na Rucibigango wari utandukanye n\u2019uwo nari mfitanye n\u2019abana be n\u2019umufasha we, kuko bo barangwaga n\u2019urugwiro n\u2019umutima mwiza. Umugore wa<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Rucibigango yageze aho yitaba Imana, bihwihwiswa ko umugabo we yaba yarabigizemo uruhare kuko hari undi yari afite babyumvaga kimwe. Rucibigango yageze aho abona inzu mu bice by\u2019umudugu wa Rujugiro turangizanya dutyo.<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>8. Hagati ya 2003 kugeza 2010<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Depression, anxi\u00e9t\u00e9 na FPR byarankurikiranye mu mashuri no mu kazi (2003-2010)<\/em><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Inzozi mbi z\u2019amatora yo muri 2003<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndabyibuka ko nari ngeze mu mwaka wa kane, umwaka wa nyuma mu kiciro cya mbere cya kaminuza. Haje inkubiri y\u2019amatora y\u2019amashyaka n\u2019umukuru w\u2019igihugu, bikaba byari byaremejwe n\u2019itegeko nshinga ryari rimaze gutorwa, komisiyo y\u2019itegeko nshinga yayoborwaga na Honarable Tito Rutaremera. Nk\u2019uko nari narabimenyereye, iyo byabaga ari igihe cy\u2019icyunamo cyangwa inama za FPR, numvaga ntarashakaga kwumva ibihavugirwa; yaba mu cyunamo, sinumvaga aho bibukaga abagiye mu buryo nk\u2019ubw\u2019umuryango wange naho ibya FPR byo, babaga ari nko kunshinga ibikwasi kuko nyifata nk\u2019inzigo yanyiciye inzirakarengane. Muri icyo gihe rero, nitwazaga iby\u2019ikoranabuhanga nigaga nkakora ku buryo ntaboneka muri izo gahunda, ahubwo nkigira kuri computer, nkishyirira \u00e9couteurs mu matwi nkiyumvira indirimbo za reggae na hip hop. Narwaye ihahamuka rya mbere rikomeye mu buzima bwange igihe muri 2003 barimo kwamamaza FPR n\u2019umukandida wayo. Ibyo byakorwaga mu buryo bwose (ku maradiyo, televiszion) n\u2019ahantu aho ariho hose (mu nzira mu tubari, mu masoko), bikantera ikirungurira ku buryo nta buhungiro nari mfite, ahubwo nahise ndwara ubwoba budafite ishingiro &#8220;Anxiety&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Iyo ndwara rero yanyumvishaga ko ngiye kuba umusazi, noneho nkavuga ibyo ntekereza byari bitandukanye n\u2019ibya FPR. Kubera iyo mpamvu, ntangira gutinya guteranira ahantu hari abantu benshi, nkumva mu bitekerezo byange amaso y\u2019abo twari tuziranye ansomamo ko ntashyigiye FPR n\u2019umukandida wayo, ntangira guhumeka vuba vuba, kubira ibyuya ndi mu bantu benshi; kuribwa umutwe no mu gatuza. Nagiye kwivuza nkeka ko ari malariya cyangwa se izindi\u00a0 ndwara ariko barazibura.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Inshuti zabonaga mpora nigunze zangiriye inama yo kujya ku bajyanama b\u2019ubuzima bwo mu mutwe, ngira isoni zo kwivuriza i Butare aho bari banzi cyane, ahubwo niyizira i Kigali ku baganga bo mu buzima bwo mutwe bakoreraga kwa Venant. Abo baganga bancishije mu cyuma cya EEG gipima ubwonko uko bukora, basanga ndi muzima, bambwira ko ngomba guhindura ibitekerezo nkiyakira ku isura mbi nari mfite kuri FPR n\u2019ubwo magingo aya nandika iki gitabo byanananiye. Bampaye umuti wo kumfasha kugabanya ubwoba witwa&#8221;Tranxene&#8221;, bahita bananyandikira urwandiko rwo kunsubiza kuri CHUB ku muganga witwa Felix.Tranxene yaramfashije cyane ariko bayinkuraho kugira ngo itazangira imbata.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nzabigarukaho nyuma, ako gahinda ka buri munsi ko kwigunga, hakiyongeraho n\u2019itotezwa rya hato na hato, byageze aho bintera agahinda gakabije ari byo bita &#8220;Depression&#8221;. Nyuma rero y\u2019amatora icyo gihe FPR yaratsinze hamwe n\u2019umukandida wayo, igihugu hafi ya cyose kibyina intsinzi, jye nari nigunze aho nabaga no kurya byarananiye. Bamwe baratotetezwa ngo batoye nabi, ngo batoye Rukokoma, ngo bazanakurikiranwa;icyo gihe ubwoba bwakomezaga kwiyongera kuko ntari natoye Kagame, kandi n\u2019andi matora yose ntajya mutora ahubwo ndifata.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uko iminsi yicumaga ni ko bwa bwoba bwagendaga bugabanuka, cyane cyane ko n\u2019abantu bari basigaye mu kaminuza bari bacye cyane, abenshi twiyandikira ibitabo byo kurangiza amasomo. Gahunda kuri benshi yari iyo kwandika ibitabo mu gitondo, byagera nimugoroba tukikinira umupira cyangwa tukajya kuvumba inzoga za defense z\u2019ibitabo. Umwaka wagombaga gutangira mu Ukwakira 2003, wigejweyo gato, utangira muri Mutarama 2004, icyo gihe hahwihwiswaga ko nta mafaranga ahagije yari ahari ngo batangire kuko hafi ya yose yari yarakoreshejwe mu gihe cy\u2019amatora.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyo gihe cy\u2019inyongera cyatubereye cyiza kuko twakomeje kwandika ibitabo nta wasi wasi y\u2019abandi banyeshuri ku buryo bamwe mu kwa mbere twari twabirangije, ariko uwari umuyobozi w\u2019ishami ry\u2019ubumenyi n\u2019ikoranabuhanga Dr Safari Bonfils, akaba yarakoreshaga ikimenyane, yemerera bamwe kudefanda abandi akabangira akurikije cyane iyo baturutse. Ibyo nabyibwiriwe n\u2019umuhinde witwa Hemendra Singh, wanyoboye nandika igitabo, yarambwiye umunsi umwe ati&#8221;Igitabo cyawe cyararangiye ariko ngomba gutegereza uburenganzira bwa Dr Safari, kuko yamerera nabi, n\u2019amafaranga y\u2019inyoroshyo abanyamahanga twamuhaga akayanga&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byageza aho banshyira kuri gahunda kumurika igitabo cy\u2019amasomo ya Kaminuza tariki 13 Kamena 2004 ku wa gatandatu, icyo gihe nibuka ko hari hanabaye mu ijoro ryari ryabanje umukino wa mbere w\u2019igikombe cy\u2019uburayi 2004 wari wahuje u Bugereki na Porutugali.Uwo munsi wo kudefanda naje nka nyakamwe, nta muntu wo mu muryango wigeze aza dore ko batanakurikiraga uko nari narize, sinari naje nambaye amakoti nk\u2019abandi uko babigenzaga, naje nambaye imyenda ya bubu isa nk\u2019isanzwe. Abaje kureba uko ndefanda bari biganjemo abanyeshuri twiganaga, ubundi hazamo n\u2019abandi bari bazanywe no kuvuza induru ku buryo byanarakaje akanama nkempuramaka, kakampa amanota make\u00a0 k\u2019uyo nari kubona banshinja ko nazanyemo aba conari.Nk\u2019uko wari umuco usanzwe, maze kurangiza kumurika igitabo, abaginnyi<sup>[4]<\/sup> baranyometse ariko\u00a0 batungurwa n\u2019uko feri ya mbere nayifatiye muri resitora iciriritse aho bishyuza 500Frws ku byo kurya.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibyo kutakira abaginnyi nabikoze nabitegereje neza cyane, kuko nange najyaga ngina, ariko abo naginnye bose bageraga igihe berekanaga umuryango wabo mu gihe abange bose bari baramazwe n\u2019interahamwe n\u2019inkotanyi, na bake basigaye bakagira ubwoba bwo kunyegera kubera ko gusa bari bazi ko hari abange biciwe n\u2019inkotanyi, na bo bikaba byabakururira ibibazo. Kubura inshuti nyanshuti nakira ni byo byatumye icyo gihe ndeka gukoresha umunsi mukuru.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma y\u2019aho iminsi y\u2019ubushomeri yaratangiye, ntangira kurambirwa kuko byagaragaraga ko ntashoboraga kubona akazi mu Rwanda, bitewe n\u2019ibyo basabaga. Kubona akazi ngo wagombaga gusinyirwa n\u2019abantu batatu bakomeye bakuzi, mu gihe na n\u2019ubu n\u2019umukuru w\u2019umudugudu adapfa kunsinyira kuko mfatwa nk\u2019ikivume guhera 1994. Burya koko Imana irebera imbwa ntihumbya, nabonye itangazo rya SIDA (Suwedish International Development Cooperation) ryashakaga umukozi ukora za softwares. Hari mu gihe cyo gukorwa Software y\u2019amakuru ajyanye n\u2019abanyeshuri, amasomo, amashami , udushami n\u2019amanota y\u2019abanyeshuri. Hatanzwe ikizamini cyanditse kandi ntibyasabaga abantu 3 bakomeye bakuzi nk\u2019uko mu Rwanda byagendaga Icyo kizamini nticyanteye ubwoba kuko cyatanzwe n\u2019umuzungu wo muri Suwedi witwa Eric Jensen.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nk\u2019uko byari byitezwe kuko ntakimenyane cyari kirimo, natsinze ikizamini mbona amanota menshi mu bantu 4 bari bakoze. Mu gutangira akazi abantu benshi byarabatangaje, noneho benshi bakambwira ko bazanyirukana ngo\u00a0 kuko ntakwiriye uwo mwanya, ku,buryo nongeye kurwara ya ndwara ya &#8220;Anxiety&#8221;. Uwo mwanya nawubonye kubera uwitwaga Muviya Viateur, wari wigendeye agasimburwa na Yabagenga Benjamin, nange nsimbura Benjamin, ubundi nkorana na Munyanziza Aladin.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Eric Jensen, Aladin na njye twakoze ikipe nziza cyane aho twakoze software ifite imbaraga yakoraga ku makuru yose yari ajyanye n\u2019abanyeshuri, amakarita y\u2019ishuri ryabo, amasomo bigaga n\u2019ibindi. Jye na Aladin, twahembwaga 245.000Frws ku muntu umwe buri kwezi. Gusa kubera ko nta kizere najyaga ngira cyo kuramba ku byiza by\u2019u Rwanda, byatumye nkomeza kwikodeshereza akazu i Tumba nishyuraga ibihumbi bine gusa by\u2019amanyarwanda.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibyo biri mu bintu byatumaga abantu benshi banyibazaho kugeza magingo aya, kuko sinigeze na rimwe , nitwara cyangwa ntura ahajyanye n\u2019umushahara wange, kubera ko nabanaga n\u2019agahinda gakabije ko kubaho nta muryango no kutagira ikizere cyo gutunga ngatunganirwa ku ngoma ya FPR; kuko iteka numvaga igihe cyose yashoboraga kunyaga.Tugarutse ku kazi, jyewe nakoraga iby\u2019imbuga (website); aho abanyeshuri bagaragaga n\u2019amafoto yabo, bikaba byari bishimishije mu gihe ikororanabuhanga ry\u2019icyo gihe ryari rihagaze. Nibuka ko umunsi umwe mukwa 4 cyangwa mu kwa 5, perezida wa repubulika yaje gutaha inyubako za Mamba. Icyo gihe gusa nababajwe n\u2019uko abayobozi ba Kaminuza bansabye kuterekana ibyo nari narakoze byo kwerekana abanyeshuri n\u2019amafoto yabo, ngo kuko bitari bimbereye.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyo ni ikimenyetso cy\u2019ivangura na n\u2019ubu ntashobora kwiyumvisha, uretse ko ku rundi ruhande byampaye amahoro kuko muri kamere yange ubundi sinkunda kubonana n\u2019abayobozi bakomeye, kuko mba numva nibuzemo amahoro y\u2019imbere mu mutima.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma bangize uwari ushinzwe ikoranabuhanga muri registrariat, akazi nakomeje kugakora neza ndetse ngira n\u2019amahirwe yo gukorera master\u2019s muri kaminuza nkuru y\u2019uRwanda, ngerageza kubifatanya nk\u2019uko Nsengimana Philibert,Tony Bazimya Sebera, na Didier Nkurikiyimfura bigaga bakora. Ariko icyo gihe byagenze ukundi ubwo uwitwa Ntaganira Vincent, wayoboraga registrariat akaba n\u2019umwe mu bashinze AERG, wagiye kundegera Prof Karangwa Chrysologue wayoboraga Kaminuza,andega ko mfatanya kwiga no gukora. Icyo gihe bampagaritse ku kazi, abandi bo bakora bituma njya kuri google ngo mbone insobanuro ya \u201cBlack Apartheid\u201d ariko nta cyo nabonye nkurikije ibyo nibazaga. Guhera mu Gushyingo 2005 navanywe ku kazi nkomeza amashuri gusa, ngera aho mba umunyeshuri mwiza nkanumvikana na Dr Felix Akorli duhujwe na REIKI<sup>[4]<\/sup> n\u2019izindi meditations. Icyo gihe nari mfite bagenzi bange twari mu rungano rumwe, iteka bazaga kumva ibyo navugaga na bo bagatangamo ibitekerezo mu kiruhuko cya hagati ya 12h00 kugeza 14h00.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twicaraga muri Arboretum, ahantu hari agashyamba keza, imbere ya rectorat aho twitaga muri &#8220;Salon&#8221;. Twaganiraga ku nyurabwenge, ibiganiro byari bijyanye n\u2019AMI (Association Modeste et Innocent) ndetse na association \u201cArt de Vivre\u201d, ibiganiro-mpaka by\u2019ibyabaga bigezweho, ibintu bisekeje nko kwikiriza indwara unywa inkari zawe bwite,\u2026gusa mu biganiro byose nta \u201ccishwa aha\u201d yabagamo. Abo nibuka twabaga turi kumwe ni Mirimo, Ndanguza Aimable, Richard Uwimana, Bisamanza, Aladin, Amir, Mberabagabo n\u2019abandi. Nageze aho mbwirwa n\u2019umwe mu bo twahuriragamo ko ibiro by\u2019ubutasi byatwizeho igihe kinini, nyuma basanga nta cyo twari dutwaye uretse kuvuga ibintu uko byari biri kandi mu rwenya.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-25423\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/relax-300x201.jpg\" alt=\"\" width=\"760\" height=\"509\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/relax-300x201.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/relax.jpg 358w\" sizes=\"auto, (max-width: 760px) 100vw, 760px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Hano ni ho twicaraga n\u2019abakunzi b\u2019inyurabwenge mu gihe cy\u2019ikiruhuko cya sa sita<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri icyo gihe ni bwo nabwiwe bwa mbere ku mugaragaro ko data yitwa Bucyana cyangwa Karamira, akaba ngo yarishwe kubera gutegura Jenoside. Ibyo nabibwiwe bwa mbere n\u2019umusinzi wanyweraga kwa Mama Shadia i Tumba.Ubundi nongera kubibwira na Jean Paul wo kwa Rurangwa ubu ukora muri Horizon i Kigali. Kuva ubwo nagendaga mbibazwa na buri wese yaba mu banyeshuri cyangwa mu bakozi, nkirirwa mu guteshwa umutwe nisobanura ku binyoma ariko nageregeje kubyirengangiza. Byageze n\u2019aho uwitwa Gaparayi P, twari duturanye I Nyamirambo, wanyigaga inyuma I Ndera, wigaga muri Agronomie we n\u2019itsinda bari barimo, bagendaga bamamaza ko ngo data yishe umuryango wacu wose muri Jenoside, yarangiza akiyahura, jye nkajya kurererwa ahandi. Gusa ibyo binyoma namenye nyuma yuko byakwirakwizwaga biva muri bamwe mu bacikacumu b\u2019abanyeshuri nk\u2019uko umwe muribo yabimbwiye nyuma , icyo byari bigamije n\u2019icyo byashakaga guhisha. Ibyo bashaka guhisha byo birumvikana kuko badashaka ko hamenyekana urupfu rw\u2019inzirakarengane z\u2019umuryango wange w\u2019abatutsi zishwe n\u2019inkotanyi.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tugarutse ku masomo ya Master\u2019s twayakoze mu bihe byari biruhije, aho baduhaga amafaranga y\u2019ishuri mu kajagari kandi abigaga iyo gahunda, bamwe babaga ari abakozi, abandi ari abashomeri, bivugako batari bahuje ibibazo. Abashomeri twatangiye gusaba ibiraka byo kwigisha ICT mu myaka ya mbere kandi kuko habaga hari amashuri menshi babiduhaga babiduhatira. Kuko nabonaga amasomo yari arangiye hasigaye kudefenda Th\u00e8se ya Master\u2019s, natangiye gushaka akazi, ari na bwo naguze mobile ya mbere mu buzima bwange nyigura muri Kamena 2006, abandi bose icyo bari bifitiye mobile zabo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu mpera z\u2019umwaka wa 2006 ni bwo CSR (Caisse Sociale du Rwanda), yari imaze igihe gito ibonye umuyobozi mushya ari we Henry Gaperi. Gaperi yazanye impinduka avugurura CSR, imyanya y\u2019abakozi ipiganirwa bundi bushya, ntanga ibisabwa umunsi wo gukora ibizamini uragera. Kubera ubushomeri bwari buri muri Kigali no kumva ko CSR ihemba neza, abakoreraga imyanya ya ICT twarengaga 300. Haciye nk\u2019ukwezi, badutangariza amanota, nsanga nari ndi ku mwanya wa kane mu bantu amagana bari bahisemo kuko byari bizwi neza kuko CSR ihemba agatubutse ndetse ikanahembera ukwezi kwa cumi na gatatu.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho murumuna wange ku myaka 17 ntiyumvikanye na Kayitesi Janvi\u00e8re wari umucumbikiye, kandi yari yarageze mu mashuri yisumbuye na we yiga muri Lycee de Kigali. Icyo bapfuye ni uko buri kwezi iyo nazanaga amafaranga yo kurera murumuna wange, Kayitesi yayakoreshaga nabi amureba , noneho ampitishamo kujya kwibera mu macumbi yari hafi ya Lycee de Kigali kwa Aloyizi, akajya na we ayakoreshamo ibyo ashaka. Muri CSR batumiye abari bagize amanota menshi gukora ikizamini cya interview, icyo gihe byansabye kugura ishati nshya, ndara mu muryango wo kwa Ntabyera ari naho nararaga buri gihe iyo nazaga i Kigali. Icyo gihe\u00a0 Jemusi yantije karavate, ananyereka uburyo bayifunga ariko kugeza ubu sindamenya uko bayambara kuko mfite isura mbi y\u2019abambara karavate n\u2019ikoti; Bikunda kwambarwa n\u2019abanyaporitike, ari bo soko y\u2019ibibazo byo ku isi hose, iyo ni na yo myumvire yange.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma ya interview, abatsinze barahamagawe nuko tariki 15 Mutarama dutangira akazi muri CSR. Namaze ibyumweru bibiri nshakisha inzu yo kubamo, hagati aho nari ncumbitse kwa Ntabyera\u00a0 wageze aho akaba padiri muri 2008. Inzu nashakaga nayibonye ku Kacyiru hafi y\u2019ikicaro cya CSR. Icyo gihe nayishyuraga ibihumbi 30 mu gihe nahembwa ibihumbi Magana atanu mirongo itatu buri kwezi, nakoraga nk\u2019umu IT (Information Technician) nshinzwe gukora programs za modasobwa. Icyo gihe ikizere cy\u2019ubuzima cyaragarutse ndetse n\u2019imiti ya \u201cdepression\u201d na \u201canxiety\u201d nyivaho burundu ahubwo nkajya mpugira ku kazi, rimwe mu minsi ibiri nkajya gukina karate, ntangira gutuza kuko nari nduhutse gutanga ibisobanuro ku banya Huye banshinjaga ko data yari Bucyana cyangwa Karamira.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umunsi umwe ntazibagirwa <span style=\"color: #ff0000;\">ni igihe Karasira Aimable narahijwe ku ngufu muri FPR<\/span><strong>.<\/strong> Twari tumaze ukwezi kumwe duhembwe noneho haza umuyobozi mukuri wa CSR, Henry Gaperi n\u2019abandi bayobozi babiri bari bamwungirije, harimo umuyobozi w\u2019abakozi, umuyobozi w\u2019ubwiteganyirize witwa Oswald n\u2019undi mushyitsi tutari tuzi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ushinzwe abakozi atangira atubaza niba twese twarahembwe, tumusubiza ko twahembwe twese. Atubaza niba hari icyo twamariye umuryango tumusubiza ko twabikoze, ahita atubwira ati \u201cguhera uyu munsi mumenye ko mufite imiryango 2, umuryango muvukamo n\u2019umuryango wa FPR, mugomba kujya mugira icyo muwugenera mu buryo bw\u2019amafaranga kuko ari wo wabarinze imipanga, ku bw\u2019iyo mpamvu rero mwese mutumiwe kuza gukora indahiro ya FPR\u201d. Nahise mbaza ako kanya nti \u201cko abenshi turi urubyiruko, tukaba tudakunda gukurikira ibya poritike, ntimwaduha umwanya tukabyiga twitonze ko kenshi twabaga dukurikira amakuru y\u2019imikino n\u2019imyidagaduro?\u201d. Umwe mu bayobozi ati \u201cibyo ni ugutesha umwanya abantu, baza ababimazemo igihe bakubwire uburyohe bwabyo, baza Bizimana Vincent asanzwe ari muri FPR\u201d.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yabimbwiranye igitsure ku buryo nabuze icyo ndenzaho. Nimugoroba twararahiye batubwira muri make ingingo za FPR (ingingo umunani&#8221;eight points program&#8221; hakiyongeraho n\u2019iya cyenda yo kurwanya Jenoside); tumaze kuzumva batubwiye ko nta kindi cyari gisigaye uretse kurahira, twarahiriye hamwe ariko baratubwira ko twitondera iyo ndahiro cyane cyane aho bavuga bati \u201cnindenga kuri iyi ndahiro nzahanwe nk\u2019umugome wese\u201d. Umu cadre wari wavuye ku cyicaro gikuru cya FPR yatubwiye ko kubera imiryango y\u2019uburenganzira bw\u2019ikiremwamuntu n\u2019abaterankunga, basabwe guhindura iyo ndahiro kuko mbere barahariraga ku nkota bagira bati \u201cNindenga ku gihango nzacibwe umutwe\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Namaze icyumweru narahungabanye, cyane cyane ko FPR kuri jye yari inzigo. Kugira ngo mubyumve neza ni nko gufata umututsi wiciwe na MDR ya Kayibanda, warangiza ukamwumvisha ukuntu MDR ari wo muryango we wa kabiri. Ibi wenda nanabiheraho nsobanura impamvu ntakurikira radiyo na televiziyo zo mu Rwanda, kuko ahanini zivuga ibyiza bya FPR mu gihe umutima nama wange unyereka ikinyuranyo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ni \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 yo \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 mpamvu \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 mpitamo \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 kwiyumvira \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 amaradiyo mpuzamahanga atabogama nka BBC na VOA, cyane cyane avugura mu karere k\u2019ibiyaga bigari. Nakize iryo hungabana ryo kurahira muri<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>FPR ubwo nabazaga ibisobanuro Pascal wari warahawe amahugurwa ya FPR umwaka wose iNasho. Pascal akora mu bijyanye n\u2019ubutaka mu mugi wa Kigali, uwo Pascal kandi ni we warashe abanyeshuri bagenzi be mu ngando za gatatu z\u2019i Gishari, umwe akahasiga ubuzima (kuki iteka bahitamo abanyamakosa nka ba Kigurube na ba Pascal?!). Pascal yitabiriye ubutumire bwange muri Panafrica Hotel, arampumuriza ati \u201crwose nta kindi bazakubaza, ni amafaranga bazajya bagukata ku kwezi bishakiraga\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ambwira ko gusa ngomba kwitonda kuko iyo umuntu yinjiye muri FPR bamuhoza ho ijisho, ati \u201cnabariya ubona bakora amasuku cyangwa uturimo tworoheje, ni bo babi, ni bo bajyana amakuru yose\u201d. Nyuma yo guhumurizwa na Pascal, nahise nkira ihungabana, dore ko nyuma yo kurahira ntasinziraga iyo ntabona waragi nibura ebyeri. Gusa uko kurahira muri FPR, nabifashe nko gufatwa ku ngufu, kuva narahira nta nama n\u2019imwe nigeze njyamo, ndetse n\u2019ubu byaroroshye basigaye bandika abanyamuryango bakoresheje telephone n\u2019indangamununtu, kandi iyange ntago nayibaruje; bivuga ko ntarimo kandi ntazanaba muri FPR kuzageza igihe nzapfira.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Aho nari ntuye ku Kacyiru, twahanaga imbibi na Gatari umwe nababwiye i Ririma ufite ibyo azi ku iyicwa ry\u2019umuryango wange. Iteka iyo twahuraga yubikaga umutwe kugeza n\u2019ubwo twigeze guhurira mu bukwe bw\u2019umukobwa wa Nzindu witwa Olivia maze Gatari na bwo yubika umutwe. Uwo Nzindu mbabwiye yigeze kuba umuvunyi wungirije, akaba ari musaza wa Gerturde, umubyeyi wa mushiki wanye muri batisimu akanaba umukobwa wa musenyeri muri diyoseze ya Butare.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Maze umwaka muri CSR twahamagawe gu prezanta th\u00e8se ya master\u2019s, nkaba nari mu bari bariteguye kuko bamwe muri bo hari n\u2019abari batararangiza amasomo bimukiye kuri zamaguye z\u2019uko Akorli nyuma yageze aho akigendera, akajyana amakuru yose y\u2019ishuri yabaga muri laptop ye. Gusa mu babonye amanota meza nari ndimo, maze Dr Felix Akorli anshishikariza kujya gukora PhD, ariko jye ntibyari bindimo kuko nari naratangiye kugira \u201cdepression\u201d na \u201canxiety\u201d naterwaga na murumuna wange wari warakuze ari nyakamwe kandi akaba yari yarahindutse imbata y\u2019urumogi n\u2019ibindi binini biyobya ubwenge.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nageze aho ndemera, nsubira muri Kaminuza Nkuru nk\u2019umwarimu tariki 20 Mutarama. Icyo gihe sinari ngamije mu by\u2019ukuri kwiga ahubwo nashakaga kujya mu mahanga gato ngo mbe mparuhukiye \u201cdepression\u201d na \u201canxiety\u201d byo mu Rwanda. Ni muri urwo rwego twakoze ibyasabwaga byose, dukora ibizamini byanditse\u00a0 na interview ndatsinda. Icyari gisigaye byari ukubona visa yo kujya kwiga muri Suwedi muri ishuri ryaho ryitwa BTH (Blekinge Tekniska Hogskola). Mu by\u2019ukuri ibyangombwa byarangoye cyane kuko babanje kunyima uburenganzira bwa pasiporo, ngo abayobozi b\u2019ibanze b\u2019aho ntuye ntibanzi, bambwiraga ko nagombaga kujya aho navukiye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nageze aho mbaha amafaranga bashakaga babona kumpa ibyangombwa byo kujya gushaka pasiporo, nyibona nko mu kwezi kwa gatanu. Kujya kubona visa na byo byatwaye igihe kuko nayibonye hashize nk\u2019amezi atanu. Hagati aho visa ya Suwedi nayivanye muri ambasade ya Suwedi muri Uganda, aho buri gihe nagendaga nkacumbika I Kireka kwa Pastor Manu nari nararangiwe na mubyara wange Julienne kuko ava indimwe n\u2019umugore we kwa sewabo. Byatwaye igihe kuko nafashe indege njya muri Suwedi mu Ugushyingo 2008, igihe mu Rwanda hari hagezweho ifatwa rya Roza Kabuye, baririmba ngo \u201cRoza wacu, muduhe Roza wacu! Ngeze muri Suwedi nakiriwe n\u2019uwari umuhuzabikorwa bya SIDA muri Suwedi ariwe Charlie Svahnberg. Nahamaze ukwezi nshakisha inzu, hagati aho, na Said Ngoga Rutabayiro yarahansanze (ubu ni Doctor).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Dr Said yaje anzi neza anyihanganisha aho byabaga bikomeye, cyane cyane ko na we yahuye n\u2019ibibazo akiga mu mwaka wa mbere wa Kaminuza ubwo ise yichaga nyina, bikaza gutangazwa ko na we yiyahuye. Nageze aho mpabona inzu yabagamo abanyeshuri bari baravuye muri Pakistan bakaba bose bari abayisilamu. Bahise banyinshimira kuko nari mfite ubwanwa bwinshi atari uko nabukundaga gusa ahubwo iyo za Burayi kwiyogoshesha byarahendaga.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abo baturanyi bo muri Pakistan, twaganiraga ku bya Islam bakambaza uko mu Rwanda n\u2019ahandi muri Afurika babafata, niba babafata nk\u2019abaterabwoba nkabasubiza iteka ngira nti \u201cJye si ndi rukurikirizindi, iyo murwana, murwanya ba mpatsibihugu muba mufite uburenganzi bwo kubikora\u201d. Bakishima cyane bagatangazwa n\u2019uko ntari umusilamu. Icyo bansabye ni kimwe gusa byari ukubika inyama zange muri frigo yihariye kuko bo inyama za bo babaga bizeye ko zabazwe n\u2019umusilamu.Turi Suwedi twagize amahirwe yo gusura umunya Suwedi wavugaga n\u2019igifaransa witwa Anna Stokman. Anna yatangaga ubufasha mu isomero rya Kaminuza nkuru y\u2019u Rwanda.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-25424\" src=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Aimable-sweden-300x224.jpg\" alt=\"\" width=\"754\" height=\"563\" srcset=\"https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Aimable-sweden-300x224.jpg 300w, https:\/\/egretnews.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Aimable-sweden.jpg 382w\" sizes=\"auto, (max-width: 754px) 100vw, 754px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Bamwe mu banyeshuri b\u2019abapakistani twabana muri Suwedi 2009<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umunsi umwe mu barimu bacu bo muri Suwedi, bari baratwigishije mu Rwanda,witwa\u00a0 Piry\u00f6 yatugishije inama z\u2019umushinga yari afite wo gukoresha ikoranabuhanga mu gufasha abagore bacuruzaga uduseke, ku buryo bamenyekanisha ibikorwa byabo, bakanashakirwa abakiriya ku isi hose ku buryo bworoshye.Twamuhaye inama yo kubanza kunyura mu nzego z\u2019ibanze, bakabimenyesha meya wa Kamonyi, kandi bakagenda bashimagiza ubutegetsi bw\u2019u Rwanda. Bamaze kumva inama twabahaye bahise batubwira ko batari babiteganyije ariko uko twari tubibabwiye bagomba kubyongeramo. Kera kabaye baragarutse duhana gahunda yo kudushimira. Kubijyanye na gahunda byo ni ibindi bindi usanga iteka abanyaburayi baba bavuga ko nta mwanya bafite, kugira ngo ajye kuguha gahunda biba byakomeye. Ibyo mbyibukira aho twashatse kujya gushimira Charlie bikadusaba nk\u2019amezi abiri na bwo ari ugukoresha iminota mirongo itatu kuko ngo uwo munsi uwigishaga umwana we kwoga yari yarabamenyesheje mbere umwaka ugitangira ko atari buboneke. Nyumvira nawe kabisa!\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Piry\u00f6 uwo wagiye i Kamonyi yaragarutse, hashize iminsi mike adutumira iwe aho yibaniraga n\u2019umugabo we. Piry\u00f6 n\u2019umugabo we baradushimiye, icyo gihe umugabo yari afite imyaka 67, Piry\u00f6 afite 66, nta mwana, nta mbwa, nta pusi. Badushimiye byimazeyo inama twabahaye, batubwira ko akazi kabo ndetse kagenze neza, tuganira byinshi ku Rwanda, icyo ntazibagirwa ni ikibazo kimwe batubajije ngo \u201c<strong>Ese mu Rwanda mugira igitugu<\/strong>\u201d? Nk\u2019abanyarwanda twaguye mu kantu, jye na Said turarebana, mpita mbasubiza nti \u201cnta cyo twababwira twembi kuko buri wese aba ari ijisho rya mugenzi we\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ubwo na bo baba bararebanye, baraseka ariko sinkamenye ko igisubizo maze kukibaha n\u2019ubwo atari byo nifuzaga. Piry\u00f6 yatubwuye ko ku giti cye yabonye mu Rwanda hakoreshwa igitugu. Natwe turamuhindukirana n\u2019ubwo bwose mu mutima twari tuzi ukuri, turamubaza tuti \u201cWabibwiwe n\u2019iki ko mu Rwanda hari igitugu?\u201d Aradusubiza ati \u201cntibyari ngombwa ngo menye ururimi rwanyu, abatumiwe bose ba rubanda rugufi, bari bicajwe ku zuba, bafite inzara n\u2019inyota, twe badushyize mu gacucu, barabanza baratubyinira biranadushimisha, ariko ibyo Meya yavugaga byose bakomaga mu mashyi, nta n\u2019umwe wigeze agira icyo abaza cyangwa ngo amwunganire, mugihe twe no mu bana b\u2019incuke ibyo ubabwiye byose bataba ndiyo bwana!\u201d\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ako kantu kahise kanyumvisha impamvu tuba buri gihe turi mu myanya ya nyuma mu kwishima kw\u2019abaturage, uburenganzira bw\u2019ikiremwamuntu n\u2019ubwisanzure mu itangazamakuru. Burya ntibisaba kumenya ururimi rw\u2019abenegihugu ngo umenye ukuri babamo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibyo kwiga rero byarangoye kubera \u201cdepression\u201d yakomezaga kwiyongera kuko umutima wange wagumye mu Rwanda muri rusange no kuri murumuna wange by\u2019umwihariko. Hiyongeraho ko byari ukwiyigisha mu gihe mu Rwanda twari twaramenyereye kuboroka no kubona umwarimu uza akaguhagarara imbere, ubundi tugasubiza ibyo baduhaye. Ibyo muri Suwedi ku giti cyange nta byo nigeze mbona, nta mwarimu nigeze mbona imbere yange, ibyo banyohererezaga byari ukwandika mu ncamake ibitabo nabaga nasomye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma y\u2019umwaka bamenyesheje ko n\u2019ubwo nta kizamini na kimwe nari nagakoze, ntaribuzashobore kurangiza mu myaka 5 bari bampaye, nuko basesa amasezerano nigarukira mu Rwanda. Gusa muri make iyo wumva ibyo abayobozi ba Afurika bavuga ku banyaburayi, bavuga ko ari bo baduteranyije mu gihe cy\u2019ubukoloni, ko ari bo baduteza ibyago dufite iwacu, ukagereranya n\u2019ukuri ubona i Burayi usanga ari ikinyuranyo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nka njye ubunararibonye nabonye igihe namaze muri Suwedi, aho na nabanaga n\u2019abandi banyamahanga batari abo muri Suwedi, ku bwange nakwemeza ko nta bandi bantu barusha ubugome abanyarwanda nabonye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nkigera ino, naruhutse icyumweru kimwe mpita nsaba kujyana na Julienne gushimira umuryango wa Pastor Manu wo muri Uganda wari waramfashije igihe nashakaga visa yo muri Suwedi. Namaze iyo iminsi itatu ariko natangajwe n\u2019umubare munini w\u2019abavuga cyangwa bumva ururimi rw\u2019ikinyarwanda baba muri Kampala. Nyuma y\u2019iminsi mike nsubiye muri Kaminuza nkuru y\u2019uRwanda, nahise numva ko hari n\u2019akandi kazi muri ULK (Universit\u00e9 Libre de Kigali); nakozemo ikizamini ndatsinda ubwo biba ngombwa ko nigisha muri Kaminuza ebyeri aho buri gihe nabaga mpuze.<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>9. Hagati ya 2010 kugeza 2020<\/em><\/h1>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>UBUZIMA BWARAPFUBYE<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Reka ntangire mvuga nti \u201c<strong>Bwarafubye<\/strong>\u201d, kuko imyaka nari ngezemo, imyaka 33, yari iyo gutangira gushaka umukunzi, kubaka urugo, guteganyiriza amasaziro yange, kubona na murumuna wange arangiza amashuri akibeshaho ariko ibyo nabonye byabaye ikinyuranyo.\u00a0 Kuko usibye n\u2019uko nari ngifite inkovu za jenocide, noneho zaratonetswe zihinduka ibisebe bitewe n\u2019ibyasha bansigaga ngo ndi umwana w\u2019umwicanyi, bikansaba guhora nisobanura ari na ko nagiye mbirenganyirizwa.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ngitangira kwigisha muri ULK, nashatse inzu y\u2019icyumba kimwe na salon ku gisozi, ngura matela imwe; intebe imwe n\u2019akameza kamwe ko kwandikirahi. Icyo gihe nigishije mu mwaka wa kabiri isomo bita &#8220;Database&#8221;, ku manywa na ninjoro mu ishami rya &#8220;Computer Science&#8221;, ubundi nkigisha &#8220;ICT Skills&#8221; mu yandi mashami. Nigeze no kujya kwigisha mu ishami rya ULK ry\u2019I Gisenyi, aho nahuriye n\u2019inshuti yange yo muri Karate Biraro Olivier.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nyuma y\u2019amezi 5, nahagaritswe muri ULK, bagendeye ko abanyeshuri nabakoreshaga cyane kandi nkabima amanota, ni bwo nabimenyeshejwe n\u2019abari abayobozi bange aribo Mugiraneza Bosco na Dr Pius Ndayambaje.Gusa muri iyo minsi twari tumaze igihe gito tuvuye kwibuka i Mwendo ya Rwaniro aho data avuka, aho benewacu bo kwa data bose bakorewe jenoside nk\u2019abandi batutsi bose babaga mu Rwanda. Imodoka twagombaga kuzifatira kuri Station ya Nyabugogo, ninjiramo mbere kugira ngo mfate umwanya w\u2019inyuma wo ku idirishya. Nyuma hinjiyemo abasore babiri nigishaga muri ULK bahita basohoka bavuga ngo \u201cturashize, turashize\u201d, bageze hanze bavugana n\u2019abakuru twari tuziranye mbona bagarutse mu modoka bamwenyura. Umwe mu babahumurije yambwiye ko ngo bari bamfiteho andi makuru, akaba ari na bo ngo bari bakoresheje inama bagenzi babo ngo basabe kunyirukana muri ULK.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gusa bicuzaga bavuga ko nta kindi babihinduraho. Icyo gihe nakomeje gukora gusa i Huye nuri Kaminuza nkuru y\u2019u Rwanda aho nabaga mu macumbi yo kwa C\u00e9cile munsi yo kwa Uwariraye. Gerturde wari warabyaye mushiki wange muri batisimu, yatugiriye inama yo kuza gutura hafi yaho yari atuye, nuko tuhabona inzu yo kwa Bwanacyeye munsi yaho bita mu GISAZA yishyuzwaga n\u2019umwuzukuru we witwa Tadeyo. Iyo nzu Tadeyo yabanje kuyitwima kandi twari twamwishyuye kugeza ubwo Gerturde yamusobanuriye abo turi bo by\u2019ukuri ko abari bahatuye bari baramubujije bamubwira ko ndi umwana wa Bucyana.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tadeyo rero byabanje kumutera ubwoba cyane cyane sekuru Bwanacyeye, yari yaraguye muri gereza ya Karubanda azize ibyo bamushije kuri Jenoside. Hagati aho murumuna wange wari umaze umwaka umwe arangije amashuri yisumbuye na we, yari yatangiye kujya abazwa aho twari dutuye niba koko ari umwana wa Bucyana. Byakongeraho ko yize yirihirira mu gihe bagenzi be bari barihirwaga na FARG mu mashuri, imiti, kwishyurirwa impushya zo gutwara imodoka, bigatuma murumuna wange agashengurwa n\u2019agahinda.Ni bwo murumuna wange yatangiye kumbwira ko ari kumva amajwi jyewe ntumvaga ati \u201cndumva bavuga ngo twagutanzeho igitanbo, turaguca umutwe, gereza\u2026\u201d. Namubazaga icyo yumva cyabiteye buri gihe akambwira ko bamuroze, gusa ntibyari byo ahubwo bwari ubuzima bwe bwo mu mutwe bwari buri kwangirika, doreko yakomezaga kwinywera urumogi iyo yashakaga kwiyibagiza ibibazo byose yumvaga afite. Namujyanye bwa mbere kumuvuza kuri CUNISAM (Centre Universitaie de Sante Mentale), bemeza ko yari arwaye &#8220;schizophrenie&#8221;. Icyo gihe bamwandikiye \u201cAldol\u201d na \u201cdiazepam\u201d. Mu gihe yari kuroherwa Masenge na Mubyara wange Julienne baramutwaye, kubera imyemerere yabo, bamujyana mu byumba by\u2019amasengesho kuko bo nta cyo bazi ku bijyanye n\u2019ubuzima bwo mu mumutwe, ahubwo bari batsimbaraye ku mbaraga z\u2019amasengesho n\u2019ubupfumu.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ibibazo byo kwirirwa nisobanura byarakomeje ku buryo nanabikubitiwe ubwo umunsi umwe kuri Hotel Faucon, nahuraga na Eric Musinga, umwana wa Nyiri Hotel Twiga, agatangira kunkubita nta cyo tuvuganye, gusa avuga ati \u201cmureke ndangize uwo mwicanyi, mureke ndangize iyo nterahamwe ise yakoze Jenoside\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Haciye iminsi twarahuye Eric ansaba imbabazi ambwira ko bari bateze n\u2019abandi bagabo kumugurira \u201cwhisky\u201d ngo ankubite, kandi ko byari kumuhesha isura nziza kuko na we bavuga ko ari umwana wa Paster Bizimungu wigeze kuba umukuru w\u2019igihugu, akavanwaho agafungwa ubu akaba yarababariwe. Eric rero yambwiye ko atazi se neza ariko bivugwa ko nyina wa Eric, nyiri Twiga, yabyaranye abana na Bizimungu akaba ari yo mpamvu Eric yiguraga ngo agaragaze ko ari imfura yuzuye. Byageze aho bidutera ihungabana rikomeye, kuko ari jye ari na murumuna wange aho<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>twageraga hose&#8221; ngo dore abana ba Bucyana&#8221;, twarahindutse ruharwa. Ibyo byose tubibwirwa noneho na rubanda runyuranye, abiyubashye babivugaga bucece, naho abantu baciye bugufi, nk\u2019abamotari, abashoferi n\u2019abanyeshuri bakabivuga baranguruye ijwi. Byabaye ngombwa ko njya kuri Police ya Huye, nitabaza umunyeshuri icyo gihe wahakoreraga witwa Zingiro Bosco, ubu akorera muri RIB, angira inama yo kubibwira I.O (Intelligence Officer) wa station ya police ya Huye. Abanza kunsaba ko twahura tukabiganirira ahantu hatuje, ahitamo kujya ku Mukoni kwa Gaspard, mugurira ifi turayisangira, arangije ati \u00ab ndashaka ko umbwira umurenge, akagari n\u2019umudugudu \u00bb.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nahise muha amakuru yashakaga, murangira aho dukomoka ariho i Rwaniro i Mwendo. Maze abaturage b\u2019I Mwendo bati \u201cuwo ni umucikacumu ahubwo twabuze n\u2019amafaranga ngo tumusure\u201d. Ibyo yabimbwiye nyuma y\u2019iminsi 2 ambwira ko imbere y\u2019ubuyobozi nkeye nta kindi kibazo. Byageze n\u2019aho njya muri NSS, uwitwa Gustave wari uhagarariye NSS, ambwira muri aya magambo agira ati \u201cUwanze kuvugwa yaheze munda ya nyina!\u201d, ahita yigendera aseka.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nakomejwe gutotezwa cyane cyane n\u2019abo twahuraga ngiye kugura ka fanta, abo ni nyakwigendera Lambert wakoraga mu ishyirahamwe ry\u2019umukino w\u2019amagare mu magare, Zambiya wo muri Horizon, Commandat Rouge n\u2019abandi. Murumuna wange amaze kundemberaho nta bufasha, akazi kamereye nabi kubera ipfunwe naterwaga na bagenzi bange twakoranaga ndetse n\u2019abanyeshuri nigishaka. Nigiriye inama yo kujya kugisha inama mukuru wange wo kwa data wacu, wari umusirikare mu barinda Colonel Ngoga, akaba n\u2019umunyamuryango ukomeye wa AERG, kuko ise Karoli Kabandana n\u2019abavandimwe be bari barazize Jenoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Gerald ambwira ko ibyo yashakaga kumbwira tutagombaga kubivugira kuri telephone, nuko ntega imodoka musanga i Nyanza; mubwira ko ibyari biri kumbaho ntabyumvaga, aransubiza ati\u00a0 \u201cMurumuna wange, itonde ibikorwa nk\u2019ibyo bikorwa na bamwe mu banyamuryango ba AERG. None rero niba hari abo wakoreye nabi, wabasaba imbabazi, niba hari abo uha amanota make, ubireke kuko bashaka ibya gusa\u201d. Namusubije ko igitsure nakoreshaga ari Kaminuza yari yarabitugiriyemo inama, mu buryo bwo kuzamura ireme ry\u2019uburezi. Ku iby\u2019ireme ry\u2019uburezi yambwiye\u00a0 ko byari ibiparu ariko nange ni ko nabibonaga. Yangiriye inama igira iti \u201cwowe gerageza wigire inshuti ku banyamuryango ba AERG, ufate nk\u2019abanyeshuri 2, ubabere mukuru wabo ndetse ujye unabafasha ku by\u2019amafaranga.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nujya kwibuka ubatumire babone amatongo y\u2019iwanyu kuko bose ntibaba bazi ukuri, nyuma uzabona ukuntu bazagukunda ndetse bagasibanganya ibihuha babibye\u201d. Iyo nama yari nziza pe, ariko numvaga itajyanye n\u2019umutimanama wange kuko numvaga ari uguhakwa n\u2019ukwigura kandi nta cyaha na gito umutima wange wanshinjaga uretse kwicirwa na FPR. Sinumvaga ukuntu hari abo nafashisha amafaranga, mu gihe ari murumuna wange na jye, nta n\u2019umwe wigeze afashwa cyangwa avuzwa na FARG.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Kuva ubwo ariko nahise nsobanukirwa neza neza imvo n\u2019imvano y\u2019ibyo nari ndimo, gusa mbona nta kindi nakora uretse kwandika umuvugo wavuyemo indirimbo nise \u201cBwarapfubye\u201d. Bwapfubye gute? Muri icyo gihe ni bwo nagombaga\u00a0 gutangira imishinga ikomeye y\u2019ubuzima, nko kubaka inzu yo kubamo, gukundana, kurambangiza, kurongora, kubyara, kugura imodoka n\u2019ibindi byinshi biranga abageze mu myaka 30 kandi binjiza amafaranga. Gusa itotezwa rya \u201csystem\u201d(ibiremwa by\u2019umwijima) ryakomeje, rituma mbihirwa n\u2019isi nibera imbata y\u2019inzoga n\u2019isegereti, nakoreshaga cyane mu rwego rwo gubona ibitotsi. Ubwo buzima mbamo nabugereranya no gupfa mpagaze, nkazaruhuka ari uko nitabye Imana.<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>PROFESSOR NIGGA<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Ibibazo bimaze kundembya kubera murumuna wange yagendaga ata ubwenge, ni bwo nahuriye kuri Hotel Faucon n\u2019uwitwa Maurice wari ufite Maurix Music Studio, angira inama yo gukora indirimbo kuko biruhura mu mutima. Icyo gihe yabimbwiranye na Tsitsino (Thierry Sebaganwa) ariko Tsitsino\u00a0 ntiyabyitayeho gusa bigaragaza ko Maurix yishakiraga abantu yumvise ho ibibazo. Reka mbabwize ukuri ko kuba umuhanzi, kwandika iki gitabo, kumenyekana mu mbuga nkoranyambaga nka youtube cyane cyane, bitari mu byo natekerezaga nkiri umwana, ahubwo ibi nabitewe no gutotezwa n\u2019iyi \u201csystem\u201d. Kuko nkiri umwana natekerezaga gukorera amafaranga ariko singaragare mu ruhame. Mbese nkibera umushakashatsi mu ikoranabuhanga, ukorera kure y\u2019amaso y\u2019abantu..\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Tugarutse ku by\u2019ubuhanzi, hari mu mpera za 2010 ubwo nasohoye indirimbo yange yambere yitwa \u201cMureke kunyitiranya\u201d; izina Professor Nigga ry\u2019ubuhanzi icyo gihe nahisemo n\u2019ubundi ry\u2019irihimbano abanyeshuri bo muri Campus ya Rusizi bari baranyise kubera ukuntu nambaraga kandi nkabitwaraho neza, ntarwanira ibyubahiro nk\u2019uko abandi barimu babigenza.Iyo ndirimbo yitwa \u201cMureke kunyitirinya\u201d,nayiririmbye ngeze kure, nyiyirimba nsa nkutanga ubwenga, nisobanura ko data banyitiriraga atari we,nshaka kwerekana ko data ari Karasira Claver aho kuba Bucyana Martin cyangwa Karamira Froduard nkuko byavugwaga. Icyo gihe ibinyamakuru byo mu Rwanda, byaba ibyigenga cyangwa ibikorera ku Leta byanditse inkuru yavugaga ngo \u201cumwarimu muri kaminiza yiyemeje kuba umuhanzi, akajya mu njyana ya HIP HOP\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibinyamakuru nk\u2019Imvaho, Igihe, Inyarwanda, Newtimes, Umuseke, Ibyamamare.com n\u2019ibindi byinshi ntakibuka. Amaradiyo nka Radiyo <\/em><em>Salus, Radiyo Rwanda, Radiyo Flash, Radiyo Ishingiro, City radiyo, Radiyo One, RC Huye, RC Rusizi, Radiyo Huguka,\u2026abo bose bamvise ibishya nari nzanye ndetse banampa interviews zinyuranye. Uko kwitwa Professor Nigga, aho nabishimye, ni uko byatumye abambonaga mu isura y\u2019umwana w\u2019umwicanyi cyangwa umwana w\u2019interahamwe byibura barambonagamo umwarimu w\u2019umusazi. Mu kinyarwanda ngo \u201cibibi birarutana\u201d, n\u2019ubwo bwose nari nzi ibyo nkora. Indirimbo ya kabiri nayise \u201cShikareti\u201d, iza ivuga ubuzima busanzwe noneho radiyo zo mu Rwanda zirayikina koko. Iyo ndirimbo yavugaga ubuzima busanzwe bwa buri wese cyane cyane aho ivuga ko \u201cicyo wari umaze iyo kirangiye bagucira hasi nka shikareti ishizemo isukari\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ibyo mu Rwanda byarigaragazaga cyane cyane muri poritike aho bamwe mu babaga baravuzwe ibigwi, bageragaho bakitwa ibigarasha, bakajya ku gatebe cyangwa bagahunga n\u2019abandi bose babaga baritanze mu kazi kabo, bakavaho bakibagirana nk\u2019aho nta cyo bigeze bamara. Mbibutse ko indirimbo zange za mbere nahisemo Hip Hop kuko ari yo njyana Tough Gangz bakoreshaga, nkaba nari umukunzi wabo kandi bakaba mu gihe cyabo baravugiye rubanda ku buryo burengeje. Hip Hop numvaga baravugaga kuruta kuririmba, ni yo mpamvu rero indirimbo zange uretse ubutumwa bwabaga burimo, zitakunze kuryohera amatwi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nahinduye uwantunganyirizaga amajwi, njya kwa Lick Lick, nkora iyo nise \u201cCarte Rouge\u201d yashakaga kuvuga ikarita itukura baha umukinnyi witwaye nabi mu kibuga. Icyo gihe nagereranyije ikibuga cy\u2019umupira n\u2019iyi si tubamo, ntanga ikifuzo ko uwitwara nabi, anyereza imisoro arya ruswa, adatanga iposho mu rugo ahubwo akayanywera\u2026abo bose ndetse nange nishyizemo, mbaha \u201ccarte rouge\u201d. Nyuma ya \u201cCarte rouge\u201d, nahimbye n\u2019izindi nyinshi zigera kuri 50, gusa mu mpera z\u2019iki gitabo nzabaha ibisobanuro ko zo nashoboye kutunganyiriza amajwi bwa kabiri.<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>NAGOMBAGA GUFUNGIRWA INGENGABITEKEREZO<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Muri 2010 nyuma yo guhagarikwa muri ULK nakomeje kwigisha muri Kaminuza nkuru y\u2019uRwanda, ikaba yari inafite campus (ishami) i Rusizi, aho nari narabanje no kwigisha mbere yo kujya muri Suwedi. Mbere umuhuzabikorwa yari Kanyankore Protais, nyuma hajyaho uwitwa Majyambere Silas.\u00a0<\/em><em>Nkigaruka nasanze uwari umunyamabanga wa Campus ya <\/em><em>Rusizi, Uwibambe Joselyne mu biro bya FST (Faculty of Science and Technology) arimo kuganira n\u2019abandi banyamabanga barimo Claudine na Josiane, bahoraga bashwana . Njya kwitaba telephone noneho Joselyne arankurikira arambwira ati \u201cbariya bagore barakwanga, kuko bakuvuze ibintu bibi, ngo n\u2019uburyo wavuye ikitaraganya muri Suwedi\u201d. Narabisuzuguye, numva binteye isesemi kuko n\u2019ubusanzwe nzira amagambo y\u2019abagore bo mu Rwanda. Na we asa nkuwababaye kuko ibyo yari yiteze nakora cyangwa navuga atari byo yabonye. Hashize nk\u2019ukwezi<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>njyana na Doyen witwaga Daoudd n\u2019undi mwalimu witwaga Mugabe Gentil, tujya kwigisha i Rusizi nk\u2019uko byari bisanzwe.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0Nagezeyo nsanga abanyeshuri bikorera ibyo bashaka, navuga bakisohokera, nasaba ibikoresho kwa Joselyne wari ushinzwe \u2026.., akenshi akabinyima. Ibyo rero si bishya mu Rwanda, iyo bigenze gutyo utangira kubona ko \u201csystem\u201d irimo kukugendaho, nawe ugakora nk\u2019aho uri kugendera hejuru y\u2019amagi. Umunsi umwe hari kuwa gatandatu, ndimo kwigisha yinjira nta ruhusa yatse, kuko yari yohereje umunyeshuri gutora intebe nkamuhakanira mubwira ko amasomo yatangiye.Yarinjiye anyifatira ku gahanga ngo \u201cUjye ujya gusuzugura benewanyu\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ayo magambo yarandiye pe, gusa ni uko nyine bimaze kumenyerwa iyo ubikubwiye ubona hari izindi ngufu zimushyigikiye. Nyuma y\u2019aho imodoka yatwaraga Doyen Daoudd yarazamutse, baduha lift kuko twariraga i Kamembe mu mu mugi, tugacumbikirwa kuri campus hafi y\u2019ikiyaga. Si jye wabonye Daoudd avuyemo, ni uko wa mugore Joselyne nange ndamusubiza gusa namuhaye ibyo muri \u201cUmpangare Nguhangare\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Shoferi Theo na Gentil baratubuza, ariko rubura gica ariko ntitwarwanye. Kuwa mbere tugiye kwigisha dore ko twigishaga abakuze, benshi bari bifitiye akazi ku manywa, cp (chef de promotion) witwaga Ngirunsanga Theoneste akaba ari na we wari umuhuzabikorwa bya FPR muri Rusizi yose, arambwira ati \u201cmbere yo kwiga hari &#8220;issue&#8221; (ikibazo) tugomba gukemura, usabwe kuza sa kumi n\u2019imwe n\u2019igice, turanahahurira na Bernard\u201d. Bernard uwo rero yari umunyeshuri wange akaba n\u2019umupolisi, n\u2019ubu akorera ku kicaro gikuru cy\u2019abapolisi ku Kacyiru. Mbabajije abo bari bo abampamagara, bambwira ko ari abanyeshuri bari bababajwe n\u2019uko navuze nabi umukozi wa Kaminuza .\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mwongere nyabuneke mwe muri gusoma iki gitabo mwumve urwego umwarimu wo muri Kaminuza utari muri \u201csystem\u201d, ipfunwe aba afite imbere y\u2019abanyeshuri bashobora kumuhamagara, bakamukoresha ibyo bashatse. Abo banyeshuri bigaga mu wa kabari, nkaba nari narakoranye neza n\u2019abari mu wa gatatu, ni ko kubaza Mama Aim\u00e9, umufasha wa General Ibambasi icyo gukora, ni uko arambwira ngo ngende numve ntasubiza, ubundi na we arareba uwo hejuru muri Rusizi, abimusobanurire. Nafashe moto inca 400Frws, ngera aho bitaga \u201cKUBAGORE\u201d inyuma ya campus! Narahageze mpasanga Ngiruwonsanga, umunyeshuri akaba yari umuyobozi wa FPR muri Rusizi, Bernard umunyeshuri akaba na Police ndetse na Joselyne.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Barabanza baritoratoza babanza guca Ruhande, bavuga amagambo nk\u2019ayo mu mi misango y\u2019ubukwe, kera kabaye, baravuga ngo barumva bagomba kutwunga kuko bigeze hanze nafungwa imyaka itari munsi ya 20; ndababaza nti ese ubundi habaye iki? Bati \u201ctwamenye ko watonganye na Joselyne, ariko wamubwiye ko uzi abishe umugabo we, ugomba ahubwo kujya kuhatwereka\u201d. Kumbi uwo mugore umugabo namubonanye ni umugabo watwaraga \u201ctaxi voiture\u201d, kandi bwari ubwa kabiri narinje aho i Rusizi, ntanamakuru nari mfite y\u2019uko nyamugore yigeze undi mugabo mbere ya 1994.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byari muri za 2011, ariko nafashwe n\u2019ikintu kimeze nkisesemi, ivanze n\u2019umujinya n\u2019agahinda, gusa kuko no muri gacaca byahavugwaga, nararuciye ndarumira. Babonye mbihoreye, bati \u201cwenda wabivuze uhubutse\u201d. Natekereza ko ari ibinyoma bari bahimbiye aho nta n\u2019ubwenge burimo nkumirwa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Ari icyo gihe n\u2019ubungubu nibaza icyo Rwanda n\u2019abawe, ibiremwa by\u2019umwijima bibaziza, nkemeza ntashidikanya ko ya Mana bavugaga ngo yirirwaga ahandi igataha i Rwanda yasimbuwe na Sekibi. Tugarutse kuri abo babeshyi, bageze aho bati \u201cnta cyo bitwaye\u201d, baradushorera ngo tujye guhumuriza abanyeshuri ko nta gikuba cyari cyacitse. Narabikoze nta kundi kuko abahagarikiwe n\u2019ingwe mu Rwanda ni bo bavoma. Inkuru yageze n\u2019ubwo igera muri Kaminiza, baraduhamagara, bakora imanza za nyirarureshwa cyangwa za ngondagonde, birangira twese batwihanangirije ko tutitwaye neza imbere y\u2019abanyeshuri. Ngayo nguko uko natewe ubwoba bangerekaho \u201cingengabitekerezo\u201d ngo mbakorere ibyo bashaka! Ubuse uretse jye utinyutse kubivuga, ni nka bangahe bazize iyo \u201cngengebitekerezo\u201d naringiye kuzira kandi ari ibinyoma gusa gusa?\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>KUNYAGWA ISAMBU TWASIGIWE N\u2019ABABYEYI BYABATIJWE ISARANGANYA<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri iki gika ndavuga iby\u2019akarengane k\u2019ibihekane twagiriwe ku masambu yari aya data. Reka iby\u2019iyi sambu y\u2019i Masaka, twahugujwe mu byo babatije isaranganya mbizane muri iyi myaka ya 2011-2012, kuko ari bwo byahawe umugisha.Muri 1988 data yari yaraguze isambu mu byo bitaga paysanna ahitwaga muri komine Kanombe segiteri Ayabaraya, ubu hahindutse Akarere ka Kicukiro, <\/em><em>Umurenge wa Masaka, Akagari ka Gako, umudugudu wa Kibande. <\/em><em>Data akiyigura yabanje kujya ayihinga kandi icyo gihe yareraga cyane imyumbati, ikawa n\u2019urutoki.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma agiye gukorera i Burera na Ruhondo, yasize ayikodeshe umuhinzi w\u2019umwuga witwa Gasake. Gasake yakoraga ibyo ashaka byose, akishyura ibihumbi 30 ku kwezi. Nyuma ya Jenoside yo 94 Gasake yaje kundeba aho twari dutuye i Nyamirambo kuko bashakaga kuyimubohoza. Icyo gihe yanjyanye kwa Konseye w\u2019Ayabaraya witwaga Bideri, mwereka<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>ibyangombwa byose by\u2019isambu noneho ateraho kashi ko isambu ifite nyirayo. Ibyo yabikoze narimaze kumugurira amacupa 2 ya primus n\u2019akajerikani ka litiro 5 z\u2019urwagwa rw\u2019abaturage basanzwe.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri 1995 igihe nigagaI Ndera mu iseminari, Gasake yaje ikitaraganya ambwira ko isambu yafashwe n\u2019umusirikare ndetse ko banamukubise. Bucyeye bwaho natse uruhushya ku ishuri kuko icyo gihe bararutangaga, noneho njya ku isambu mpasanga umuryango w\u2019umusaza n\u2019umukecuru, mbabajije uko baje, bambwira ko uwabazanye, yitwa Rwanyagatare Patrice, akaba yari atuye mu mazu yo kwa Gatarama, ari ho haje kwitwa\u00a0 SKY. Nkimara kumenya aho yaratuye, naragiye ndamusuhuza n\u2019abashyitsi yarafite, noneho banyuka inabi ngo kuki naragije isambu yange umuhutu.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Musubiza ko bandenganya ari data bari baragiranye amasezerano, kandi akaba yaramaze umwaka umwe yishwe. Rwanyagatare na bagenzi be, ndetse n\u2019abandi bameze nka we wabonaga bababajwe n\u2019uko <strong>umuhutu n\u2019umututsi bari mu Rwanda mbere yo muri 1994 bashobora kubana bumvikana<\/strong>. Ibi nanabivuze mu mpapuro zibanza igihe bantegekaga gushinja abaturanyi baturwanyeho. Icyo gihe Rwanyagatare yahise ansobanurira ko umukecuru nari nasanze mu inzu yari mu isambu yacu yari nyina, anyizeza ko aho kuyikodesha interahamwe, yari kujya ampa ibihumbi 50 ku mwaka. Ntabyo yigeze akora ku buryo igihe cyange cyose nakimariraga kwa Burugumesitiri wa Kanombe Kalinamaryo n\u2019uwitwa Charles wari ushinzwe iby\u2019ubutaka. Byarangiye Rwanyagatare yubakiye nyina inzu nshya i Kinyinya, mu isambu yacu ashyiramo undi muryango ambwiraga ko ari bo bagombaga kunyishyura ayo yari andimo kandi ko abizeye ko bavugisha ukuri, bakaba na bene wabo mu muryango w\u2019abagogwe bavuye muri Congo muri 1994. Hahise hazamo umusaza w\u2019imvi z\u2019uruyenzi witwaga Sarusha.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Sarusha yambwiye ko adashobora kwiyishyurira amafaranga namucaga, andangira umukobwa we wakoreraga ku kibuga cy\u2019indege. Umukobwa we yanyishyuye ibihumbi 25, nyuma aza kumbwira ko nta bushobozi afite, ariko ko igihe nazashakira iyo sambu bazayinsubiza.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati mu muryango wa Sarusha, haje umusore witwa Munyaneza Innocent, abanza kuba umu \u201clokodifensi\u201d nyuma yinjira mu gipolisi cy\u2019u Rwanda. Sarusha yageze aho yitaba Imana kuko yari ageze mu zabukuru. Hagati aho hari haraje inkuru zo gusaranganya ubutaka.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Munyaneza na Sarusha bakaba barambwiye ko bari bagifitemo imyaka bahinzemo kandi bari bazi neza ko isambu ari iy\u2019umuryango wa Karasira, cyane cyane ko twari twarayiguze na bizwi na Leta mu byo bitaga paysanat. Bageze aho biyubakira ahandi inzu bayivamo yarabaye amanegeka, ariko igihe cyarageze, dore ko nari maze n\u2019iminsi mu \u201cdepression\u201d naterwaga no ku kazi kandi icyo gihe nakoreraga kure i Butare, maze ngarutse nsanga barafashe igice kirenze kimwe cya kabiri, aho isambu yasaranganyijwe abantu batatu; umuryango wa Karasira, Munyaneza Innocent n\u2019umugore wa Sarusha witwa Kampire Dativa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mbajije uwari gitifu, ambwira ko ari itegeko ryatanzwe ahari imirambi hose nk\u2019aho za Masaka, ibice byose byari byerekeye ahahoze hitwa Rwamagana, Kibungo no mu Umutara. Ariko hari aho batabikoze nk\u2019umuturanyi wange w\u2019ibumoso ureba za Kabuga ntiyasaranganyije kuko harimo imva. Abandi batagabanye ni ababaga bavugiwe na Ibuka, gusa jye sinigeze ntakaza umwanya wo kubasaba ubufasha kuko nari niteze igisubizo kibi bari kumpa. Icyo nabwiwe n\u2019impuguke mu mategeko ni uko biriya byo gusaranganya byari bihabanye n\u2019amasezerano y\u2019Arusha, ahubwo ngo ni ka karengane k\u2019ibihekane Barafinda ajya avuga!\u00a0\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Indi sambu na yo yakoreweho ubufindo ni isambu iri i Gihana aho bita i Sogwe.Umugabo witwa Ludoviko wari utuye kuri &#8220;Arete&#8221; yari yayintiye ngo ajye ayiragiramo inka ze. Narabimwemereye, bigera n\u2019aho afatamo ibibanza umunani byose kuko hagombaga kuba umudugu, buri kibanza yanyishyuye ibihumbi mirongo itanu byonyine ni ukuvuga hafi amadolari 50.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Isambu y\u2019aho mvuka Mwendo yo bashyinguyemo data wacu Bapfakurera n\u2019abana be bishwe muri Jenoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ariko igihe cyarageze basaba abafite imibiri y\u2019abazize Jenoside kuyishyira hamwe mu rwibutso, ariko abo barabyanze kuko bashobora kuba babikoresha mu muhango wo guterekera ngo babone uko bazaturindagiza bakadutwara iyo sambu burundu.<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>ISHAPURE Y\u2019UBUBABARE YA BURI MUNSI<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uwakumva mvuga ububabare, akandeba mu gihagararo, akanagereranya iyo nabonye ibyo gukora amafaranga mpembwa, yumva ntaba ndi uwo kuganya. Nyamara kandi, abazi gucishamo ijisho umuntu iyo bareba uko nambara, ibijyanye n\u2019aho mba, isuku ku mubiri wanye n\u2019ibijyanye n\u2019urukundo rw\u2019igitsinagore, bahita babona ko hari ikitagenda kandi nagenage ubwange nkaba mbizi. Magingo aya nandika iki gika, n\u2019ubwo\u00a0 nahugujwe amafaranga aho nakoraga, n\u2019ubwo isambu yacu yagabijwe rubanda ku maherere, ariko sinakennye ku BINTU.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ahubwo nabuze UBUNTU, ku buryo ndi mu bantu batazi uburyohe bw\u2019iby\u2019amasano hagati y\u2019abantu nka nyokorome, umwishywa, umwisenegeza, marume\u2026Ibyo byose mbiheruka mbyiga mu ishuri, ariko mu buzima busanzwe, ntabyo nzi. Nabayeho ubuzima buteye agahinda kugeza ubwo abandi iyo bajya kugisha inama ababyeyi babo jye njya mu bajyanama b\u2019ubuzima bwo mumutwe (ubundi ntemera), nkajya rimwe na rimwe mu biyita abakozi b\u2019Imana cyangwa abapfumu. Nabeshywe byinshi n\u2019abapfumu, ariko kandi mpanurirwa byinshi birimo ko amakuru yange azajya akurikiranwa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nkaba ngo nzagwa hanze cyangwa n\u2019iyo nagwa mu Rwanda, roho yange ngo ikazajya gutura hanze y\u2019uRwanda\u2026Ibyo byose nabyeretswe muri 1999 nishyuye inote imwe ya maganatanu. Kano kanya nandika kino gika, ubu turi mu cyorezo cya Corona Virus, aho twese turi mu kato, gahunda ari guma mu rugo. Ako gahinda mufite ko kuba ntaho mutarabukira, mudasabana na bene wanyu, mudashobora gutaha\u00a0 cyangwa gukoresha ubukwe, mudashobora gushyingura inshuti zanyu, mudashobora kugisha inama\u2026ubwo bubabare mumazemo iminsi mike, kuri jye ni ishapure y\u2019ububabare bwa buri munsi guhera muri 1994 kugeza igihe Imana izanduhura ikampamagara mu bayo. Ibyange sinabivuga ngo mbirangize, ni yo mpamvu nkunda kwivugira nti \u201cNDEKA UNDORERE\u201d.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tugaruke inyuma gato, guhera mu mpera za 2010, nahuye n\u2019uruhererekane rw\u2019ibibi n\u2019ibyiza. Murumuna wange Uyisenga yakomeje kugaragaza uburwayi bwo mu mutwe, ariko hagati aho nabonye akandi kazi k\u2019ubwarimu muri CUR (Catholic University of Rwanda), Kaminuza y\u2019abagatolika yari ikiyubaka, ikeneye abarimu bashoboye kandi icyo gihe bari bake muri Huye, ari yo mpamvu bamfashe. Mbisubiremo icyo gihe abarimu bari bafite master\u2019s muri IT (Information Technology) bari nka 2 gusa nagenage ndimo. Ntibampaye akazi rero ari urundi rukundo, yewe na cya gihuha cyavugaga ko data yari Karamira cyangwa Bucyana, bari bakizi, ariko kuri bo yari amaburakindi, bari bategereje ko hari abandi bazarangiza ngo bansezerere ari nako byagenze.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Kari akazi katoroshye gukora muri Kaminuza nkuru y\u2019uRwanda no muri CUR no kujya kuvuza murumuna wange. Hagati aho kuko nakoraga muri CUR, nashoboye kwakiramo ishuri murumuna wange, ashobora no kwiga kugera muwa kabiri, ari na ho yasubitse amasomo ambwira ko yumvaga amajwi amubwira kujya iKigali. Bamwemereye gusubika amasomo ye, ajya i Kigali ajyana ibintu bye bitaburagamo gitari.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yamaze umwaka yarakuyeho telefone, twaramurangishije twaramubuze n\u2019amafaranga yari afite kuri banki yarayamazeho.Yakodeshaga akazu k\u2019icyumba kimwe aho\u00a0 bita kwa Aloyizi, akazu yabagamo akiga muri Lyc\u00e9e de Kigali.Icyo gihe kubera ihungabana nk\u2019uko abamubonaga babimbwiye, yakunda kwinyabya agatumura ku kamogi, ubundi agatungwa n\u2019ibiryo byoroshye ari byo sambusa, capati n\u2019amandazi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri icyo gihe nageze ubwo nkenera amafaranga, nibuka ko ku kazi bari baturimo imyenda myinshi. Nuko mbigejeje ku muyobozi mukuru wa kaminuza wari wungirije mu bijyanye n\u2019umutungo ari we Dr Ndushabandi, antera utwatsi agira ati \u201cibyo uzabibaze Dr Uzziel, njyewe ni bwo nkigera hano, ibya mbere ntibindeba\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cyakora muri icyo gihe cyari ikibazo rusange ku buryo n\u2019abandi \u00a0\u00a0 barimu babibwiye itangazamakuru \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ariko \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 batinya\u00a0 gutangaza umwirondoro wabo, ni bwo nafashe iya mbere mbivuga kuri BBC-Gahuzamiryango, mvuga n\u2019umwirondoro wange. Nkimara kuvugira kuri BBC ubuyobozi bwa Kaminuza bwanyishyizemo, bunagendera ku bikorwa by\u2019ubuhanzi nakoraga, bushaka kumpagarika. Bwakoresheje abanyeshuri, basaba ko amasomo nabigishije batayakorera ibizamini bitwazako batize neza, ariko bamwe muri abo banyeshuri bitandukanya n\u2019abandi bandika ibaruwa insaba imbabazi birangira bitaye agaciro.Ubuyobozi bwari buyobowe na Prof Lwakabamba bwanageze aho bumpagarika ukwezi bunziza amabaruwa anyihanangiriza bari baranyandikiye mbere.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu gihe nari ndi mu bihano numvise telephone impamagara, irambwira iti \u201chano ni kuri Komosiyo y\u2019abakozi, twari tugukeneye wowe na Dr Kabano nawe wari wahanwe ngo mudusobanurire iby\u2019ibihano mwahawe, none muzatugereho ejo mu gitondo\u201d. Icyo gihe kuko nari I Huye, byansabye gufata imodoka ya mbere ya mugitondo, nkigera I Kigali nerekeje kuri Komisiyo y\u2019abakozi, banyereka aho kwicara. Bampa igikombe cy\u2019icyayi, tuganira kuri icyo gihano nahawe, mbereka amakosa yari ajyanye cyane n\u2019amatariki yari yanditse nabi mu mabaruwa bari baranyoherereje, ni uko bansezeranya ko bazamanuka i Huye kubikurikirana.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uwo munsi nkiva kuri komisiyo nahise numva ingazo inzamutsemo, ni bwo nagiye muri studio nkora indirimbo yitwa &#8220;CISHWA AHA&#8221;, aho natunganyirijwe amajwi na Trackslayer. Komisiyo y\u2019abakozi imaze kugera i Huye yarabisuzumye irabisuzugura maze itegeka Kaminuza gutesha agaciro ibyemezo yari yafashe, biba ari nako bigenda. Amahirwe nagize ni uko ubuyobozi bwa kaminuza icyo gihe butumvikanaga n\u2019ishyirahamwe ry\u2019abarimu n\u2019abashakashatsi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Iryo shyirahamwe rikibaho nta ko ritagiraga ngo rifashe umunyamuryango waryo, none kimwe n\u2019indi miryango ya \u201csoci\u00e9t\u00e9 civile\u201d yose, ryageze aho rivaho. Mu gihe nari muri ibyo bibazo, uwari umuyobozi wange witwaga Dr Mazimpaka yarampamagaye ampa gahunda yo guhurira iKigali n\u2019umuntu yitaga ko ari mu bashinzwe iby\u2019ubutasi mu Rwanda.\u00a0 Icyo gihe twahuriye i Remera, tuvugana ku kibazo cyange nari mfitanye na Kaminuza, bansezeranya ko ababyihishe inyuma bose bazamenyakana, inzonga zanywewe ni jye wazishyuye ariko ibyo bansezeranyije byose byo byagiye nk\u2019umuti wa mperezayo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Impamvu ngarutse kuri uwo muhuro wa Mazimpaka na mugenzi we, ni uko bavuze amagambo akomeye cyane. Hari umwarimu wigishaga mu mibare wavukaga za Gikongoro ngo wimanaga amanota ashingiye ku bwoko, bibazaga icyo bari kumukorera nyuma y\u2019uko ngo bamuteje abasore batanu ninjoro. Ngo bakamukorera iyicarubozo kugeza n\u2019aho bamunyara mu kanwa, ariko akaba yari atarahinduka. Banzuye bavuga ko abantu bize kubahindura bitajya byoroha. Icyari gisigaye ngo byari ukumuteza ibibazo, yaba azwi bakamuteza ibinyamakuru, yagera ku kazi agasanga umukoresha we aramwuka inabi, bikaba gutyo kuwo bashakanye, haba hari abana bafite bakabateza abarimu babo n\u2019abandi banyeshuri bakabiyenzaho, abaturanyi babo bakabahoza ku nkeke\u2026Narabajije nti \u201cese ubwo amaherezo y\u2019ibyo ni ayahe? \u201dBaranshubije bati \u201curacyari umwana, amaherezo y\u2019ibyo ni UGUSARA\u00a0 cyangwa KWIYAHURA\u201d, ubwo rero ntimuzatangazwe no kumva inkuru nyinshi z\u2019abiyahuye n\u2019abasaze.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tugarutse kuri wa murumuna wange wari warabuze, yageze aho arigarura anansanga aho nabaga i Huye, ambwira agira ati \u201cmukuru wange ndumva ngiye gupfa, ni yo mpamvu nje kugwa hafi yawe ngo uzabone uko umpamba, aho nari ndi iyo naryamaga numvaga amajwi y\u2019abantu bancukurira imva\u201d. Naramwakiriye ariko nkumva avuga ibintu biterekeranye, ni bwo namujyanye CUNISAM, muganga Dative yarebye uko yari ameze, abona ko yari arwaye ukubura amaraso, ukunanuka no guta ubwenge. Nuko bahita bamwoherereza mu bitaro bya CARAES ya Gatagara, mu buryo bw\u2019amayeri kuko we atemeraga ko arwaye mu mutwe, icyo gihe byari muri Mata 2013.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yamazemo ukwezi kumwe n\u2019igice ari jye jyenyine umurwaje, undi muntu wamusuye ni Gerturde umwe nababwiye wari warabyaye mushiki wange muri batisimu. Bageze aho baramusezerera, ataha yarahindutse, yandikirwa imiti irimo \u201cAldol\u201d na \u201cAkineton\u201d; ariko akomeza guhora yigunze ari na ko yifatira ku rumogi n\u2019inzoga ziciriritse zitwa suruduwili. Yasubiye mu ishuri akomereza aho yaragejeje, dukomeza kuba ku i Taba, ahantu nabaye imyaka myinshi (kuva 2011 kugeza mu mpera za 2017). Ku i Taba aho twabaye twasuwe n\u2019abantu bakuru babiri gusa: Martin umuhungu wa Munyangeri na Rasta Moise.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ariko kuko cyari igipangu cy\u2019amazu y\u2019icyumba kimwe na Salon, twakunda gusurwa n\u2019abana bato babaga bafite iwabo bacumbitse muri icyo gipangu. Abana b\u2019ibitambamuga wasangaga ari bo babaga buzuye muri salon yacu dore ko na murumuna wange yabakundaga kubi. Abo bana barimo Ian, Ingrid, Diemme, Mo, <\/em><em>Prince n\u2019abandi benshi cyane. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>N\u2019ubwo ari ibiremwa by\u2019umwijima byaduteye agahinda arijye ari na murumuna wange, imibereho ya murumuna wange yo yakubye ako gahinda inshuro nyinshi, ambera umusaraba nabuze uko ntura. Indwara ye yo mu mutwe imwongoza kwirirwa yiryamiye amasaha 24\/24, akabyuka agiye kugura gusa isegereti, urumogi n\u2019inzoga. Nta nshuti n\u2019imwe agira uretse ibirara basangira ibiyobyabwenge, nta mukino agira akina, nta muryango w\u2019urubyiruko nk\u2019abasukuti cyangwa abasaveri yigeze abarizwamo. Kuva yavuka nta kazi na kamwe yigeze akora byibura ngo ahembwe na 1000Frws. Icyo azi ari na cyo cya kabiri cyamwishe mu mutwe ni ukwiringira umurage yasigiwe n\u2019ababyeyi, ku buryo bituma asesagura umutungo cyane asa n\u2019uhimana.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ahagana mu mpera za 2014, ni bwo muri CUR bansezereye, bakoresheje Gasana bitaga Vice Mayor, kuko yigeze kuyobora akarere ka Huye.Ntabyo namuvugaho byinshi gusa abasanzwe bamuzi, bakaba bamenye ko twahuriye mu kazi, barumva akaga nahaboneye. Gasana umunsi umwe yarampamagaye mu bantu benshi bari kunywera mu ka butike ke ku iTaba, ambwira ko CUR yasanze ntakiri mu bantu ikeneye, ahubwo ko ngomba gusinyira ko mpavuye ku mpamvu zange bwite. Kubera ko kweguza ku ngufu mu Rwanda byabaye umuco, narabyemeye gusa musaba ikemezo kerekana ko nahakoze imyaka 3 kuko hari cyo byari kuzongera kuri CV. Ariko kugeza n\u2019ubu Gasana uyobora abakozi muri CUR yarakinyimye, kandi ibyo biba bivuga ko nta handi warega ukurikije aho biba byaturutse.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Burya mujye mwitondera ibyo mu binyamakuru biri mukwaha k\u2019ubuyobozi ukurikije uko bikora, ingero ni nka Igihe.com na Rushyashya.Umunsi umwe nasagariwe na Epimaque, murumuna wa Ndayisaba Fidel icyo gihe wayoboraga umujyi wa Kigali. Uwo Epimaque yari yararangije ishuri kera, ariko nta kazi yagiraga (ni igitangaza kubona murumuna w\u2019umunyacyubahiro mu Rwanda utagira akazi kandi ari muzima yaranize); ahubwo yatemberaga mu tubari two kwitaba, agenda areba areba kuburyo kumukekamo maneko byari byoroshye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umunsi umwe turi muri contineri y\u2019uwitwaga Kayitesi havutse impaka, ni uko arambwira ati&#8221;ntukavuge uzi ibyo so yasize akoze&#8221;, nange mpita mutuka kuri nyina. Kuko yari ahagaze yahise anyubikira ankubita ingumi ebyeri nziza nange nirwanaho ariko bageraho baradukiza, ndangije nditahira. Byari ninjoro, mpita nshyiraho inyandiko kuri facebook ivuga ngo&#8221;Epimaque, murumuna wa Ndayisaba Fidel uyobora umugi wa Kigali yaranyishe&#8221;. Bya bindi nababwiraga byo kuyobya uburari, \u201csystem\u201d yahise ikoresha &#8220;Igihe.com&#8221; gishyiraho inkuru ivuga ngo &#8220;Professor Nigga yashatse gukundana na Young Grace&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uwo Young Grace uretse kumumenya nk\u2019abandi bahanzi b\u2019inzaduka, ntabwo twari twanavugana n\u2019ijambo na rimwe. Ibyo byatumye akarengane nari nakorewe na Epimaque kaburizwamo kuko ngo ari murumuna wa Ndayisaba. Impamvu ntari no kumenya Young grace, ni uko nyuma ya 1994 abahanzi benshi baje barangaza aho gutanga ubutumwa, ndetse abashoboye gutera imbere ni uko habaga harimo \u201csystem\u201d yabibafashagamo ku maradiyo n\u2019amatelevisiyo. Naho ubundi\u00a0 ku bwange abahanzi numvise nyuma ya 1994, nkakunda ibihangano byabo ni Ben Rutabana na &#8220;Tough Gangs&#8221; bonyine.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kwicuma byarakomeje dore ko kubaho byo ntabyo mbona nyuma ya 1994, nuko mu mpera za 2015 ndwara malaria njya kwivuza nk\u2019uko bisanzewe. Bampa imiti ndoroherwa ndetse ndanakira, gusa nyuma y\u2019ibyumweru bibiri nsubira kwa muganga kuko numvaga malaria yagarutse. Icyo cyari cya gihe bashinjaga ministeri y\u2019ubuzima gutanga inzitiramibu zitujuje ubuziranenge. Bambuzemo malaria, bansaba gutanga ibindi bizami birimo ibya tifoyide na diyabete, icyo gihe basanzemo &#8220;glycemie&#8221;ya 364 kandi ngo umuntu muzima, aba afite 70 kugeza ku 110. Igitanganje icyo kizamini nari ngiye kukireka kuko numvaga Diabete ari indwara y\u2019abantu bo mu bisubizo, abo mu mbyeyi cyangwa se muri \u201csystem\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma yo kunsangamo ibyo bipimo bambajije niba nari nanyweye inzoga, mbasubiza ko nari nazisomye, bampa imiti nyuma y\u2019icyumweru basanga noneho mfite 386, bahise banyohereza ku nzobere mu buganga bw\u2019indwara zo mu mubiri. Muganga w\u2019inzobere wansuzumye ni Dr Nkeramihigo, wahise ambwira ko ndwaye Diabete, guhere ubwo ntangira gufata imiti kugeza n\u2019ubu. Impamvu ntanatekereje indi ndwara ni uko buri gihe numvaga umunaniro, ariko abajyanama b\u2019ubuzima bwo mu mutwe bakambwira ko ari ingaruka za depression. Kuva namenya ko ndwaye Diabete, iwanye wagirango ni Pharmacie ntoya, ndya ibinini nk\u2019urya ubunyobwa:<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Imiti ijyanye ya Diabete mfata ni Glucophage, Daonil, Neurorubine na Canderel.<\/em><\/li>\n<li><em>Imiti ijyanye na &#8220;Depression&#8221; na &#8220;Anxiety&#8221;, mfata ni<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Xanax, Tranxene, Prozac, Nozinan, Stilnoct, Diazepam, Fluexetine,\u2026\u2026\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyo nkeka cyanteye Diabete, ni depression, kuko nageze aho ncika intege zo gukora umukino nakinaga wa karate, ahubwo buri nimugoroba, nava ku kazi, nkigira mu kabari. Gusa aho menyeye ko ndwaye Diabete kandi ko yica buhoro buhoro natangiye gufata ingamba zo gukora sport, kunywa imiti no kugabanya inzoga.Gusa iyo bansangamo indi ndwara yica vuba vuba, dufashe urugero nk\u2019umutima ndahiye ko ntari kuyivuza kuko iteka nifuza ikintu icyo ari cyo cyose cyanyica vuba kitambabaje, ku buryo kenshi iyo ngiye kuryama mba numva nagira amahirwe nkapfa, nabyuka nkicuza nti ya shapure y\u2019ububabare iracyakomeza.\u00a0\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho undi musaraba dusangiye agahinda ariko wo utazi ibiri kujyambere ari we murumuna wange yarongeye araremba, areka ishuri akajya yirirwa yinywera urumogi yahabwaga n\u2019umusore bari mu kigero kimwe wari wararangije Kaminuza ahitamo kwicururiza urumogi, uwo nta wundi ni Shinani Jean Paul. Byagenze aho birandenga, umunsi umwe igihe nari nagiye kwigisha muri NPC (National Police College) i Musanze, nsabye ubufasha afande Faustin, uwari ushinzwe Police mu majyaruguru y\u2019u Rwanda. Afande Faustin yabinfashijemo icyo gihe murumuna wange ajyanwa mu bitaro byari mu maboko ya police byitwaga &#8220;Isange<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Rehabilitation Center&#8221;, byakoreraga mu karere ka Huye.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Murumuna wanye yamazemo amezi abiri, buri kwezi twishyura ibihumbi 350, ku buryo bamwe babyitaga iby\u2019abatesi kuko abenshi babaga barwariyemo ni abarwayi batiyishyuriraga, abenshi bishyurirwaga na FARG, abandi bakishyurirwa na &#8220;Demobilization Commission&#8221;, ariko kuko jye nari nzi agahinda byanteraga naremeye ndayatanga.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri Gicurasi 2016, yasezerewe mu kigo cya Isange, aza yaramenye neza ibibi by\u2019urumogi.Yari yaratoye akabiri, yiyongera ibiro, ndetse anasubira ku ishuri asubukura amasomo, atangira no gutsinda amwe mu masomo yari yaramunaniye. Gusa byageze mu mpeshyi ya 2017, murumuna wange atangira gusubira mu biyobyabwenge aho urumogi yarusimbuje inzoga, akajya yinywera izo bitaga &#8220;Nguvu<sup>[4]<\/sup>&#8221; kandi akajya yumva ko abantu bose bamwanga. Nakomeje kubunganga ubuzima bwacu ariko bigeze muri Nzeri tumenyeshwa ko abarimu ba kaminuza y\u2019u Rwanda bari i Huye twagomba kwimukira i Nyarugenge. Igitangaje ni uko, abo bimukiye i Nyarugenge muri 2019,ubu bategetswe kongera kwimukira nanone<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>i Huye, bya bindi usanga bigamije kudaha agahenge abakozi no kubabuza amahwemo biba bitizwe neza.\u00a0<\/em><em>Icyo gihe rero twitegura kwimukira Nyarugenge, tariki 17 Nzeri 2017, abanyeshuri biganaga na murumuna wange Aim\u00e9, bari bayobowe na n\u2019umukuru wabo Emmanuel baje kumutwara ngo yigane na bo dore ko yari ageze mu mwaka wa nyuma, nange numva banduhuye kuko nagombaga kwimukira i Kigali. Aim\u00e9 we yabaye nk\u2019ucitse ikiziriko kuko nta gitsure cyange yabonaga. Ahubwo buri minsi ibiri yansabaga kumwoherereza &#8220;Mobile Money&#8221;, kandi nyamara ari inzu n\u2019ibyo kurya byari byarishyuwe kera. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byantesheje umutwe mubwira ko ntazongera kumwitaba, mugira inama yo gukoresha ayo nari naramushyiriye kuri &#8220;Ecobank&#8221; yanganaga icyo gihe na miliyoni ebyeri n\u2019igice kandi icyahindukaga cyose nahitaga nkibona kuri telephone yange. Nageze aho numva ko ngo yatsinzwe amasomo 2, akareka ishuri akaza kwiturira i Kigali ku Gisozi , azanywe na Jado wabanaga na Shinani wa wundi wacuruzaga urumogi. Ku Gisozi yahamaze amezi 2 ahita ajya gutura kurya nyuma i Nyamirambo, nyuma yageze aho ajya gutura Kibagabaga mu mazu y\u2019abakene. Cyakora icyanteraga intimba ni uko byibura rimwe mu minsi 3 yavanaga kuri konti ya banki amafaranga ibihumbi 20, mu minsi 5 ibihumbi 50, ni ukuvuga umushara wa mwalimu, mu gihe Aim\u00e9 we yayavanagaho ngo yisangirire n\u2019abajyama be!\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hageze ubwo haba umukwabo w\u2019inzererezi, Aim\u00e9 na we bamujyana ku mufungira kuri station ya Police ya Kimironko, amaramo ibyumweru 2, bamwohereza kwa &#8220;Kabuga<sup>[4]<\/sup>&#8220;. Nashoboye kumusura inshoro 2, ariko uko babaga basa, byari bibabaje. Umutwe wogoshe, imyenda yacikaguritse, inzara igaragara ku <\/em><em>maso\u2026Ndabyibuka ko ubwa kabiri njyayo nahuye n\u2019umugabo usheshe akanguhe, wari uje kureba umwana we wari ufungiyemo, dutashye agenda ambwira ati \u00abni ko sha, ni uko mushyigikiwe na ba mpatsibihugu nka Leta zunze ubumwe z\u2019Amerika, ndetse mukaba mugirwa inama na Isiraheli, naho ubundi hano kwa Kabuga hari munsi y\u2019ibigo byahurizwagamo abayahudi ku bwa Hitler (&#8220;Camps de Concetration&#8221;)\u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kubera ukuntu nabonaga Aim\u00e9 yabagaho, nta cyo byari bimbwiye ahubwo nifuzaga ko bamujyana Iwawa, aho ngo ingengo ya minisiteri y\u2019urubyiruko yashiriye. Ushinzwe sociale yamaze igihe abimbaza ko bamujyana Iwawa, igisubizo kikaba \u00abyego\u00bb. Mu mpera za Nyakanga 2018 ubwo twari tuvuye mu itangwa rya diplomes muri NPC, numvise telephone ibaza ngo \u00abUyisenga Aim\u00e9 uramuzi? Ngwino umutore bamaze kumufungura kwa Kabuga\u00bb. Ako kanya nafashe moto njya kumutora, ni bwo yari abonye aho twimukiye mu Biryogo.Yaje apima ibiro 32, nza kumujyana\u00a0 mu kigo ndera buzima cyo kwa &#8220;Nyiranuma&#8221;, na bo bamwohereza ku bitaro byo ku Muhima. Ibitaro byo ku Muhima bimwohereza kuri CHUK muri gice cyijyanye n\u2019ubuzima bwo mu mutwe. Twakomeje kubana muvuza ariko mu mpera z\u2019ukwa mbere 2019, yagiye gusura mubyara we, barongera basubira mu by\u2019amasengesho, noneho ava ku miti burundu aba imbata y\u2019isegereti n\u2019inzoga.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu mpera z\u2019ukwa mbere kandi nahuye\u00a0 n\u2019ibindi bibazo byari bijyanye n\u2019itorwa ry\u2019aba &#8220;miss&#8221;, nkaba nange nari mu nkubiri yabamamazaga Miss Josiane Mwiseneza, ariko nta kindi cyari kibyihishe inyuma. Ndetse byari byarakomeye kurusha uko dufana Rayon Sport. Ku mbuga nkoranyambaga, mu matsinda ya Whatsapp ni yo nkuru yavugwaga, yewe na Whatsapp ku kazi ya CST, ni byo abakozi birirwagamo kandi bazi ko ndi umufana wa Josiane. Ni uko rimwe Dr Mazimpaka yazanye umwirondoro wa Josiane ku rubuga, wavugaga ko se yari interahamwe, musubiza ngira nti \u00abumwana ntabwo abazwa iby\u2019ababyeyi be, ahubwo ubwo atakurikije se, turamukundira icyo. Ese wowe ko umukobwa wawe yari mu marushanwa yashize, kuki nta cyo wamuvuzeho\u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nta cyo yanshubije gusa abandi bavuze mu gikari bati \u00aburamushubije n\u2019ubundi yari yaratuzengereje, ariko umwitondere atazagufungisha!\u00bb. Mwibuke ko uyu Dr Mazimpaka n\u2019ubundi mu bika bibanza nari namubabwiye, ko yigeze kumpuza n\u2019umugabo ngo wari ushinzwe iby\u2019iperereza; ku buryo nimwumva ibyakurikiyeho mukeka uwari ubyihishe inyuma. Kuwa mbere tariki ya 28 Mutarama 2019, nyuma y\u2019iminsi 2 batoye &#8220;Miss&#8221;, ni bwo numvise umunyamabanga w\u2019umuyobozi wange Jacky ampamagara mu gitondo cya kare ngo umuyobozi Principal wa CST Dr Ignace Gatare aranshaka mu biro bye bitarenze sa mbiri. Nubahirije igihe, ngeze mu biro bye Dr Gatare, atangira kunganiriza bisanzwe ari na ko asohoka akavugira kuri telephone. Hashize nk\u2019iminota itanu, arambwira ngo hari abashyitsi banshaka, mu kanya hinjira abagabo 3, ariko hagati aho noherereje ubutumwa bugufi inshuti yange Mwizerwa. Abo bagabo banyeretse amakarita y\u2019akazi ko ari abakozi ba RIB (Rwanda Investigation Bureau), Dr Gatare aravuga ati \u00abKarasira wowe ntugire ubwoba icyangombwa ni ukuba &#8220;cooperative&#8221;, ndetse banakubariza na hano ukabaha amakuru bashaka\u00bb.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Abo muri RIB barabihakanye bati \u00abtugomba kumutwara ku kicaro cyacu kiri i Gasabo kuko biratinda\u00bb. Bahise banyaka telephones zose, ubundi bansaba password ndayibaha batangira kumbaza ibijyanye na\u00a0 Miss Josiane, bambaza niba ari jye wari washyizeho ifoto ya Josiane n\u2019ubutumwa bugira buti \u00abbwa mbere mu mateka y\u2019u Rwanda tugiye kugira \u201cMiss\u201d w\u2019umuhutu kazi\u00bb. Narabahakaniye, mbamenyesha ko icyo nafaniraga Josiane ari uko yari yigireye ikizere kandi ko atavaga mu miryango y\u2019abakire nk\u2019abandi bamubanjirije, ubuzima bwe bwo kubaho yari abusangiye na rubanda rwa giseseka.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mbere yo gukomeza mwumve ibibera mu Rwanda, jye nta cyaha, nta kosa nari nakoze muri Kaminuza aho nakoreraga, nta n\u2019ibibazo byo gusiba cyangwa andi makosa nagize ku kazi, RIB kuki yaje kumfata kukazi, mu gihe ibyo bambazaga ntaho byari bihuriye n\u2019ibyo ku kazi dore ko ubusanzwe uretse iyi munyangire yateye ntajya njya munsi ya 80% y\u2019imihigo y\u2019akazi?.Ubundi RIB iyo igukeneye ikwandikira urupapuro rwo kuyitaba, ibicishije aho utuye mu murenge, akagari ,umudugudu cyane cyane ko ku wa gatandatu wari wabanjje, nari nanitabiriye igikorwa cy\u2019umuganda? Ibi nabibonye nko gutera ubwoba umuntu berekana ko bakwirukana kuri ako kazi ngo ukunde uceceke. Ibyo ndetse byambayeho ubwo naganiraga n\u2019ijwi ry\u2019Amerika tariki 17 Nzeri, nkakwa ibisobanuro n\u2019umukoresha wange Dr Gatare.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tugarutse ku by\u2019ibazwa ryange muri RIB, abashinzwe iperereza bakomeje kugenda bampererekanya, bambaza ibibazo bimwe, ariko byagera kuri data, bati \u00abtubwize ukuri, iso si Karamira\u00bb? Ngahakana ngira nti \u201cahubwo yitwa Karasira Claver\u201d, tuguma muri urwo, kugeza ubwo byanageze sa sita bajya kutugaburira. Icyo gihe twari tumaze kuba batatu babazwaga ibya Miss Josiane, abandi bari bafunzwe kuko bari bambaye n\u2019amapikungu, barimo umunyamakuru w\u2019 \u201cIbyishimo.TV\u201d\u00a0 ikorera kuri youtube witwa Rene Hubert Nsengiyumva, \u00a0n\u2019uwo bari bagiranye ikiganiro umuvugabutumwa Steven Habimana bakunda kwita Niyibeshaho<sup>[4]<\/sup>.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Uwo mutumirwa ngo yari yavuze ko abahataniraga \u201cMiss Rwanda\u201d, nta n\u2019umwe wari wujuje ibisabwa nk\u2019umunyarwandakazi ko ngo abandi basaga n\u2019abanyamahanga. Icyo ni cyo cyaha gikomeye bari bafungiwe, ari uwabivuze, ari n\u2019uwamuhaye ijambo, bose babashyizeho cya cyaha tumenyereye bita <\/em><em>&#8220;Ingengebitekerezo&#8221;. Nyuma ya saa sita twavuye kurya dusubira mu biro bya RIB, gusa mu kugaruka nagiye mpura n\u2019abakozi bandi ba RIB nari narigishije muri NPC, bose barambwiraga ngo \u201cpole teacher\u201d, ihangane mwarimu. Bisobanura ko bose baba bazi ko iyo umuntu yitabye RIB, hari ibyago bikomeye biba bigiye kumubaho. Igikorwa cyo kuduhererekanya abantu banyuranye bagenda batubaza ibibazo bimwe mu biro binyuranye, cyarakomeje. Muri telephone yange hari aho babonye itsinda rya Whatsapp nari ndimo, bambwira ko ririmo abanzi b\u2019igihugu. Nabashubije ngira nti \u00abAfande, ibyo sinari mbizi, gusa nkurikije ibyo nabonaga baganira numvaga binduhura umutima, kuko uvuga nabi FPR wese aba anduhuye kuko ari yo yamariye umuryango, nkaba nsigaye ndi nyakamwe\u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bamaze kumva ayo magambo nta cyo bongeyeho. Bigeze nka saa kumi n\u2019imwe, uwo bari bahaye ikirego cyange witwa Habyarimama Philbert, yanjyanye mu biro byo hejuru, ngezeyo nsanga abagabo batatu barimo umukuru wa RIB Colonel Jeannot Ruhunga n\u2019abandi 2 bari bamwungirije. Babanje kumpa amazi yo kunywa\u00a0 kuko nari nababwiye ko ndwaye Diabete. Nyuma yo kunywa ku \u00ab tuzi \u00bb, Colonel Ruhunga yambajije niba ibyo abari babanje kumbaza bamubwiye ari byo. Musubiza ko mbyemera, naramubwiye <\/em><em>nti \u00abAfande, jye sinanga u Rwanda, ariko jye nanga n\u2019umutima wange wose FPR, kuko ari yo yampekuye igihe yariri kurwanira gufata ubutegetsi, ku buryo iyo mbonye uwo ariwe wese uyivuga nabi cyangwa uyivuga uko iri by\u2019ukuri, numva anduhuye ku mutima. Ni yo mpamvu wenda mumbona mu matsinda arwanya ubutegetsi \u00bb<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bose bahise bagwa mu kantu, noneho Colonel Ruhunga ansubiza agira ati \u00abni ki cyakubwira ko FPR ari yo yishe umuryango wawe, kandi nabakoraga amakosa bose barahanwe\u00bb ? Akomeza ambwira ko ngomba guhindura imyumvire bitabaye ibyo ko nshobora kuzafungwa nk\u2019imyaka 2 cyangwa 3, gusa sinamenye icyo nari kuzafungirwa. Colonel Ruhunga yambajije impamvu mpimba indirimbo, musubiza ko ari isanamitima mba nikorera , arambwira ngo nintabireka bizangiraho ingaruka zikomeye. Twakomeje kuganira ndetse rimwe na rimwe tugacishamo tugaseka kuko bumvaga ibyo nababwiraga ari urwenya, nyamara nabaga nkomeje. Colonel Ruhunga yambajije icyo nifuza, nuko nsaba imbabazi z\u2019ibyo ntishinjaga ku mutima, ahubwo numvaga bo bita ibyaha, mbega bya bindi mu kinyarwanda bita amatakirangoyi. Colonel Ruhunga yaravuze ati \u00abtwizere ko wumvise inama twaguhaye, bakurekure witahire, ariko uhindure imyumvire, wigire mu bushakashatsi, urebe icya guteza imbere wivanemo ibyahise\u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mbere yo gukomeza nababwira ko izi nama Colonel Ruhunga yangiriye hari n\u2019abandi benshi bazingiriye, kandi nkaba mbashimira. Cyakora ishyirwa mu bikorwa rya zo nararigerageje ntibyanshobokera kuko jye nsa nk\u2019ugendana inkovu FPR yanteye inyicira umuryango ku buryo n\u2019iyo murumuna wange mbonye arwaye kandi nzi ko ari inkurikizi zabyo cyangwa bakadutwarira imirage, bihita bituma za nkovu zihinduka ibisebe, kwihangana bikananira, nkisubirira muri za ndirimbo zimara agahinda.\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho tugarutse ku bya RIB, Philbert yaragiye ankorera inyandiko nyisinyaho, ansubiza telephone nto, inini barayisigarana kugeza na n\u2019ubu. Ubundi bigeze saa tatu z\u2019ijoro, ambaza aho ntaha ngo ahangeze, musubiza ko mba mu Biryogo, aranzana n\u2019undi mugenzi we bakorana, nshatse kuviramo aho nkunda gufatira icyayi, yaranze ati \u00abn\u2019ubwo ubona tukuzanye, ubu turashaka kumenya inzu utuyemo kugira ngo nihajya hagira ikiba tujye duhita tukugeraho \u00bb. Nyuma y\u2019ibyo narebye muri telefone, abari bambuze dore ko ubusanzwe nahamagarwaga n\u2019abantu mbarwa, nsanga ni Bizimungu dukorana, ahita avuga ati \u00abImana ishimwe ubwo ugarutse amahoro\u00bb. Byarantangaje ukuntu babimenye dore ko nagiye ku kazi bucyeye, abo twakoreraga mu biro bimwe bose bati \u00abImana ishimwe\u00bb\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma namenye ko bakimara kumfata nyuma y\u2019amasaha 2, inkuru y\u2019ifatwa ryanjye yari yageze kuri \u201cTheRwandan.com\u201d. Ibi nkaba nkeka ko ari uko abakozi ba RIB baje kumfata babanje guhuzagurika banshakira mu biro byanjye kandi jye nari ndi mu biro bya Dr Ignace Gatare, uko kugenda bayoboza ibiro ku biro, kandi bamwe muri bo hari abantu bari basanzwe babazi muri NISS byatumye ahari, hari uwariye urwara \u201cTheRwandan\u201d. Nyuma y\u2019iyo nkubiri ya Mwiseneza nahise numva ntaye umutwe, kumva mu gihugu kitwa ko kigendera ku mategeko umuntu azira gushyigikira \u201cMiss Josiane\u201d ngo kuko yiswe umuhutukazi. Ku munsi wa kabiri nahamagawe na Maitre Sinzi, aranyihanangiriza cyane ngo nshobora kuzajyanwa ahantu ntazava. Namubajije uwabimubwiye arambwira ati \u201cnamba nawe ubonye ukuburira, icyangombwa si aho amakuru nayavanye, wowe itonde ucungane n\u2019ubuzima bwawe\u201d. Ibyo wenda byaba byaratewe n\u2019uko nyuma y\u2019akazi buri gihe ari ho nakoreraga sport, kandi muri karate, umuntu ukuruta uramwubaha, buriya ni we &#8220;system&#8221; yumvise yakoresha ngo incecekeshe. Icyambabaje ni uko nyuma yagezaho akananyirukana muri club ye.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nakomeje kubana na murumuna wanjye ariko kubera kureka imiti, kubura icyo akora, akajya yirirwa adutesha umutwe ndetse bigahumira ku mirari kuko twabaga mu gipangu cy\u2019abayisilamu. Murumuna wanjye yageze aho atangira kugurisha utuntu tumwe na tumwe ngo abone icyo anywera, kuko nta wundi muntu nari mfite umurera. Nahisemo kumusabira kujya mu kigo ngororamuco cy\u2019Iwawa, ariko bo bahisemo kumujyana mu kigo ngororamuco cy\u2019i Nyamagabe (gikora nk\u2019icy\u2019Iwawa) aho yemerewe gusurwa inshuro imwe gusa mu kwezi.\u00a0<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>UMURYANGO MUSHYA N\u2019UMUJINYA WATURUTSE HEJURU GUHERA MU<\/em><\/h2>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>MPESHYI ZA 2019<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva mu ntangiriro z\u2019impeshyi ya 2019, izina ryanjye Aimable KARASIRA ryaramamaye mu biganiro hagati y\u2019Abanyarwanda baba mu mahanga n\u2019imbere mu gihugu. Ibyo mbikesha\u00a0 ubwamamare bwanjye ku mbuga nkoranyambaga, by\u2019umwihariko YouTube, aho ibiganiro byanjye byarebwe n\u2019abantu barenga ibihumbi Magana atanu mu mezi abarirwa ku ntoki kandi na n\u2019ubu bikirebwa. Mu gihugu cyashegeshwe n\u2019amateka mabi y\u2019intambara na genoside yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda, jye wari uzwi ku izina ry\u2019irihimbano rya \u00abProfessor Nigga \u00bb , nagize amahirwe yo kuvugana n\u2019imirongo inyuranye ya youtube, maze mpagurukana ibakwe mu kutaniganwa ijambo n\u2019ubunyangamugayo, ngamije kwishyira mu mwanya w\u2019abandi ngakora isesengura ridafite umupaka ry\u2019umuryango nyarwanda. \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hari hashize nk\u2019amezi abiri n\u2019igice mu kiganiro nagiranye n\u2019Afrimax kuri microphone ya Bac T<sup>[4]<\/sup>, abantu benshi batangira kungirira amatsiko bitewe n\u2019ibyo nasubizaga n\u2019uburyo nabisubizaga ntajya kure y\u2019ukuri. Muri Nyakanga 2019, umunyamakuru Murungi Sabin, ukorera Isimbi TV, yarantumiye mu kiganiro kugeza ubu cyari kimaze kurebwa n\u2019abantu 242505. Yanyibukije amagambo nari naravugiye kuri radiyo Salus ya Kaminuza anambaza niba ari ko nkibitekereza.\u00a0 Namushubije nahuranyije nti: \u00abMfite ibyiringiro ko umunsi hazajyaho itegeko ryemera kwiyahura (\u2026) Iyo nza kuba mbyemerewe, nkagira n\u2019ubutwari kuko nta wubwiha, nkanizera neza ko ntakwihusha, mba nariyahuye<sup>[4]<\/sup>\u00bb. Muri icyo kiganiro nashimangiye ibyo nari mvuze ngira nti \u00ab Sinigeze nizihiza isabukuru y\u2019amavuko yanjye, umupfumu aramutse andaguriye itariki yanjye yo gupfa, ni yo najya nizihiza buri mwaka\u00bb. Muri icyo kiganiro ni na ho navugiye ko nanga APR FC ku buryo ihuye n\u2019ikipe ya Rusiferu, nafana ikipe ya Rusiferu.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nk\u2019uko no mu bindi\u00a0 biganiro byose ntanga adresse yanjye, nahamagawe n\u2019abantu benshi bagize imbamutima n\u2019amaranga mutima y\u2019uko nabonaga ubuzima. N\u2019ubu reka nongere mbibutse numero ya Whatsapp nabahaye, ari yo (+250738600578). Iyo numero barayikoresheje benshi bansaba kumbera umuryango mushya usimbura uwo nahoranye wajyanywe n\u2019ibiremwa by\u2019umwijima.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hano reka mpasobanure neza. Iyo mvuga ko\u201cbyemewe nakwiyahura\u201d si kuvuga ko ari Karasira uba abivuga, ahubwo mba mbivuga nishyize mu mwanya w\u2019abantu bababaye, basenyerwa, b\u2019abashomeri, bashimutwa, baburirwa irengero, bicwa, babaye imbata z\u2019ibiyobyabwenge. Aho mpuza n n\u2019icyegeranyo cya &#8220;World <\/em><em>Happiness Report&#8221; cyerekana ko u Rwanda ruri mu bihugu 4 bya mbere bifite abantu bababye ku isi muri 2020.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Accounts za facebook \u201ckarasira aimable\u201d na \u201ckarasira amabilis\u201d, ibiremwa by\u2019umwijima byari byazifungishije kuko nari nanditse mvuga ku bujura bwari buherutse kuba ku byo bise Supermarketings<sup>[4]<\/sup> n\u2019&#8221;ubutekamutwe bwabereye kuri Kigali Conventional Center<sup>[4]<\/sup>&#8220;. Byari bigamije kwiba ibyo rubanda yavunikiye ndetse kugeza n\u2019ubu abambuwe byarangiye batagaruriwe ibyabo.Tugarutse ku by\u2019ikiganiro cyambere nari ngiranye n\u2019IsimbiTV, nafunguye facebook nshya mu mazina ya \u201ckarasira uzaramba\u201d, ariko mu munsi umwe, umubare ntarengwa ari wo ibihumbi 5 b\u2019inshuti waruzuye na za zindi zafungishijwe byarangiye nzimfunguje, buri account ifite ibihumbi 5.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva icyo gihe abantu benshi batangiye kujya bamvugisha, ikitwa irungu mba ndyoroheweho gato, batangira no kumpa imfanshanyo, ntangira kumva ko abantu beza n\u2019ubwo ari bake, ariko baracyariho kandi mu mpande zose z\u2019isi. Hari abibaza niba kwamamara mu itangazamakuru bitarantunguye n\u2019ubwo nzabigarukaho mu bice bizakurikira. Nakwemeza konka Sabin wo ku Isimbi.TV wari usanzwe uzi ibyo najyaga mbabwira agikorera Igihe.com, bitamutunguye. Ahubwo ikitari kizwi cyari igihe nzabonera uruvugiro. Kuva nararubonye ubu ni \u201cpas de retour, pas de pardon\u201d; ubundi nta n\u2019icyo mvuga abandi batazi ahubwo ni uko <\/em><em>ntinyuka nkavuga ibyo abandi batinya kuvuga ariko baba batekereza mu mitima imbere. Mba mvuga kwa kuri kudahakishwa ibwami, gushimisha rubanda rukumva, ariko ukuvuga yagera mukaga, bakamwigarika.\u00a0<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Karasira Family, umuryango wanjye wa kabiri<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nakozwe ahantu ubwo ikiganiro cyanjye cyambere natanze ku Isimbi.TV cyakanguye benshi mu banyarwanda, cyane cyane abohereje ubutumwa bamfata nka mukuru wabo, umwana, inshuti, uwo babitsa ibanga cyangwa gusa uwabavugiraga ibyo bo batekerezagaho. Umuryango wabaye mugari, ngira ba masenge, ba data, barumuna, bashiki na babyara banjye bari mu mahanga. Hano nanakongeraho ko abatavuga rumwe n\u2019ubuyobozi hafi ya bose bagiye bansaba kumbera umuryango; hano tubyumve neza kuri jye abatavuga rumwe na Leta nta kibazo bateye.\u00a0 Abo ntabera mu muryango ni abanzi b\u2019u Rwanda, abica cyangwa bakiba abanyarwanda.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku wa 17 Nyakanga 2019, ubwo bwuzu nahawe bwatumye nshinga ihuriro mu buryo bw\u2019 urubuga rwa WhatsApp, ruhuza abakunzi be ndwita&#8221;Karasira Family&#8221;, urubuga rw\u2019ibiganiro, aho buri wese afite ijambo, kandi akagira uburenganzira mu kunoza imibanire myiza, biri mu birugenga (mu bigenga urwo rubuga).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu kiganiro cyatambutse kuri youtube nyuma gato yo gushinga urwo rubuga, nisobanuye ngira nti\u00ab babonye muri njye impano yo kubohora imitima nanjye nababonyemo impano y\u2019umuryango ntari ngifite. Nari nsigaye ndi jyenyine ku isi, ariko uyu munsi mfite umuryango munini mu mpande enye z\u2019isi. \u00bb Muri icyo kiganiro nashimangiye kandi nongera mbisubiremo ko ntakora politike n\u2019ubwo nta na mategeko abimbuza, gusa ndayikurikirana kandi nkakunda kuba umusesenguzi wayo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nkaba nanakomeza gusaba abarwanya Leta kudakoresha izina ryanjye mu guhinyura ubutegetsi buriho. Nasobanuye neza ko umujyo nahisemo ari \u00ab ubuse \u00bb, kandi ko mu mateka y\u2019u Rwanda \u00ab abase \u00bb babayeho ibihe byose kandi bari bafite umumaro wo kunenga ibitagenda mu muryango mugari kugira ngo bikosoke. \u00ab Intego y\u2019igikorwa cyanjye ni ukubwira umurwayi kujya kwivuza\u00bb. Ariko nk\u2019uko nyine ari ubuse, mbikora mu buryo kenshi busekeje ari na bwo nakoreshaga nganira n\u2019amaradiyo ndetse n\u2019ibindi binyamakuru bikorera kuri youtube.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu buzima busanwze ni gake cyane wambona nseka, ariko nageragezaga kuvuga ibintu bishekesheje ku buryo washobora kuba wanyita umusazi wa mugani wa &#8220;Bull Dogg&#8221;ngo &#8220;il faut se faire en imbecile pour attraper des idiots&#8221;: kwigira inzanga kugira ngo ubone uko ufata ibigoryi. Ubwo buse ni bwo buryo bushoboka mu gihugu nk\u2019u Rwanda aho bivugwa ko ubwisanzure mu itangazamakuru, ubwisanzure mu byo umuntu atekereza na demokarasi ari ibintu bibangamiwe, bigashimangirwa n\u2019inyandiko za &#8220;Human Right Watch&#8221; &#8220;Amnesty International&#8221;, &#8220;World Happiness Report&#8221; ndetse na &#8220;BAD News<sup>[4]<\/sup>&#8221;\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Igikorwa cya mbere cyaziyeho cya Karasira Family cyabaye icyo gutegura ikusanywa ry\u2019inkunga yo gufasha ishingwa ry\u2019umuyoboro wanjye wa Youtube. Nari nagaragaje ubushake bwo gutangiza umuyoboro wanjye kugira ngo nsubize icyifuzo cy\u2019abashakaga kumbona buri gihe no kuganira ku nsanganyamatsiko zitandukanye.\u00a0 Nashakaga kandi ubwigenge no <\/em><em>kwishyira ukizana byisumbuyeho kuko indi mirongo ya Youtube yakoreshaga nabi ibyo twabaga twaganiriye.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kugira umurongo wa youtube nigengaho, byasabaga ibikoresho byo gutangiza birimo camera, microphone n\u2019ibindi kandi byari bihenze. Ariko ibyo byose nari nkeneye nabibonye mu mfanshanyo abantu banyuranye bo muri diaspora banyoherereje cyane cyane ngashimira Uwacu Louise wampaye camera.Uyu mushinga nawushyize mu bikorwa bigaragara ntangiza umuyoboro witwa \u00ab Ukuri Mbona \u00bb aho nyuza ibitekerezo binyuranye: ubusesenguzi ku makuru aba agezweho, inyurabwenge zinyuranye, gukorera ubuvugizi bw\u2019abatagira kivurira, nk\u2019imfubyi, abapfakazi, abantu babana n\u2019ubumuga cyangwa ubundi burwayi budakira, abarimu bo mu mashuri abanza cyangwa na none abangavu baterwa inda batarabasha kwifatira ibyemezo.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku wa 17 Nzeli 2019, nagiranye ikiganiro n\u2019ijwi ry\u2019Amerika, icyo kiganiro cyashimishije benshi, bambaza ku ndirimbo nari maze iminsi nsohoye yitwa &#8220;Umunsi wo kubeshya&#8221;, ndababwira nti&#8221;Mu Rwanda hari umuco wo kubeshya, inama zo mu Rwanda zitangira zirangiye, bishaka kuvuga ko mu nama nta bintu byingenzi bavuga, ahubwo basingiza ibiriho, bamara gusohoka noneho akaba ari bwo bavuga akari ku mutima&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Banansobanuje amagambo ari mu ndirimbo yanjye yitwa &#8220;Ndeka Undorere&#8221;,\u00a0 aho nagize nti \u00ab Sinari nzi uwo nahitamo. Tekereza kutagira umuntu n\u2019umwe wagirira icyizere, kutagira umuntu n\u2019umwe muganira, bose baguhunga kuko ntawe muhuje agahinda\u00bb. Abazi iyi ndirimbo \u201cNdeka undorere\u201d bakamenya n\u2019amateka yanjye ubundi baba bazi ko nashakaga kuvuga ko n\u2019ubwo ndi Umututsi warokotse Jenoside, kuko naburiye umuryango wanjye wose wo kwa data muri jenoside yakorewe Abatutsi babaga mu Rwanda, sinemerwa n\u2019amashyirahamwe y\u2019abayirokotse, kuko abantu bari bazi ko umuryango wanje wishwe na FPR, mu gihe Abahutu barokokeye i Tingitingi no mu gihe cyiswe icy\u2019abacengezi batanyikozaga, bamfata nk\u2019intasi \u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umunsi wakurikiye ikiganiro nagiranye n\u2019Ijwi ry\u2019Amerika, nahise mpamagarwa kuri telephone n\u2019umunyabanga w\u2019umuyobozi wanjye ariwe Jacky, ambwira ko umuyobozi wanjye Principal wa CST, Dr Ignace Gatare hari icyo ashaka kumbwira. Nageze mu biro bye, Dr Gatare ampa kalibu arangije ambwira muri aya magambo agira ati \u00abguhera muri Nyakanga, tuhangayikijijwe n\u2019ukuntu ugenda umenyekana, unavugana n\u2019itangazamakuru twe tutanashobora kuvugana na ryo, ejo nakumvise ku ijwi ry\u2019Amrika uvuga ngo abanyarwanda barabeshya, nta soni biguteye nk\u2019umwarimu wagiriwe icyizere na Leta?\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Wagakwiriye kujya uvuga imvugo isingiza; ari jye, ari dean Richard, twese dufite ibibazo ariko si ngombwa ngo tugende tubivuge mu itangazamakuru. \u00bb. Nkomeza kumureba mu maso numiwe kuko twari no mu birihuko, arongera arambwira ati \u00abNkubwize ukuri ubu nanjye mfite igitutu giturutse hejuru ko ugomba kugabanya umuvuduko mu itangazamakuru n\u2019imbunga nkoranyambaga kuko ahantu hose barakuvuga wabaye nka Meddy, ejo bundi nari muri Afurika y\u2019epfo bakumbwira, hari n\u2019abaperezida urusha gusurwa kuri youtube \u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bitewe n\u2019umujinya yabivuganye kandi nari nsanzwe nzi ko ari umuntu mwiza nta kindi nongeyeho uretse kuvuga ngo \u00abndabyumvise nyakubahwa\u00bb (NDIYO BWANA) imvugo iteka ikoreshwa usubiza igitutu cy\u2019ugukuriye. Hari ijambo rimwe nagumanye ku mutima, rikomeza kundya kuko sinabwiye uwo muyobozi wanjye kubera kumutinya, ariko abandi bose bumvise icyo kibazo narabibabwiye. Iyo bishoboka, nari kumubwire nti\u00abkuki mwumva ko nta wamenyekana atabiherewe umugisha na \u201csystem\u201d?\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ko wampaga ingero za ba Meddy, kuki utangazwa n\u2019uko nkurikirwa n\u2019abantu benshi kurusha abaperezida n\u2019abandi bakomeye? Ubu icyo rubanda ishaka ni uyibwiza ukuri, rutitaye ku cyo yaba ari cyo kuko ivanjiri y\u2019ikinyoma bamaze kuyirambirwa\u00bb. Mwibuke neza ko n\u2019igihe RIB yazaga kumfata bakoreshe umuyobozi wanjye, ibi ni ibigaragaza ko \u201csystem\u201d ifatira umuntu aho akorera cyangwa ngo aronkera kugira ngo bamutere ubwoba ko akomeje gukora ibyo badashaka, bamwirukana. Bukeye bw\u2019aho nahamagajwe n\u2019ushinzwe abakozi muri CST ari we Nirere Odette, ampa ibaruwa yari yanditswe na Principal nyuma y\u2019uko tuganira kuko yari yanditseho tariki 19 Nzeri 2019, ikaba yari ibaruwa yo kwisobanura &#8220;Request for Explanation&#8221;.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuruhande rumwe narabyumvaga ko iyo uzamutse ukanakundwa n\u2019abo hanze, \u201csystem\u201d itabifitemo uruhare, bitayishimisha, ku rundi ruhande nkagwa mu kantu kuko nta gahunda n\u2019imwe y\u2019akazi nishe kuko twari turi mu biruhuko, gusa ntimutangare burya ibyo mu Rwanda byose ni &#8220;Ubudasa<sup>[4]<\/sup>&#8220;!<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri bimwe mu biganiro byanjye, nasuye Nyiraminani Verene, utuye muri Gasabo, ahitwa mu Bweramvura, umugore ugendera mu kagare uba mu bwigunge. Amateka ye yakoze ku mitima y\u2019ababa hanze y\u2019igihugu bamwoherereza amafaranga.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu ntangiriro z\u2019Ugushyingo 2019, nafashije Nyiraminani, utabasha gukora ingendo kubasha kubona amafaranga ye. Muri urwo rwego rwo kumusura, nafashe ijambo, nisobanura ngira nti : \u00abNyuma y\u2019ibiganiro nakoze aho navugaga ibibazo nagize mu buzima bwanjye, abantu benshi baranyegereye bambwira ko bambereye umuryango, nagize ba marume na ba data wacu, nagize ba masenge na ba mama wacu, byari byiza mpita nibwira nti \u201ckuki ntakoresha ubu bwuzu bamfitiye ngo nanjye mfashe abasumbirijwe ? Ni muri urwo rwego twasuye Nyiraminani. Twamukoreye ubuvugizi kandi twamushyiriye inkunga ifatika.\u00a0 <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu kuri, byose byagenze neza\u00bb Nyiraminani, wabaye umugenerwabikorwa w\u2019igikorwa cyiza cy\u2019uwo munsi, yatanze ubuhamya agira ati \u00abNishimiye umuryango wa Karasira wansuye kandi nabashije kubasobanurira ibibazo byanjye. Nta kintu na kimwe nari mfite habe n\u2019ibikoresho byo mu gikoni, ariko bamboneye abantu bo kumfasha. Ubuzima bwari bugoye ariko kuva ubu ndabona ko buri mu nzira zo guhinduka (\u2026) Ubuzima bwari bushaririye cyane, nari njyenyine, nabagaho mu bwigunge ariko mbonye baje, niyumvisemo kugira umuryango unyitaho, byaranshimishije<sup>[4]<\/sup>\u00bb. Nkanjye mu myaka myinshi, igihe nari nkeneye ubuvugizi, nta muntu nabonye wo kumuvugira, mu minsi navugiraga ababaye, niyumvangamo umuvugizi w\u2019abatagira ubavugira bo mu Rwanda, kugeza aho nakoreshaga icyizere nari mfitiwe ngakusanya amafaranga yo gufasha ba ntaho nikora. Ni muri urwo rwego nka Nyiraminani, bitewe n\u2019ikiganiro twari twagiranye, yabonye umuterankunga wiyemeje kumwishyurira aho kuba umwaka wose, akava aho yari atuye wenyine, akajya gutura hafi ya paruwase ngo abone uko azajya ajya gusenga bitamuvunnye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho ku kazi bakomeje kunkoma mu nkokora mu bikorwa nakoreraga rubanda, kandi naranabikoraga mu minsi itari iy\u2019akazi, ni bwo tariki ya 21 z\u2019Ukwakira ntatumijwe n\u2019akanama gashinzwe imyitwarire. Hagati aho ibaruwa y\u2019umuyobozi wanjye mu kazi insaba ibisobanuro narayishubije, ngo ntiyanyurwa n\u2019ibisobanuro nari muhaye bituma anshyiriraho akanama gashinzwe imyitwarire.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ako kanama kari kagizwe n\u2019abantu batanu: umunyamategeko wari wavuye ku cyicaro cya Kaminuza y\u2019u Rwanda, ushinzwe abakozi Nirere Odette n\u2019undi bakora witwa Jeannette, uhagarariye abarimu Prof Ntawukurumugara na Gahunga Callixte wari uhagarariye abakozi akaba ari na we uyobora Task Force ya FPR muri CST. Batangiye banyibwira, bambwira ko umuyobozi wanjye yiketse ko namuvuze kuri facebook, mbasobanurira ko mfite abayobozi benshi uretse n\u2019abankoresha, naho ntuye haba abayobozi, kandi mu Rwanda usanga abenshi<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>bashimishwa no kwitwa abayobozi n\u2019iyo bataba bo. Banyeretse video yanjye yo kuri youtube abanyamakuru bari bamfatiye kukazi banyumvisha ko ari icyaha gikomeye, nyamara abo banyamakuru barangezeho banyuze ku bashinzwe umutekano bayoborwaga na Mugisha, bakabemerera.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Nabasobanuriye ko ntari nzi ko bibujijwe nuko banyemeza icyaha gutyo. Hagati aho ariko hari inkuru nabajijwe n\u2019abanyamakuru yavugaga umunyeshuri witwa Sandrine, wari wiciwe mu KIST mu ntangiriro za Nzeli, nashubije ngira nti \u201curwo rupfu rwari rukwiriye kubazwa ubuyobozi bwa Kaminuza, kuko Kaminuza yose irinzwe ikaba inaturanye n\u2019ahandi harinzwe nk\u2019aho perezida atuye, ambasade y\u2019abarusiya na Hotel ya Mariot<sup>[4]<\/sup>\u201d. Iyo nkuru na yo iri mu byababaje ubuyobozi bwa Kaminuza.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tugarutse kuri ka kanama k\u2019imyitwarire, bambajije ku bijyanye n\u2019umuyoboro wanjye wa youtube, mbasobanurira ko ingengo ya 38 mu itegeko nshinga yemerera abantu gutanga ibitekerezo byabo. Ako kanama gashinzwe imyitwarire karansezereye ngo ntahe, ntibanampa n\u2019aho gusinya ibyo twari twemenyeranyijwe. Mu Ukuboza 2019, ni bwo umuyobozi ushinzwe abakozi yampamagaye amenyesha ko hari ibaruwa yanjye yavuye mu buyobozi bwo hejuru, ariko\u00a0 icyo gihe nari ndimo gukorera i Musanze aho nigishaga muri NPC.\u00a0 Icyumweru cyakurikiyeho nagiye gukorera i Huye, aho nagarukiye buri gihe najyaga gufata iyo baruwa nkasanga hafunze.Nohererejwe kuri email iyo baruwa yanyihanangirizaga tariki ya 14 Mata 2020 mu gihe cya &#8221; guma mu rugo&#8221; ya Coronas Virus aho akazi kakorewaga mu ngo.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hagati aho ariko UKURI MBONA sinacitse intege kuko nakomeje kuvugira abatagira kivugira n\u2019abandi bose bashakaga gutanga ubuhamya cyangwa ubutumwa.Tariki 29 Ugushyingo 2019,nagiye gusura abana babiri b\u2019imfubyi,Uwambereyimfura na Manirakiza,batagira kivugira. Uwambereyimfura yari arwaje Manirakiza impyiko, yaranemeye ku muha impyiko ye, ariko ubufasha twabasabiye bwari ubw\u2019ubushobozi bwo kujya kwivuza mu Buhinde<sup>[4]<\/sup>.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tariki ya 8 Ukoboza 2019, nagiye gusura Mama Olivier umupfakazi utuye i Muhanga, akaba afite umwana witwa Blaise, wagize impanuka afite imyaka ibiri, agasunikwa n\u2019umwana bakinaga hejuru y\u2019idirishya akitura hasi , akangirika mu mutwe, kuva ubwo akaba yaramugaye ku buryo nta cyo yikorera nko kwitamika, kwiyoza, kwijyana mu bwiherero n\u2019ibindi.Uwo muryango ukaba warasabaga ubufasha bw\u2019imiti dore ko kugera ku mavuriro yabigenewe<sup>[4]<\/sup>byabahendaga.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tariki ya13 Werurwe 2020, twagiye gusura umugore wa Barafinda Sekikubo Fred<sup>[4]<\/sup>. Twabibutsa ko Barafinda ari umwe mu banyepolitike wagerageje, muri 2017, kwiyamamariza kuzayobora u Rwanda ariko Komisiyo y\u2019Amatora ikanga kwemeza kandidature ye, ivuga ko atujuje ibisabwa.Cyakora\u00a0 tujya gusura umugore wa Barafinda ntabwo byari mu rwego rwa Politike dore ko nta n\u2019iyo jye nkora, ahubwo twagiye mu buryo bwo kumutabariza, ngo abe<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>yafashwa cyane cyane ko umugabo we Barafinda , yari yarajyanywe na RIB mu bitaro by\u2019abarwayi bo mu mutwe iNdera, ibyo umugore we yita akarengane k\u2019ibihekane, kandi bakaba bari bafitanye abana icumi. Umubyeyi umwe kwishoboza kurera abana 10 ni ikintu kitoroshye na mba hano mu Rwanda. Icyo gihe twanamushyikirije imfanshanyo twari twahawe n\u2019uwitwa Rosine wo muri Diaspora. Nyuma y\u2019aho kandi n\u2019izindi mfashanyo zo muri diaspora zageze ku muryango wa Barafinda.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Tariki ya 19 Werurwe 2020, twasubiye I Muhanga, tugenda tugambiriye gusura Bizimungu wari waragize impanuka ya moto bikamuviramo ubumuga, tukaba twaragiyeyo dutumwe n\u2019itsinda ryo mu Bubiligi ryitwa &#8220;Girimpuhwe&#8221;, ryatwizeye, kuko uwo bari batumye witwa Jean Nepo bari bamuhaye 489 Euro, we yitangira gusa 100 Usa Dollars<sup>[4]<\/sup>. Nyuma y\u2019uruzinduko rwacu kwa bizimungu, yabonye imfashanyo zinyuranye zaturutse muri Diaspora.\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tariki ya 21 Werurwe 2020 bwo twasuye umunyapolitike utavuga rumwe na Leta, Madame Ingabire Umuhoza Victoire<sup>[4]<\/sup>. Ingabire yadutumiye mu buryo bwo kwigisha abaturage kwirinda icyorezo cya Covid 19 ari yo izwi nka Corona Virus. Icya mbere namubujije byari ukuvuga ibya politike kuko bitari kungwa amahoro. Ku bijyanjye na Corona, yagerageje kuvuga mu rurimi rw\u2019ikinyarwanda no gukoresha ibikoresho buri munyarwanda yabona; isabune isanzwe ya kifuranguwa cyangwa surufo n\u2019amazi, ibyo yabikoze kuko umukuru w\u2019igihugu we yari yakoresheje icyongereza n\u2019ibikoresho bitabonwa n\u2019ubonetse uwo ari we wese n\u2019isabune y\u2019amazi na robine yo mu nzu.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>N\u2019ubwo bwose nari nzi ko Ingabire Victoire yafunzwe azira politike, akaza kugeraho agahabwa imbabazi, niyemeje kujya kuganira na we dore ko UKURI MBONA kutagendera kuri &#8220;cishwa aha&#8221; na &#8220;munyangire&#8221;, no guha abantu akato. Ingabire rero yasobanuye ko yarahangayikishijwe n\u2019uko rubanda rwa giseseka rwagombaga kubaho mu gihe cya Corona, avuga ko impamvu yahisemo UKURI MBONA, ari uko kwigisha kuremera cyangwa gufashanya. Ingabire yatangaje ko yari ababajwe nuko\u00a0 rubanda rukora akazi ka nyakabyizi rutagezwagaho ubufasha mu gihe akazi kabo kari kahagaritsweko hari uburyo bari gufashwa. Nyuma yo kuganira imbere ya camera, naganiriye bisanzwe na Victoire, nsanga ari undi Victoire utandukanye n\u2019uwo bandika muri bimwe mu binyamakuru byo mu Rwanda nka &#8220;Rushyashya&#8221; n\u2019&#8221;Igihe&#8221;. Nasanze Victoire akorera mu nzira ya politike y\u2019amahoro, ashyigikiye ubwunamuzi, ashyigikiye ukwishyira ukuzina bya buri munyarwanda. Nta kurobanura agira, ndetse ashyigikiye inzira ya demokarasi, aho rubanda ari yo yatanga ubutegetsi, apana ibisanzwe biri mu bihugu bimwe by\u2019Afurika bigendera ku gitugu aho usanga ari igisirikare kiyobora.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tariki 15 Kamena 2020,twongeye gusura Nyiraminani ufite ubumuga,uwitwa Ntibanyendera Sam yamugejejeho igare ry\u2019abafite ubumuga, nuko Nyiraminani biramushimisha anatura Imana isengesho rikomeye<sup>[4]<\/sup>.<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_Toc173856\"><\/a><em>UYISENGA AIME, UMUSARABA NASIGIWE KANDI NTAFITE UWO NAWUTURA<\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Mu muryango wacu twavutse turi abana 4,ariko magingo dusigaye turi 2 jye na murumuna wanjye Uyisenga Aim\u00e9 kandi ikinyuranyo cy\u2019imyaka ni imyaka 13.Nk\u2019abacikacumu twarerewe mu miryango, ariko jye kuko nari nkuze sinatinze mu miryango,ahubwo nahise ninjira muri Kaminuza. Murumuna wanjye rero yabaye imfubyi kuva ku myaka 4, kuko yavutse mu 1990, umuryango wacu utsembwatsembwa mu mpeshyi za Nzeri.Nkuko nabivuze mu bika byabanje, murumuna wanjye yarerewe mu miryango inyuranye aho atigeze yerekwa impuhwe za kibyeyi.Amaze kuba ingimbi yaratuye mu murenge wa Gitega mu muryango wa Kayitesi Janviere aho yimeza ko yafashwe nabi,yakoreshwaga imirimo iruhije ndetse akanakubitwa cyane. Ingaruka z\u2019ubwo buzima nuko yatangiye kwishora mu biyobyabwenge akiri muto. Yatangiye imico yo kuba nyakamwe no kuba nyamwigendaho,akagira inshuti gusa basangira ibyo biyobyabwenge.Nta kintu kinini nigeze mumarira mu bwana bwe uretse kwishyura amafaranga bamurereshaga, sinigeze muha indero runaka n\u2019ingero namwerekaga ntizari nziza ,zirimo kunywa inzoga n\u2019amatabi. Muri macye nta burambe mu kurera nigeze ngira kandi ntawundi murumuna wanjjye yagize hafi uretse jyewe.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yagaragaje bwa mbere uburwayi bwo mu mpera za 2010 aho yatangiye kumva amajwi adasanzwe amubwira ibintu binyuranye. Icyo gihe siwe wenyine wahuye n\u2019ihungabana kuko n\u2019abandi byabavugwagaho, ahubwo umwihariko ku bandi cyane cyane abacikacumu b\u2019abatutsi, bari bibumbiye muri AERG, bafashwa na FARG. Icyo gihe bagirwaga inama yo gukora igisa nk\u2019imiryango hagati yabo,nonese ibibazo bagize bigakemukira muri iyo miryango. Yaba murumuna wanjye yaba jyewe,nta numwe wagize amahirwe yo kujya muri iyo miryango kuko byari bizwiko ababyeyi bacu bishwe n\u2019inkotanyi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Muri 2010, nari maze kugira imyaka yo gushaka,kwubaka n\u2019ibindi byanteza imbere, ariko guhora ndeberera murumuna wanjye wari warafashwe na \u201cSchizophrenie et troubles delirantes persistantes\u201d,byanshubije inyuma cyane mu iterambere.Kwa muganga aho najyaga hose bambwiragako uruhare rw\u2019umuryango rukenewe mu gukira k\u2019uwo mwana. Inshuti n\u2019umuryango bose batuvuyeho, doreko nari nanatangiye guhimba indirimbo zerekana ku mugaragaro ko niciwe n\u2019inkotanyi. Kuva ubwo byananiye gukomeza kumurera doreko na Kaminuza nari naramwishyuriye yayiretse asigaje amasomo abiri no kwandika igitabo cya nyuma.Mu byukuri kurwaza umuntu urwaye mu mutwe biraruhije cyane kuko umurwayi aba atemerako arwaye, ahubwo agahindura abanzi abashaka kumuvuza, agafata abakunzi abamubeshya ko ari muzima.Ni muri urwo rwego yamfashe nk\u2019umwanzi, uburwayi bwe bwabufata agapfusha ubusa imitungo baturaze, ashaka gushimisha ibirara basangira ibiyobyabwenge.<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>MBAZA NKUBWIRE UKURI KUDASHYA KANDI KUDAHAKISHWA<\/em><\/h2>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyanye n\u2019ababyeyi banjye<\/em><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Aho hantu nakunze kuhasobanura, cyane cyane ko nabonaga itangazamakuru ryamfasha kugera ku butabera. Ubutabera butari ubw\u2019inkiko ahubwo ubutabera bwa rubanda; aho ubu noneho rubanda rwose ruzi aho nkomoka n\u2019icyatumye\u00a0 inkuru mpimbano, zimvuga ibyo na zo zitazi zibaho. N\u2019ubwo atari byo wenda 100%, byibura jye ku mutima numva narakoze ibyari bikenewe byose ngo ukuri kujye ahagaragara.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nabwiye ikinyamakuru Ukwezi muri Kanama 2019 nti \u00abBantwerereye ababyeyi kuko nari ntangiye kwigisha muri Kaminuza (\u2026), bagamije kuntesha agaciro, sinshaka ko bankunda ndashaka ko bampa amahoro\u00bb. Bamwe bavugaga ko naba ndi umuhungu wa Karamira Froduald, uwahoze ari Umututsi aza kuba Umuhutu bikurikije uko byagendaga mu Rwanda. Uyu yaje guhanishwa igihano cy\u2019urupfu mu mwaka w\u20191997 gishyirwa mu bikorwa mu 1998. Abandi bavugaga ko naba ndi mwene Bucyana Martin, perezida w\u2019ishyaka rya politiki CDR, wishwe muri Gashyantare 1994 ahotowe n\u2019igihiriri cy\u2019abaturage bamushinja kuba mu ishyaka ry\u2019abari baraye bishe Gatabazi F\u00e9licien, umwe mu bayobozi batavugaga rumwe na Leta yariho icyo gihe.<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyanye no gushaka umufasha no kubaka urugo n\u2019uko mbona ubuzima<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0&#8220;Life is so terrible, it would have been better not to have been born. Who is so lucky? Not one in a hundred thousand! Jewish saying<sup>[4]<\/sup>&#8220;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ikibazo cyo gushaka umufasha ni ikibazo nabajijwe ahari na buri kinyamakuru cyose twashoboye guhura, ariko ibisobanuro natangaga, benshi ntibashoboye kubyiyumvisha bagereranyije n\u2019ubuzima babona mbayeho, nyamara bikaba bitandukanye cyane n\u2019uko jye nibona.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Jyewe numva ko impamvu nyamukuru yo gushaka umufasha, ari ukugira umuryango, ari uguha agaciro ubuzima. Nkaba na nashimira ababyeyi bambyaye gusa nkavuga ko ubuzima ubu mbamo iyo bamenya ko ari bwo nari bubemo, byari kurutwa n\u2019uko batari kumbyara. Ibi mbivugira ko kuri jye ubuzima ari nk\u2019igihano, cyane cyane hano mu Rwanda aho icyegeranyo mpuzamahanga cyo kwishima gihora gishyira u Rwanda mu myanya ya nyuma mu bihugu bifite abaturage bishimye.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kano kanya nandika iki gitabo, icyo cyegeranyo cyerekana ko muri 2020 u Rwanda rwari \u201curwa kane mu bihugu bifite abaturage bababaye ku isi<sup>[4]<\/sup>\u201d rukaba ari urwa 150 mu kugira abaturage bishimye, rugagurikirwa na Zimbabwe (151), nyuma hakaza Sudani y\u2019Amajyepfo (152), hagaheruka Afganistan ku mwanya wa nyuma(153).\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu bihugu nk\u2019ibyo mu myumvire yanjye kubibyariramo abana, uba ubaraze umurage mubi w\u2019agahinda no kutagira amahwemo na rimwe. Jye nemera ko ngiye mu bindi bihugu bitameze nk\u2019uRwanda nagerageza kubyara. Ariko ibyo mbona buri munsi, birimo\u00a0 kwisenyera, kwiyahura, kwirukanwa ku mirimo bya hato na hato, guhombywa mu bijyanye n\u2019ubucuruzi kubera kudaha icyacumi ba giti mu jisho\u2026ako karengane kose ntikanyemerera kugashyiramo undi muntu unkomokaho.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibyo kandi bishimangirwa n\u2019uko abifashije mu Rwanda, bohereza abana babo kwiga hanze, bivuriza hanze, bafatira ibiruhuko hanze, bahahira hanze ndetse bihwihwiswa ko n\u2019umutungo wabo, bamwe muri bo ariho bawubitsa. N\u2019ubwo imyaka ihita indi igataha, uburibwe bwanjye ntibuganuka, ahubwo bukura umusubizo. Kuva nagera muri kaminuza y\u2019i Butare, nakomeje gusobanurira buri wese ko \u00abNzashirwa ari uko niyahuye\u00bb. Gusa ibyo ninjya kubikora ntibizitwazwe, ngo nanjye bavuge,ko niyahurishije amashuka, nk\u2019ibyabaye kuri Mutagatifu Kizito Mihigo w\u2019iKibeho.Nongereyeho mu kindi kiganiro ko kuri jye \u00abubuzima kuri iyi si, cyane mu bihugu bifite abaturage bababaye cyane nk\u2019uRwanda, mbugereranya n\u2019igihano cy\u2019ibyo umuntu atakoze. Ibintu byinshi <\/em><em>utiteguye birakugwirira kandi kenshi bitewe na mwemuntu mwene wanyu\u00bb. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kubijyanye n\u2019iyo ngingo kandi, mu kiganiro nagiranye n\u2019ikinyamakuru cyitwa Igihe.com, muri Nyakanga 2019, nasobanuye ubuzima byanjye nk\u2019 \u00ab inzira y\u2019umusaraba\u00bb. Naragize nti\u00abSimfite data, simfite mama, ariko ndamutse mpuye na bo uyu munsi, nababaza icyo bambyariye. Nari mfite umuryango, none umuryango wanjye hafi ya wose nawuvukijwe mu w\u20191994, nsigaranye murumuna wanjye umwe, na we ufata ibiyobyabwenge akambera umuzigo (\u2026). Sinshaka kugira umwana kuko byaba ari ukumubyarira mu nyanja y\u2019ibibazo.\u00bb <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>N\u2019ubwo nzi\u2019ko nshobora kudasiga umwana kuri iyi si, byibura nzasiga umurage w\u2019ibitekerezo bishingiye ku kuri.Umunsi umwe nabwiye Igihe.com nti :<strong>\u00abSinshaka umwana, ibi biganiro ni ikirari nzasiga ku isi\u00bb <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu gihe ndengeje imyaka mirongo ine, mbazwa buri gihe impamvu nta mugore cyangwa abana mfite ; ibisubizo biba bisa n\u2019impamvu navuze haruguru, kuko mba ngira nti :\u00ab Impamvu ntashaka ni uko nta bumuntu, nta rukundo,nta mpuhwe,nta bunyangamugayo ,\u2026ubwo buzima ni bwo mbona aha mu Rwanda, muri Afurika. Baratubeshya iyo batubwira ko ibyiza biri imbere, ariko njye ndi mwarimu ndeba aho tugana, ndeba ukuntu imisoro yiyongera, ndeba uburyo abaturage biyongera ariko ibibatunga bikagabanuka (\u2026) Sinshaka umwana uzahora yibaza uko azamera mu hazaza he. \u00bb<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Niba ntahangayikishijwe no kugira abazankomokaho, ni uko mfite imyemerere ivuga ko umuntu atibukirwa ku bana be ahubwo ku bikorwa bye. Iteka nsubiriramo ubishatse wese nti \u00abumurage nzasiga mu Rwanda ni ibitekerezo byanjye. Mu myaka 50 cyangwa 75, bazamenya agaciro k\u2019ibyo mvuga uyu munsi (\u2026) Abanyarwanda ndabazi, bizafata igihe, ariko umunsi umwe ijambo rizatangwa bavuge akabari ku mutima.\u00bb.<\/em><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyanye n\u2019itangazamakuru ryo mu Rwanda<\/em><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 Igihe naganiraga n\u2019isimbi.TV bwa mbere, nababwiye ko itangazamakuru ry\u2019uRwanda ryari rya tangazamakuru rigamije kurangaza aho kuvuga ibibazo by\u2019ingutu igihugu gifite.\u00a0 Ndabyibuka neza ko natanze urugero ku kuzamuka gutangaje kw\u2019indirimbo \u00ab Igisupusupu \u00bb na Shaddy Boo, wagereranya na Kim Kardashian wo mu Rwanda, ugasanga itangazamakuru ni byo ritubwira kimwe n\u2019ndi myidagaduron n\u2019imikino. Ugasanga rwose ari byo &#8220;system&#8221; ikoresha ngo irangaze abantu kugira ngo badatekereza ku bibazo by\u2019ingutu twagahanganye na byo. Ubundi ubuzima bw\u2019abanyarwanda bushingiye ku ubuhinzi, ubworozi, ubukerarugendo, serivise uburezi, imyuga,\u2026 ariko ukumva radiyo na televiziyo zibivugaho ari mbarwa.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Kubera kubona isi turimo igenda yigira mu bugoryi no mu iyozabwonko, cyane cyane bitewe n\u2019ibyo mbona hafi yanjye, nageze aho ngira nti \u00ab Nagahisemo ko Imana itwika byose, nk\u2019uko yabigenje i Sodoma na Gomora, nanjye wenda nkabigenderamo, byose bikagenda hagatangirirwa kuri zeru.\u00bb<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Aho rwose sinatinya kuvuga ko iyozabwonko dukorerwa tugenda tugana aha \u201cSodoma na Gomora\u201d, hakaba ari ah\u2019Imana ngo ibikemure mu maguru mashya.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Iyo bigeze muri politike, ubumwe n\u2019ubwiyunge, genocide\u2026mbona itangazamakuri ryaba iryigenga cyangwa irya Leta, byose bigerageza kwibombarika, bikorera mu kwaha kwa Leta no mu kwaha kwa FPR. Ikinyamakuru &#8220;Umuseso&#8221; kitakoreraga mu kwaha<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>kwa Leta byageze aho cyafunzwe, abari bakigize hafi yabose barahunga.U Rwanda ni igihugu cya 155 mu kubahiriza itangazamakuru nk\u2019uko bitangazwa na RSF<sup>[4]<\/sup>. Guhera mu 1996, abanyamakuru icyenda barishwe cyangwa baburiwe irengero naho 35 bagombye guhunga igihugu.Uburenganzira bwo kuvuga ibitagenda mu Rwanda cyangwa kuvuga amakosa ya Leta bikunze kwitirirwa kurwanya ubutegetsi, kugumura rubanda no kubiba amacakubiri, kugira ingengabitekerezo ya genocide\u2026kandi ibyo byaha byose bifite ibihano bikomeye, ari byo bituma abanyamakuru bahungira mu myidagaduro n\u2019imikino. Kano kanya nandika iki gitabo, abanyamakuru bageregezaga kwerekanaga ibibazo bya rubanda ubu barafunze abo ni Nsengimana Theoneste umuyobozi w\u2019Umubavu.tv<sup>[4]<\/sup> televisiyo ikorera kuri murandasi na Niyodusenga Dieudonn\u00e9 bakunze kwita Cyuma Hassan umuyobozi w\u2019Ishema.Tv na yo ikorera kuri murandasi. Cyuma Hassan yari amaze igihe yatangaje ko mu muhango wo gushyingira, yabonye ibikomere mu isura y\u2019umurambo wa Kizito Mihigo.<\/em><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyanye n\u2019ibihugu by\u2019amahanga byagize ubufatanye mu<\/em><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><em>marorerwa yabereye\u00a0 mu Rwanda<\/em><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu biganiro nagiranye n\u2019Ukwezi.com ndetse n\u2019Umubavu.com, n\u2019ubwo nari nzi neza uburemere bw\u2019iyi ngingo n\u2019ingaruka nabivanamo, navuze gake cyane ku mahano yabaye mu Rwanda, nasubiyemo kenshi nti \u00ab Iyo ni politiki, nta cyo nabivugaho\u00bb. Gusa ibyabaye byose ku rwego rwanjye ndanabyumva ku buryo ntawe nkeneye ko abinsobanurira cyangwa ngo anyigishe amateka n\u2019indangagaciro, ahubwo mbivugira ubwoba mba ntewe n\u2019uko \u00a0uvuze ukuri kutavugwa bamushinja icyaha cy\u2019ingengabitekerezo. Cyakora nsubiza abanyamakuru ahubwo nagarutse ku kuvuga ku ruhare rw\u2019ibihugu by\u2019amahanga mu mahano yanantwariye umuryango. Nasubije ngira nti \u00ab Ibihugu by\u2019amahanga byagize uruhare mu byatubayeho, Ubufaransa, Uganda na Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Ubufaransa kuko bwafashaga ubutegetsi bwariho icyo gihe, Leta Zunze Ubumwe za Amerika kuko zashoboraga kubihagarika byose, na Uganda kuko na yo yabigizemo uruhare mu buryo bugaragara. Ni politiki mpuzamahanga, bari bakurikiranye inyungu zabo. Sinabanga 100% ariko bakoresheje abavandimwe bacu batugirira nabi. Nanga ba Clinton, iyo Hillary atsinda amatora muri Amerika mu 2016, nari gushavura.\u00bb<\/em><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyanye n\u2019umupira w\u2019amaguru n\u2019ikipe y\u2019 APR by\u2019umwihariko<\/em><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Kuva mu bwana bwanjye nafanaga ikipe ya Rayon Sport, kuko aho tuvuka ni Mwendo hafi y\u2019iNyanza. Mbere ya 1991, amakipe abantu bayakundaga nk\u2019amashyaka ya politiki cyane cyane biturutse muri perefegitura umuntu yakomokagamo. Ingero ni nyinshi aho usanga abakomokaga muri perefegitura ya Kigali barafanaga \u201cKiyovu Sport\u201d, Gitarama bagafana \u201cFlash FC\u201d,\u00a0 Butare bagafana Mukura \u201cVictory Sport\u201d, Nyanza bagafana \u201cRayon Sport\u201d, Cyangugu bagafana \u201cEspoir FC\u201d, Gisenyi bagafana \u201cEtincelles FC\u201d,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ruhengeri bagafana \u201cMukungwa FC\u201d, Byumba bagafana \u201cZebre \u00a0FC\u201d, Kibungo bagafana \u201cEtoile de l\u2019Est\u201d cyangwa \u201cBirenga FC\u201d, Kibuye hakaba \u201cDirandar\u201d. Habaga ikipe 2 z\u2019abasirikare \u201cPanthere Noire\u201d ya Camp Kigali na \u201cEclaire.FC\u201d ya Camp Kanombe n\u2019izindi ntibuka nka za Egena.Gusa nabyirutse nanga amakipe ya gisirikare, kuko kenshi iyo yatsindwaga yagiraga urugomo. Byageze kuri APR rero ho bihumira ku mirari kuko yaje mu Rwanda mfite imyaka 18.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ni yo kipe yambere numvise nanze n\u2019umutima wanjye wose ku buryo ubumfana ikipe yose itsinze APR n\u2019iyo yaba ivuye i kuzimu kwa Rusiferi. Ibyo nabivuze mu kiganiro cyambere nagiranye n\u2019Isimbi.TV. Indi kipe nakundaga ariko ubu nsigaye nanga ni ikipe ya &#8220;ARSENAL&#8221; kuko ishorwamo amafaranga menshi kandi yifashije. Mu myumvire yanjye numva ayo mafaranga yajya mu bindi bikorwa biteza imbere rubanda cyangwa umupira wo mu Rwanda. Ikipe ya Rayon sport rero uretse kuyikundira ko ari iy\u2019iwacu, ahubwo nyuma ya 1994 nahise nyifata nk\u2019umukeba w\u2019inzigo APR, nyifata nk\u2019ikipe ya rubanda rwa giseseka. Iyo Rayon Sport yatsinze, cyane cyane yatsinze APR, ngira ibyishimo birenze, bimeze nk\u2019umuntu urangije gukora imibonano mpuzabitsina. Iyo Rayon Sport itsinze APR bimpa ibyishimo binyomora ibibazo byose mba mbona ku isi kandi iyo ndi gufana Rayon, mba ngaragarizamo ibibazo nterwa na &#8220;system\u201d biba bindi ku mutima, nakagombye kugaragaza mu myigaragambyo iramutse yemewe.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nyuma y\u2019icyumweru, mu kindi kiganiro cya kabiri nagiranye na Isimbi.TV, nasabwe kugira icyo mvuga ku byo nari navuze kuri APR. Mu gihe hari hitezwe ko ndibwisubireho kugira ngo nshimishe abagikurikiye, nasubije mu buryo nihariye ngira nti \u00ab Tugomba kwemera ko tudashobora kubona ibintu kimwe, mfite abaturage bikundira kurya ibikomoka ku bimera, barwara mu ngingo iyo bariye inyama, mu gihe njye nikundira akanyama. Ibyo ntibigomba kuduteranya na busa. APR nanjye turi babiri, sinshobora kuba indyarya ngo mvuge ko mfana APR kandi atari byo.\u00bb <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Narongeye mbwira abafana ba APR imbona nkubone nti: \u00ab Nimunezerwe mu gihe bavuze APR, mubyishimire ariko mumenye ko njye iyo bavuze APR, ndwara mu ngingo, ndahindurwa, ndafuruta, nkarwara ikirungurira\u00bb. Nifashishije urwo rugero, mboneraho gutanga isomo ryo kwimakaza umuco w\u2019ubworoherane mu muryango mugari,\u00a0 rizwi mu guhinduramo abanzi abantu bafite imyumvire ya politiki itandukan<\/em><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_Toc173863\"><\/a><em>Ku bijyanye n\u2019uburyo nsubiza itangazamakuru, mvuga nihuta cyane<\/em><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu buzima bwanjye ubusanzwe mvuga nitonze cyane, yewe haba n\u2019ubwo mvuga ndandaga.Nk\u2019umuhanzi, ngitangira, nabonye ibiganiro byinsi muri za 2010-2012, ariko uko byagendaga bitambuka, ni ko ababishinzwe bagendaga babona ko ukuri kwanjye kwahindura urubyiruko. Byageze aho &#8220;\u201csystem\u201d, ibuza amaradiyo yose, yaba aya Leta, yaba ayigenga, gukina indirimbo zanjye no kumpa ibiganiro. Hagati aho uko iminsi yagendaga ni ko nabonaga byinshi byo kuvuga, aho hari hamaze iminsi hakoreshwa ijambo bita &#8220;itekinika&#8221; n\u2019ibindi binyoma ku buryo numvaga ndibwaribwa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Aho imiyoboro ya youtube iziye mu mpeshyi za 2019, nabonye ijambo kuko inkuru zanjye zabahaga akayabo k\u2019amafaranga. Uretse ko ku kazi bambujije, ubusanzwe, ntibyigeze bibaho kandi ntibyakanabayeho ngihumeka ko nakwanga gutanga ikiganiro. Ku munsi umwe nashoboraga kuha ibitangazamakuru bitandukanye ibiganiro bingana n\u2019amasaha y\u2019umunsi. Nemeranya na Papa Yohani Paulo II, wigeze kuvuga ubwo yari yasuye u Rwanda, ati\u00a0 \u00ab u Rwanda ni igihugu cy\u2019imisozi igihumbi n\u2019ibibazo igihumbi \u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Ibyo bibazo birahari mu nzego zinyuranye nko mu buvuzi, mu burezi, mu iterambere, mu itangazamakuru, mu bumwe n\u2019ubwiyunge, \u00a0\u00a0\u00a0 mu \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 butabera, \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ubushomeri, \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ikoreshwa ry\u2019ibiyobyabwenge, \u00a0 abantu baburirwa irengero\u2026ibyo \u00a0 byose &#8220;system&#8221; ntikunda ko bivugwa<sup>[4]<\/sup>. Ibyo bintu birababaza kubona tubura umwanya uhagije wo kubivugaho, uvugisha ukuri, dore ko itangazamukuru ryo mu Rwande akenshi ryivugira imyidagaduro na sport. Ni muri urwo rwego nigeze kuvuga nti\u00ab Kumpereza mikoro ni nko gufungura robine, mvuga vuba vuba kuko mfite byinshi ku mutima, mfite byinshi nabitse imyaka myinshi, mfite byinshi nabonaga, nashakaga gutangaza. Abantu bashobora rimwe na rimwe gutungurwa cyangwa kubabazwa n\u2019uko navuze, ariko ni kimwe n\u2019umuntu ushaka kuruka. Iyo ufite isesemi biragoye kwitangira, iyo urutse wumva uruhutse, nyamara ukuri iruhande ashobora kubibona nabi. Numva nduhutse iyo mvuze ikindi ku mutima\u00bb. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibijyanye n\u2019ababi mu muryango w\u2019ibiremwamuntu <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu kiganiro nagiranye n\u2019ikinyamakuru<strong>\u00ab Ukwezi.com\u00bb naragize nti \u00ab<\/strong> Ababi cyane ni ba Ntibindeba<strong>\u00bb <\/strong>Nabisobanye icyo gihe ngira nti : \u00ab Mu muco w\u2019Abayapani, bagira ihame rya \u00ab yin \u00bb na \u00ab yang \u00bb, risobanura ko ibintu byose ari magirirane. Hariho abagabo n\u2019abakobwa, abera n\u2019abirabura, urumuri n\u2019umwijima, ariko mu muryango nyarwanda, ku birebana n\u2019icyiza n\u2019ikibi, nta buringanire bugihari, ikibi cyaganje icyiza.\u00bb<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Imbere y\u2019amahano abaturage b\u2019abanyarwanda banyuzemo, nsa nk\u2019uwibanda ku bantu benshi bicecekeye, abenshi bigize ba Ntibindeba, ugereranyije n\u2019abakora amakosa akomeye nk\u2019ihohoterwa, ruswa, ubwicanyi bwa hato na hato, naragize nti: \u00ab Hari abantu babi bakora ikibi, ariko ababi cyane, ni abantu binumira iyo babonye abakora ikibi, ntibababwire ko bakosa. Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi babaga mu Rwanda, hari abantu benshi batishe, ariko barebereye, kandi abenshi barabihaniwe\u00bb <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Hari n\u2019aho nageze muri icyo kiganiro ninubira no guceceka kw\u2019abanyarwanda imbere y\u2019icyago kibugarije ngira nti: \u00ab Ndabavugira mukavuga ko nataye umutwe, birambabaza cyane kubavugira nkababona mukubye akabero, nagombaga wenda guceceka, ahari nari gukomeza kubareka bakabakanda, ahari iyo bakomeza kubakanda, byari kuzarangira mumenye icyo navugaga.\u00bb <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ikijyanye na &#8220;Made in Rwanda&#8221;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Niba hari ikintu nzibukirwaho cyane n\u2019iyo napfa ni igisubizo nahaye ikinyamakuru Ukwezi.TV. Ako gace k\u2019ikiganiro karimo icyo gisubizo kanyuze ku mbuga nkoranyambaga nyinshi z\u2019abumva ururimi rw\u2019ikinyarwanda, icyo gihe navuze ngira nti: \u00ab Niba uvuga Made In Rwanda, bishyire mu bikorwa, ambara imyenda yakorewe mu Rwanda, umwana wawe yige mu Rwanda, wowe muyobozi ubivuga, ababyeyi bawe nibivuze mu bitaro byo mu Rwanda. Niba umuryango wawe wivuriza hamwe n\u2019abaturage b\u2019u Rwanda uzamenya ibibazo bafite, ariko niba ushyira hejuru &#8220;Made in Rwanda&#8221;, ukarata kaminuza zacu mu gihe abana bawe biga muri Ecosse, Canada cyangwa muri Leta Zunze Ubumwe z\u2019Amerika, nshuti yanjye, nta kuri uvuga.\u00bb<\/em><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><em>BIMWE MU BIBAZO NABURIYE IBISUBIZO<\/em><\/h2>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Ikijyanye n\u2019ingengabitekerezo n\u2019abakora ibindi bikorwa bibi bisa na yo<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>\u00a0<\/strong>Kuva mu 1994 nyuma y\u2019aho FPR yafatiye ubutegetsi, nagiye numva inyigisho mu banyapolitiki munzira zinyuranye nko mu ngando, mu matorero, mu gihe cyo kwibuka, ku maradiyo n\u2019amateleviziyo; ko amoko &#8220;abatwa, abahutu n\u2019abatutsi&#8221;atabagaho nk\u2019amoko ahubwo yari amatsinda y\u2019abantu yari ashingiye ku mibereho n\u2019ubukungu. Nyuma ngo abazungu bakaza bagasanga twunze ubumwe bakaducamo ibice. Nyuma ngo abatutsi barameneshejwe, bagirirwa akarengane ndetse bamwe banahunga igihugu, kugeza aho ndabyemera.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kuva 1959 kugeza mu 1994 habaye urwango ku batutsi, ndabyemera. Muri 1994 habaho genocide yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda, ndabyemera. Nyuma twagiye kumva twumva haje ijambo ingengabitekerezo ya Genocide, aho cyane cyane nko mu kwibuka usanga hatotezwa abatutsi, bakaba ari bo barandurirwa ibihingwa b\u2019ibindi. Imana yaremye umuntu mu ishusho rya Yo kandi ni ihame ko muri buri bwoko, buri tsinda ry\u2019abantu, habamo ababi n\u2019abeza, abahemuka n\u2019abahemukirwa.<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Kuki iteka na nyuma ya 1994 ari abatutsi bibasirwa gusa ? Kuki nta n\u2019abitwagwa abahutu bajya bibasirwa ?<\/em><\/li>\n<li><em>Ese mu bahoze bitwa abatutsi nta n\u2019umwe muri bo ujya agira ingengabitekerezo ?<\/em><\/li>\n<li><em>Ese kuki benshi mu batavuga rumwe n\u2019ubuyobozi buriho ari bo bitirirwa ingengabitekerezo bonyine?<\/em><\/li>\n<li><em>Ese mu buyobozi buriho bo bagendera ku yihe ngengabitekerezo ?<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Ikijyanye n\u2019ukuri, intsinzi n\u2019amateka<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva mu bwana byanjye, nagiye numva amakimbirane hagati y\u2019ubwoko ubu n\u2019ubu, uturere utu n\u2019utu, gusa igitangaza ni uko uwabaga atsinze urugamba yabaga akoze igikorwa cyo kubohora \u201cLIBERATION\u201d wenda abohora n\u2019abataramutumye. Ko bizwi neza ko buri bwoko, buri tsinda habamo ababi n\u2019abeza, kuki iteka ibibi bigerekwa ku batsinzwe? No mu Rwanda hari ingero, igihe Habyarimana Juvenal yavanagaho Kayibanda , yavuze ko avanye abantu mu rwobo, FPR ivanaho Habyarimana yaje ishingiye kuri\u00a0 \u201ceight points program\u201d, imaze gutsinda iti turababohoye, nka bya bindi bya Habyara ngo twakuwe mu rwobo!<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>None se ukuri ni uk\u2019uwatsinze ku ruhembe ry\u2019umuheto?<\/em><\/li>\n<li><em>Ese nta beza bashobora kuva mubatsinzwe ku rugamba?<\/em><\/li>\n<li><em>Ese amateka n\u2019ubutabera twakwemera ibyande? Yego tugomba kwemera iby\u2019uwatsinze, gusa ikibabaje ni uko bihora ari gatebe gatoki , bivuga ko nta mateka cyangwa ubutabera buhamye tugira, kuko byose byemezwa n\u2019ingoma iba iganje.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Ikijyanye na hutu na tutsi <\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nkiri umwana nabyirutse nzi ko u Rwanda rufite amako atatu: Gatutsi, Gatwa na Gahutu, nk\u2019uko byari no mu ndirimo yubahiririzaga igihugu yitwaga &#8220;Rwanda Rwacu&#8221;, bakaba ndetse ngo bari bataniye ku isura. Aho FPR ifatiye ubutegetsi imvugo yarahindutse, batubwira ko yari amatsinda ashingiye ku butunzi cyangwa ubukungu, ukaba warashoboraga kuva muri bumwe ukajya mu bundi, nyamara hari n\u2019amafoto yacaracaye bapima abantu amazuru.<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Ese gutunga inka nyinshi hari aho byaba bihuriye n\u2019imiterere y\u2019umubiri cyane cyane izuru?<\/em><\/li>\n<li><em>Bibaye ari byo se, ko hari abiyitaga abahutu mu gihe cyahise, batunze inka nyinshi nko muri za Gishwati, amazuru yabo ko atigeze ahinduka cyangwa amazuru y\u2019abana babyaye ko atahindutse<\/em><\/li>\n<li><em>Ese ko muri genocide hari inzirakarengane nyinshi zayiguyemo zitaragiraga n\u2019indangamuntu ngo barebereho ubwoko bwazo, mwamenyera uwo baba barishe babanje kubaririza inka ba sekuru ba bo bari batunze cyangwa, barebaga isura?<\/em><\/li>\n<li><em>Ese ko jye aho numvise henshi barebaga isura, nk\u2019abacikacumu b\u2019inzirakaringane bazize isura yabo nyamara atari abatutsi cyangwa ari imvange zo hagati y\u2019abahutu n\u2019abatutsi, bazaba abande, bazavugirwa na nde?<\/em><\/li>\n<li><em>Hari abatutsi bacitse ku icumu rya genocide, hakaba n\u2019amashyirahamwe abavugira nka IBUKA na AERG. Ubundi ko AERG yakabaye igizwe n\u2019abana bacitse kuicumu, ariko ubu wareba ugasanga abana bakiri mu ishuri baravutse nyuma ya 1994; AERG izasigara ishingiye ku bahe banyamuryango, dore<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>ko abana ba nyuma ya 1994 bose bavutse ari abaziranenge bahuje ubunyarwanda?\u00a0<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Ese abitwaga \u201cabatwa\u201d, ubu bita \u201cabasigajwe inyuma n\u2019amateka\u201d, ubu bavugirwa na nde?<\/em><\/li>\n<li><em>Ko bivugwa ko leta zabanjirije FPR zakandamije abatutsi mu bijyanye n\u2019amashuri,kandi kubona akazi bikaba byarasabaga amashuri; inzibutso tubona mu bigo bya leta n\u2019ibyigenga, kuri za kaminuza by\u2019abatutsi bazize genoside byaturutse he ,niba batarahabwa akazi?<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>N\u2019ubwo ibi bibazo bya &#8220;hutu&#8221; na &#8220;tutsi&#8221; n\u2019ibindi bishamikiyeho nabiburiye ibisubizo, byaba ubwoko bitaba ubwoko, inyunganizi yanjye yaba gukoresha ihame ry\u2019uburenganzira bumwe kuri bose no kuri byose n\u2019ubutabera bungana \u201cEqual rights and Justice\u201d.<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Ikijyanye n\u2019ibikomere n\u2019inkovu <\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu muryango nyarwanda aho agahinda gakabije gafatwa nko guhumanywa, ibirozi, indwara y\u2019abanyantege nke cyangwa \u00ab y\u2019abazungu \u00bb, jyewe nanze kugira ipfunwe ryo kugaragaza agahinda gakabije, ngira nti: \u00abTekereza kuba mu gihugu ntaho ufite ho kujya, utashobora gukura ikiriyo cy\u2019abawe bitabye Imana bazize &#8220;system&#8221;, mu gihe cyo kwibuka ntushobore kubona aho kwibukira. Kubura abawe, so, nyoko, kuba utakigira umuryango w\u2019iwacu wo kwa data, iwabo wa mama nta n\u2019uwo kubara inkuru, utashobora no kujya ku kiriyo cyabo mu gihe ubana n\u2019abagize uruhare mu byago byakugwiririye. Hanyuma ukambwira ko ngomba gutekereza neza nyuma y\u2019ibyo? Sinterwa ipfunwe no kugira agahinda gakabije\u00bb. Yego ndabyumva ko &#8220;umusonga w\u2019undi utakubuza gusinzira&#8221; kandi &#8220;agahawa kari ku wundi gahandurika&#8221;, ariko na none tujye twumva n\u2019ibibazo by\u2019abandi.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umunsi umwe, ubwo narimo kuganira n\u2019umujyanama w\u2019ubuzima bwo mu mutwe, yagereranyi ibibazo tugenda tunyuramo nk\u2019ibikomere, ariko uko igihe kigenda gihita ibyo bikomere bigenda bihinduka inkovu. Inkovu ntishobora gusa nk\u2019uruhu rw\u2019umwimerere ndetse n\u2019iyo uhora uyitaho, ushobora gushiduka uyitonyoye ikongera ikavamo igisebe. Aho twaremeranyije ko urwo ari urugero rwiza rwo gukurikiza wirinda kuba umucakara w\u2019amateka ukajyana n\u2019igihe cya kano kanya.<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Mbwira, ni gute wakwiyibagiza ibibazo &#8220;Gitera&#8221; agutera kandi &#8220;Gitera&#8221; uhora umubona kandi ukanumwumva muri gahunda zose z\u2019ubuzima bwawe?<\/em><\/li>\n<li><em>Reka nerure, mvuge nti ni gute nakwibagirwa abanyiciye n\u2019ingaruka bikingiraho\u00a0 kandi mpora mbabona muri gahunda z\u2019ubuzima bwanjye bwose?<\/em><\/li>\n<li><em>Ni gute n\u2019iyo waba uri umujyanama w\u2019ubuzima kabuhariwe, wagira inama umunya palestina kwiyibagiza ibyo abanya Isiraheli bamukoreye cyangwa bakoreye umuryango we, mu gihe na n\u2019ubu abona akiba muri senyenge, akibona benewabo za tinga-tinga zikibasenyera, benewabo bakiburirwa irengero cyangwa bakicwa n\u2019abagizi ba nabi batazwi.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Inyunganizi ntoya natanga ni uko ubukinduzi bwasimburwa n\u2019ubwunamuzi, ihumure na mpore bigataha mu batuye iyi si nta vangura iryo ari ryo ryose rikozwe, kuko iyo bitagenze gutyo usanga ari gatebe gatoki ubuziraherezo.<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Ikijyanye n\u2019ubutabera ku bana b\u2019i Nyange <\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tariki ya 1 Gashyantare ni umunsi twibuka intwari zinyuranye z\u2019igihugu cyacu. Muri izo ntwari twibukamo abana b\u2019i Nyange bishwe bazize kwanga kwitandukanya bakurikije ubwoko bwabo. Ibyo byabaye\u00a0 kuwa 18 Werurwe 1997, ubwo abacengezi bari bayobowe na major Ninja, bateraga ikigo cy\u2019amashuri yisumbuye, bategeka abanyeshuri kwitandukanya\u00a0 bakurikije ubwoko. Abanyeshuri bavuga ko bahuriye ku bunyarwanda, barindwi muri bo bahita bicwa. Icyo gihe uwari uyoboye igitero bivugwa ko ari Major Ninja wari ukuriwe na General Rwarakabije, nyamara bombi batashye muri 2003 bashyirwa mu buyozi bw\u2019ingabo z\u2019u Rwanda. Ese ni ryari iperereza rizakorwa ku bagize uruhare mu iyicwa ry\u2019abana b\u2019i Nyanjye? Ni ryari abagize uruhare mu bikorwa bya kinyamaswa byakorewe abo bana, bazashyikirizwa inkiko?<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Ikijyanye n\u2019abanzi n\u2019abakunzi b\u2019igihugu <\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Mu 1990 mu ntangiriro z\u2019Ukwakira, ni bwo twabwiwe ko u Rwanda rwatewe n\u2019inyangarwanda, bamwe banazita inyenzi. Ariko uko igihe cyagiye kigira imbere twagiye dusobanukurwa ko zari impunzi z\u2019abanyarwanda zashakaga gutaha mu gihugu cyazo. Icyo gihe hadutse ijambo &#8220;Umwanzi w\u2019igihugu&#8221;, kugeza magingo nandika iki gitabo iryo jambo rikomeje gukoreshwa mu buryo bunyuranye. Mu Ukwakira 1990, mu Rwanda hafunzwe ibihumbi by\u2019abantu biswe ibyitso by\u2019inkotanyi, byavugwaga icyo gihe ko ari abanzi b\u2019igihugu, ariko bageze aho barekurwa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ndibaza nti ni gute umuntu yaba yaraheze hanze dufate n\u2019urugero ku nkotanyi, niba inkotanyi izindi nzira zari zaburiwe umuti, zigataha zikoresheje intambara ni byo twakwita kwanga igihugu? Nyuma aho FPR yafatiye ubutegetsi, uwari umwanzi w\u2019igihugu yahindutse umucunguzi wacyo, uwari umukunzi w\u2019igihugu ahinduka umwanzi cyangwa haduyi cyangwa interahamwe.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ntawe uyobewe ko abanyarwanda ubusanzwe hatajemo ibya politike, \u00a0\u00a0\u00a0 dusabana, \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 tugashyingirana, tukabyarana\u2026tukagira umuryango mugari, ku buryo ushobora kugira bene wanyu mu Rwanda no hanze yarwo, mu bayoboke ba FPR no mu batavuga rumwe na yo, n\u2019ahandi hanyuranye none uzamenya uvugana na nde cyangwa ureka nde?<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Umwanzi w\u2019u Rwanda arangwa n\u2019iki? Bipimirwa hehe? Bipimwa na nde?<\/em><\/li>\n<li><em>Umukunzi w\u2019u Rwanda arangwa n\u2019iki? Bipimirwa hehe? Bipimwa na nde?<\/em><\/li>\n<li><em>Ni ryari mu banyarwanda hatazabonekamo abanzi b\u2019uRwanda?<\/em><\/li>\n<li><em>Hajyaga hakorwa urutonde rwa ba Bihemu bambuye za banke, rukajya ahagaragara. Niba abanzi b\u2019u Rwanda babaho, kuki hatashyirwaho urutonde rwa bo bikarinda abanyarwanda gukorana na bo kuko baba noneho babazi neza?<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"9\">\n<li><em>Amateka, ibisobanuro n\u2019amagambo agize zimwe mu ndirimbo zanjye<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Guhanga si uguhaga, ahubwo kenshi guhanga hari igihe biba biterwa n\u2019agahinda.Ubusanzwe mu bwana bwanjye nta nzozi nari mfite zo kuba umuhanzi cyangwa umuntu w\u2019icyamamare, ahubwo numvaga nari kuba umushakakashatsi wibera aho atazwi, gusa agahindi karandeze, kansaba kwisobonara mvuga ubuhamya bw\u2019ibimbaho n\u2019ibyambayeho. Kimwe mu bintu numvaga nanyuzamo ubwo buhamya n\u2019ubutumwa ngo nduhuke ku mutima byari ugukoresha indirimbo.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yego indirimbo, kuko nanatekereje kwandika ibitabo, ariko nsanga abanyarwanda badafite umuco wo gusoma, ariko kuba baruhuka cyangwa bakora utundi turimo, biyumvira indirimbo, ntibibavuna. Natangiye kuririmba mu njyana ya &#8220;Hip Hop&#8221; kuko ari na yo yarigezweho kubera itsinda rya &#8220;Tough Gang&#8221;. Icyo gihe ryavugaga ku bibazo by\u2019ingutu, abandi batinyaga kuvuga. &#8220;Hip Hop&#8221;, nayihisemo kandi kuko numvaga itarasabaga ubuhanga buhanitse bwo kuririmba, ahubwo ikingenzi ko bwari ubutumwa. Mu ndirimbo yanjye ya mbere \u00ab Mureke kunyitiranya \u00bb, yasohotse muri 2010, naririmbaga ngira nti \u00ab Mureke kunyitiranya, kuko data mukeka atari data\u00bb. Byari ukugira ngo nce ibihuha byavuzwe ku muryango wanjye kugira ngo bansebye ubwo yatangiraga gukora muri kaminuza.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Indirimbo ya kabiri nashyize ahagaragara nayise&#8221;Shikareti&#8221; aho ngira nti \u00ab Abantu ku isi turi nka shikareti. Iyo uburyohe bugushizemo amaherezo bagucira hasi, abantu ku iyi si turi nka shikareti, iyo isukari<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>igushizemo amaherezo baguca amazi\u00bb. Nayihimbye maze iminsi numvise ijambo &#8220;Ibigarasha&#8221;, muri iyo minsi abantu bitaga batavugaga rumwe na Leta, kandi mu myaka yabanjirije ukwitandukanya kwabo na yo, barafatwaga nk\u2019intwari cyangwa intangarugero.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nari nanitegereje muri rusange uko iyo bagukeneye ngo ukore ikintu runaka, ukuntu baba bagufata nk\u2019amata y\u2019abashyitsi, nyamara warwara, wagira impanuka, wabona ugusimbura, ntibazibuke uruhare rwiza wagize. Ibyo binagaragara ku bantu bakoze akazi kabo neza, bakageraho bakajya muzaburu, ubu bakaba bagenerwa ubusa busa n\u2019inticantikize bw\u2019amafranga yo kubatunga.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nyuma naditse izindi ndirimbo nyinshi zirenga 40 ariko izo abantu bamenye cyane ni &#8220;Carte rouge&#8221;,&#8221;Cishwaha&#8221;,&#8221;Ni ryari&#8221;, &#8220;Inda irimo Urwango&#8221;,&#8221;Ubutumwa bwo kwa Nyamuzinda&#8221;,&#8221;Nyamuryabana&#8221;,&#8221;Ave.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kayizari&#8221;,&#8221;Inkwetozanjye&#8221;,&#8221;Gitera&#8221;,&#8221;Diaspora&#8221;,&#8221;Bwarapfubye&#8221;,&#8221;Aba nyamwanda&#8221;,&#8221;Rukuruzi&#8221;,&#8221;Umunsi wo kubeshya&#8221;,&#8221;Umunsi<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 nzataha&#8221;, &#8220;RIP Kizito&#8221;\u2026 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Indi ndirimbo abantu benshi bashatse kumenyera ibisobanuro ni iyitwa \u00abAmahembe y\u2019i Karagwe\u00bb. Muri 2014, nasohoye indirimbo yitwa \u00ab Amahembe y\u2019i Karagwe \u00bb, aho nashakaga kwerekana\u00a0\u00a0\u00a0 ingaruka z\u2019agahinda gakabije. Muri iyo ndirimbo navuze bwa mbere ku bantsembeye umuryango nkagira nti: \u00abAmahembe y\u2019i Karagwe yica abarenze igihango, amahembe y\u2019i Karagwe yica abatunzwe akadomo, amahembe y\u2019i Karagwe ni yo yamariye umuryango, nta kundi nimwigendere\u00bb. Kuri buri wese uzi umuryango nyarwanda, igihango mba mvuga ni ya ndahiro barahira bashaka kujya muri &#8220;System&#8221;, bagira bati \u00ab \u2026ninzayirengaho nzacibwe ijosi\u2026\u00bb cyangwa \u00ab \u2026ninzayirengo nzahanwe nk\u2019umugome wese\u2026\u00bb.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mu gusobanura iyi ndirimbo nayituye umuryango wanjye wishwe, nandika ngira nti: \u00abIbigize iyi ndirimbo birasobanura uko ndi. Iyo munyita umusazi utakwihanganirwa, mumenye ko ari amahembe y\u2019i Karagwe yangize atya\u00bb. Mu ndirimbo yo muri 2015 nise \u00ab Ndeka Undorere \u00bb nkayisubiramo muri 2020, nagarutse ku kubura umuryango wanjye, nkagaragaza ku buryo bweruye ababigizemo uruhare. \u00ab Abari abacu bitabye inama, bitaba Imana\u00bb, nifashishije amagambo azwi neza n\u2019abagizweho ingaruka n\u2019ibyo &#8220;system&#8221; yakoze.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri make, mu duce tumwe na tumwe, nko mu nkambi z\u2019impunzi, muri za Congo (DRC), abasivile batumizwaga mu nama, abenshi ntibagaruke. Ibi byatumye hahimbwa umugani, mu bice binyuranye by\u2019abaturage, \u00abuwitabaga inama\u00bb, \u00ab yitabaga Imana \u00bb. Mu buryo bwo guca urujijo ku bazumva indimbo yanjye, nanditse neza mu cyongereza nyuma y\u2019amashusho y\u2019indirimbo ko ari amateka yanjye. Ngira nti \u00ab This song was written based on the artist\u2019s true story \u00bb, bivuze ngo \u00abIyi ndirimbo yanditswe hashingiwe ku mateka nyakuri y\u2019umuhanzi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Ndeka Undorere \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>(yashyizwe ahagaragara muri <strong>2020<\/strong>)<\/em><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Intangiriro<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Au secours Nyagasani <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tabara abawe Nyagasani <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Au secours Nyagasani, Tabara bose Nyagasani <strong>Inyikirizo: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndeka Undorere wa mubyeyi we\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndeka Undorere twarashobewe <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndeka Undorere wa mubyeyi we <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndeka Undorere twarashavuye <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndeka Undorere Ndeka Undorere, Ndeka Undorere Ndeka Undorere, Ayiwe <strong>Igitero cya 1: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ibaze kwicwa uhagaze<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ugapfira muri Nyagasani<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ukabura kivugira<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abo muhuje bavugirwa<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ukabura kivugira<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abo muhuje bavugirwa<\/em><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em>Inyikirizo<\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 2: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hari mu\u2019 ki ridasanzwe<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bene Kagisha twizihiwe<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byahindutse nk\u2019ibya Rugaju<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abari abacu bitaba inama<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bitabye inama, bitaba Imana Bitabye inama, bitaba Imana <strong>Inyikirizo<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 3: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nabaye igicibwa murugo<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Sinizeye abo hanze y\u2019inkiko<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Wa murimyi yanyimye imbuto<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muhumuza anyima ikivuguto<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Wa murimyi yanyimye imbuto<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muhumuza anyima ikivuguto<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Inyikirizo<\/strong><\/em><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em><u>Umusozo<\/u><\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndeka Undorere,\u00a0 <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndeka Undorere, <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndeka Undorere , Ayiwe (x3) <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Bwarapfubye\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>(yashyizwe ahagaragara muri <strong>2020<\/strong>)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Inyikirizo: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ubuzima bwacu bwarapfubye <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byapyisutse icyenda na kane <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Icyoko cyarimo ikizere <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cyaje kuraza amasinde <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Imvura ibyara inkangu <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Imvura ibyara inkangu Imvura ibyara inkangu Imvura ibyara inkangu\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>Igitero cya 1: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Burya muri mirongo icyenda<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twakekaga ko ari imikino<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tumaze kubona Nyacyonga\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tuti bya bintu si amashyengo<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Si amashyengo<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tuti bya bintu si amashyengo<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Si amashyengo<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Inyikirizo<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 2: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abantu benshi barashize<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bakee banyurwa na shuguri<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Imana yatahaga i Rwanda<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Menya na n\u2019ubu itaragaruka<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abantu benshi barashize<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bake banyurwa na shuguri Imana yatahaga i Rwanda<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Menya na n\u2019ubu itaragaruka<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Inyikirizo<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 3: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Twategereje ibya Magayane<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tuzinukwa Kigeli atanze<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Reka twipfire duhagaze<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Dutekereje gutabaruka<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Karasira Uzaramba<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ategereje gupfa gusa<\/em><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em><u>Umusozo<\/u><\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Imvura ibyara inkangu <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Imvura ibyara inkangu <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Karasira Uzaramba <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Imvura ibyara inkangu Imvura ibyara inkangu Imvura ibyara inkangu <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u2026 <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Cishwa aha \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>(yasohotse muri 2003, isubibwemo muri <strong>2020<\/strong>)<strong> Inyikirizo: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha cishwa aha cishwa aha <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Intoza urwango Mana yinkize <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha cishwa aha cishwa aha <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Imbuza kuba jyewe Mana yinkize <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Oya cishwa aha cishwa aha <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 1: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Byatangiye mu bwana nkoresha imoso<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Maitresse kuri EPA ngo nandikishe indyo<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Vieux Bar nawe ati komeza imoso<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mbura icyo ndeka ndetse n\u2019icyo mpitamo<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha mu mikorere<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha mu myemerere<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ntangira gusenga nk\u2019abandi bana bose<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Rukurikirizindi mu madini y\u2019ubu<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Njya mu bakirisitu na ho mpasanga cishwa aha<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Abagatolika abadive ndetse n\u2019abayehova<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bahayi n\u2019abaporo ndetse n\u2019iza Gitwaza<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Inyikirizo<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 2: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Karasira Aimable nabayeho umuboyi<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nkorera abategetsi bokamwe n\u2019itiku<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nahigima gatoya ngo dore ikigarasha<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Namwenyura gatoya ngo dore iyo ntore<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha yo gukawa indekesha ububoyi<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ngiye gushaka bimbera urujijo<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndambagije Clarisse ngo ni igikara<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Imiryango yacu ntitubana n\u2019ibikara<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bandangira Zubeda ngo kuko ari inzobe<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ubwo ndeka burundu kuzashaka na rimwe<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Inyikirizo<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 3: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bano ujye ubanga, bariya ubakunde<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Munyangire nk\u2019iyo\u00a0 ndayihakanye<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ntunzanemo urwango sinzi ibyo mwapfuye<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha y\u2019urwango yadusigiye amateka<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha y\u2019urwango isiga abantu mu kaga<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha ituma hicwa inzirakarengane<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Cishwa aha ituma hashinjwa inzirakarengane Cishwa aha imbuza kuvugisha ukuri<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Murantega iminsi ntimuzi iyo mushigaje<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mazimpaka na Mugisha, iyakaremye ni yo ikamena<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Inyikirizo<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>RIP Kizito \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>(yashyizwe ahagaragara <strong>2020<\/strong>)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Inyikirizo: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kizito Mihigo uri maritiri w\u2019ukuri <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kizito Mihigo uri intwari y\u2019ukuri <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kizito Mihigo uri intumwa y\u2019ukuri <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Requiescas in pace Kizito Mihigo Requiescas in pace Kizito Mihigo Requiescas in pace Kizito Mihigo <strong>Igitero cya 1: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Amatage y\u2019ubu ni amatindi<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuva inkuru mbi itugezeho<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ko intumwa y\u2019urukundo Kizito<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ruremabintu yamwisubije<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yari yarokotse genocide\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>None azize imico mitindi<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>None azize imico mitindi<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Inyikirizo<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 2: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umurage wawe tuzawukomeza<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Gukunda no gukorera Imana<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Gusaba imbabazi no kuzitanga<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ubumwe n\u2019ubwiyunge nyakuri<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kuririmbira imitima irushye<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tuzabikomeza tuzabikomeza<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Tuzabikomeza tuzabikomeza<\/em><\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\"><em>Inyikirizo<\/em><\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Igitero cya 3: <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kizito aho wibereye ijabiro<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Komeza usabire iki gihugu<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Messenger Kizito Mihigo<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Always you will stay in our hearts Always you will stay in our minds<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Always you will guide our prayers Always you will guide our prayers<\/em><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><em><u>Umusozo<\/u><\/em><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Karasira, please say something <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Holy Kizito Mihigo <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Requiescas in pace Requiescas in pace Requiescas in pace Requiescas in pace <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Requiescas in pace <\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_Toc173866\"><\/a><em>10.Umurage numva nasiga<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Umurage numva nazasigira abanyarwanda by\u2019umwihariko n\u2019ikiremwa muntu muri rusange ni ugukoresha UKURI. Ukuri guhora ari kumwe kandi ntikujya guhinduka, ndetse ukuri ni ko amateka y\u2019igihugu cyangwa ishyanga agenderaho.Ukuri mvuga ni kwa kundi wemeranwa n\u2019umutima wawe, rimwe nari rimwe kukaguma mu ntekerezo zawe, ntube ndetse watinyuka kukuvuga kubera ingaruka waterwa n\u2019ingoma z\u2019ibinyoma ziyimitse ku isi hose.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ukuri nyakuri gutandukanye cyane n\u2019&#8221;Ukuri uhakishwa I bwami&#8221;; ukuri ushaka ko ubutegetsi cyangwa ubushobozi bukuri hejuru kubaryohera mu matwi. Kenshi uko kuri guhakishwa i bwami, usanga ari ukuri kw\u2019igihe gito, hakwima undi umwami hakaza ukundi kuri, ugasanga uko ingoma zisimburana iteka ari nako ukuri gusimburana, guhindura isura, nyamara ukuri guhora ari kumwe. Gusa hari ibinyoma byahinduwe ukuri kuko ubutegetsi bunyuranye bwirirwa bubisubiramo, bikageraho bikemerwa nk\u2019ukuri ku baba bafite ubwoba cyangwa ubwenge buke bwo gushishoza. \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Igihugu cyacu cyaranzwe n\u2019amateka anyuranye<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>harimo n\u2019ay\u2019intambara, zirangira iteka uwatsinze ari we ufite ukuri. Habayeho ingoma ya cyami nyiginya yagerageje kwagura uRwanda kugeza ku rwo dufite magingo aya. Muri iyo ngoma nyiginya hagiye havugwamo ubwicanyi, ubugizi bwa nabi, guhora n\u2019ibindi bitandukanye n\u2019ubwo ubu batubwira ko ibibi byose twabizaniwe n\u2019abakoloni. Nabaha ingero zo guhora n\u2019ubukinduzi ku bw\u2019umwami Ndahiro II Cyamatare wagambaniwe na bene sewabo barimo Bamara,\u00a0 kugeza n\u2019ubwo yishwe agwa Rubi Rw\u2019iNyundo, akamburwa igihugu. Ku bw\u2019umwami Yuhi III<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Mazimpaka (wageze n\u2019aho yiyiciye umuhungu yakundaga), ku bwa Kigeli IV Rwabugiri. Rwabugiri we yanitangiye Nyina, umugabekazi Murorunkweri bamwica bakeka ko atwite. Byarakomeje bigera ku guhirika ubutegetsi ku Rucunshu, aho abega barimo Kanjongera na<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>basaza be Kabare na Ruhinankiko bahiritse Rutarindwa ku butegetsi, abari bashyigikiye Rutalindwa<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>bose baricwa na Rutalindwa agwa muri icyo gitero yitwikiye mu nzu.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Si nari ngamije kubibutsa amateka ahubwo ni ukubereka ko twahoranye ibibazo na mbere y\u2019umwaduko w\u2019abazungu. N\u2019ubwo nta n\u2019umwanya nabihariye ngo ninjire mu burenganzira bw\u2019ikiremwamuntu bwari hagati y\u2019uwahakaga n\u2019uwahakwaga, na byo wasanga bitari shyashya. Kuri jye ntabwo mbonamo ukuri amagambo avuga ko abazungu ari bo baduteranyije, kuko ntiwaza<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>ngo usange abana bose bafatwa kimwe mu rugo ngo ushobore kubateranya.\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ukuri rero mu mateka kurakenewe, ntagusiganya abatubanjirije ahubwo natwe tureba uruhare twagize mu mateka yacu: yaba ari mabi tukayakosora,yaba ari meza tukayubakiraho. MDR ivanaho ingoma ya cyami,yaje ivuga ko ari yo yari ifite ukuri kuko yari iciye ubuhake, ubukoloni, shiku n\u2019uburetwa.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Habyarimana ajyaho yavuze ko ukuri yari azanye kwari ukuvana u Rwanda mu rwobo, abari bafatanyije na Kayibanda bari bagiye kuturohamo, yimakaza ukuri\u00a0 gushingiye ku bumwe, amahoro n\u2019amajyambere. FPR igiyeho iti ukuri ni ukwacu, ahubwo ni nk\u2019aho u Rwanda rwatangiye kubaho muri 1994. Igitangaje ugasanga hari abantu babayeho mu kuri kwa MDR, MRND na FPR, ukunzwe kuvugwa ni Rucagu. Abo bantu ubabajije ukuri bifitemo bagusobanurira ukuhe ukuri?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ku bijyanye n\u2019ibyo bise amoko &#8220;Twa&#8221;,&#8221;Hutu&#8221;na&#8221;Tutsi&#8221;, ukuri kwakomeje kuba agatereranzamba, nyamara buri muntu mu mutima ariyizi kandi abifitiye n\u2019igisubizo cy\u2019ukuri kuko n\u2019abarundi duhuje byinshi bo bayemera kandi ntibibatere ipfunwe, ntibibe binanditse mu indangamuntu zabo. Mbere ya FPR ubwoko bwarakoreshejwe ngo hatsikamirwe abatutsi, nyuma ya FPR bwo bwavanywe mu magambo akoreshwa uretse iyo bageze kuri&#8221;Genocide yakorewe abatutsi&#8221;. None se niba koko nta bwoko bukibaho, urebye mu bayobozi bafata ibyemezo, abayobozi b\u2019inzego z\u2019umutekano, dore ko ubwoko bukunda kurebwa mu gihe cy\u2019isaranganya ry\u2019ubutegetsi,wasanga ari miseke igoroye?\u00a0<\/em><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ukuri ku bijyanye n\u2019ibyo bitiriye amoko nagira nti \u201cik\u2019ingenzi ni uburenganzira kuri bose n\u2019ubutabera kuri bose\u201d. Ukuri ni ko konyine kwatuma tugera ku bumwe n\u2019ubwiyunge nyabwo,\u00a0 kuko ukuri nyako gusaba gusasa inzobe ku byabaye byose, apana ukuri kw\u2019abatsinze bonyine, hanyuma hagahoraho ihumure n\u2019ubwunamuzi kuri bose. Ukuri nyako ni wo musemburo w\u2019urukundo, imbabazi, ibyishimo, umutekano n\u2019amahoro yo ku mutima.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ukuri nyakuri ni ko konyine kuzacyemura ibibazo byabaye agatereranzamba nk\u2019ubushomeri, ireme ry\u2019uburezi, ubuvuzi, iterambere, ikoreshwa ry\u2019ibiyobyabwenge n\u2019ibindi. Kuko iyo tubeshya ngo tugeze kure (gutekinika) kandi nyamara ntaho twari twagera, tuba dukina wa mukino w\u2019inyoni nini yitwa &#8220;Otruche&#8221;, ibona ibibazo igahisha umutwe mu musenyi aho guhangana n\u2019ibyo bibazo by\u2019ukuri.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nko ku bijyanye na gahunda nziza z\u2019uburezi n\u2019ubuvuzi, niba ibyo batubwira ari ukuri, byashyirwa mu bikorwa bihereye mu buyobozi bwo hejuru. Niba bavuze gahunda za &#8220;9 years&#8221;,&#8221;12 years&#8221;, niba bemeza ko amashuri abanza, ayisumbuye na za Kaminuza byo mu Rwanda byateye imbere, ibyo byose tukabonamo byibura 80% by\u2019abana b\u2019abayobozi bo hejuru nka ba minisitiri, nka ba senateri n\u2019intumwa za rubanda, na bo bakiga mu mashuri ya Leta.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ndangije nihanangiriza uwo ari we wese uzakoresha iki gitabo mu nyunguze za politike n\u2019ibindi bidahuye no kutuvanaho ipfunwe nk\u2019abacikacumu bo mu muryango wa Karasira, kuduha mpore, ihumure n\u2019ubundi burenganzi twavukijwe. Amahoro n\u2019Urukundo\u00a0 Uburenganzira bungana n\u2019ubutabera kuri bose<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_Toc173868\"><\/a><em>KARASIRA UZARAMBA AIMABLE<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Muri iki gitabo, Karasira Uzaramba Aimable, umucikacumu rya genocide yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda akaba n\u2019umucikacumu w\u2019ibikorwa byakozwe na FPR-Inkotanyi, arabasangiza ubuzima bwe bwo kuva icyo gihe kugeza magingo aya. Nk\u2019umuntu utari ikirwa cyangwa ngo abe yaravutse ari ikinege n\u2019ubwo ubu ari nyakamwe, arabasangiza amwe mu muteka y\u2019u Rwanda uko yayabonye mu mfuruka zitandukanye z\u2019ubuzima. Aranyura mu bwana bwe gato, ariko igice cyinini agiharire ubuzima bwe guhera mu mu mwaka wa 1994 kugeza muri 2020. Guhera mu mpeshyi ya 1994, Karasira aratubwira inzira y\u2019umusaraba yanyuzemo kugeza magingo aya.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Aho guhera icyo gihe mu muryango we wari ugizwe n\u2019ababyeyi be n\u2019abavandimwe be bane, ari we warokotse na murumuna we. Urupfu rw\u2019abagize umuryango we mugari rwamubereye ihurizo; kuko abagize umuryango wa se hafi ya bose bazize genocide yakorewe abatusi, ariko umuryango we nyawo ukaba wariciwe mu karere ka Bugesere ahitwa I Ririma ahayoborwaga na FPR Inkotanyi.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ibyo byatumye Karasira ajya mu giharihiro aho atashoboye gukura ikiriyo no kugira uruhande yibonamo kuko adasangiye ibibazo neza neza n\u2019abatutsi barokotse genocide, kandi ntaniyumve muri rubanda rusigaye. Yahawe akato mu nzego nyinshi guhera mu muryango we kugeza ku rwego rwo hejuru cyane cyane ku bazi amakuru ,bakirinda kugaragaza ko bari kumwe kuko uwo FPR Inkotanyi yagiriye nabi wese afatwa<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>nk\u2019umwanzi w\u2019igihugu. Bake batari ba Rukurikirizindi cyangwa ba Bwoba ni bo mbarwa bamugeraho.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Karasira yageze aho atekereza kwiyahura, yumva ko ubuzima bwe nta wundi babuhuje, ni ko kubwira abamwumva ati \u201cNDEKA UNDORERE\u201d. Iki gitabo cyafasha kwumva ububare bukomeye bw\u2019umubiri n\u2019imitekerereze \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 y\u2019abantu \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 bagize \u00a0 ibyago \u00a0 ariko batemerewe \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 kubivuga. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u2019ubwo Karasira \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ahamya \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ubwicanyi bw\u2019inkotanyi ku muryango we, ntibisobanura ko ahakana Genodide yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda. Ibyo rero ntibikwiriye kuba urwitwazo ko uvuze amahano yakozwe na FPR apfobya iyo genocide<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>K arasira Uzaramba Aimable yavukiye\u00a0 Rwaniro muri Huye mu mwaka wa 1977 mu muryango w\u2019Abashingwe n\u2019Abacyaba.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yize \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 amashuri \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 abanza kuri \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 E.P.A \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 muri \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nyarugenge.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ay\u2019isumbuye yayatangiriye mu Iseminari Ntoya ya Mutagatifu<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Visenti ya Ndera, ayarangiriza muri Lyce ya Kigali.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Aya kaminuza yayize mu bijyanye ikoranabunga rya za mudasobwa muri Kaminuza Nkuru y\u2019u Rwanda.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Niba koko ari ukuri ko ubuvuzi bwacu bwateye imbere, tukabona abayobozi bacu basanzwe babivuga, ari bo bafata iyambere bakaza kwivuriza, bakanavuriza abagize imiryango yabo mu bitaro bya Leta. Hari ukuri nyakuri, nta bushomere bwaba buri hejuru kuko buri wese yaba akora icyo yize, ikibazo baba barize mu buhe buryo?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Reka nsoze ngira nti \u201cNta kuri, Nta bisubizo birambye\u201d\u00a0 \u201cNamwe muzamenya ukuri, kandi ukuri ni ko kuzababatura-Yohani 8-32\u201d<\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_Toc173867\"><\/a><em>11.Umwanzuro rusange<\/em><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Iki gitabo kiragaragaza muri make ubuzima Karasira Aimable nanyuzemo kugeza uyu munsi. Nk\u2019uko Karasira atabayeho nk\u2019ikirwa cyangwa ikinege, hari amateka asangiye n\u2019abo mu rungano rwe musanga muri iki gitabo. Ni igitabo kivuga ubuzima bushaririye nanyuzemo ku buryo hari n\u2019ibika byinshi nanditse ntamo amarira kuko inkovu zongeye kuba ibikomere bibisi. Mu by\u2019ukuri sinigeze ngira igitekerezo cyo kwandika ikigitabo, ahubwo ni abantu banyuranye babisambye bakurikije ibyo navugaga ku mbuga nkoranyamaga. Bivuga ko nsa nk\u2019uwaje kwisobanura, ariko bikarangira hari n\u2019uko nibohoye mu bitekerezo by\u2019agahinda byari byarangize ingwate.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Birazwi ko ibitabo nk\u2019iki bivuga ku bwicanyi bwakozwe na FPR Inkotanyi, bishinjwa gupfobya n\u2019ingengabitekerezo ya Genocide yakorewe abatutsi ndetse rimwe na rimwe no guterwa inkunga n\u2019abatavuga rumwe n\u2019ubuyobozi bw\u2019u Rwanda.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Aho mpagaze ni uko genocide yakorewe abatutsi babaga mu Rwanda yabaye kandi ikantwarira igice kinini cy\u2019umuryango wanjye wo kwa data na mama. Gusa ibikaba bidaha ubutagatifu bamwe mu nkotanyi zishe umuryango wanjye. Icyo ntakwemeza ni uko cyaba ari igikorwa rusange FPR-Inkotanyi yari yarateguye cyangwa byaba byarabaye nk\u2019impanuka.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0Nta nkunga nari nkeneye kugira ngo nandike igitabo, amashagagaga yo kucyandika yahereye ku buzima bubi bwa gipfubyi, jye na murumuna<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>wanjye tutagombaga kubamo iyo twakirwa mu miryango y\u2019abacikacumu nyabo. Ikindi cyanteye imbaraga byari ugusobanurira abamfataga nk\u2019umuntu udusanzwe, ko ari uko nanjye nabaye mu buzima budasanzwe. Ikinshimishije kuruta byose ariko ni uko nshoboye gutura umutwaro w\u2019intimba nari maze imyaka n\u2019imyaniko nariherereranye, ubu ahasigaye nanakwipfira cyangwa ngafungwa nk\u2019uko bijya biba ku bandi, icyangombwa ni uko nzagenda nsigiye inkuru mpamo.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Yakoze muri Kaminuza y\u2019u Rwanda ahanga za porogramu za mudobwa, mu ishami ry\u2019ikoranabunga mu Isanduku yo kuzigama y\u2019abakozi. Yigishije muri Kaminuza zinyuranye zo mu Rwanda; nka Kaminuza yigenga ya Kigali na Kaminuza ya Gatolika yo mu Rwanda. Ubu yandika iki gitabo, ni Umwarimu muri Kaminuza y\u2019u Rwanda.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #ff00ff;\"><em>egretnewseditor@gmail.com\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Igitabo KARASIRA UZARAMBA AIMABLE yanditse twa cyise ngo: Ushobora kwica umunyakuri, ariko ntushobora kwica ukuli kumurimo. Kuko ukuli nta bwo gupfa, ahubwo hapfa abarwanya ukuli. Ubuzima bwa Uzaramba Karasira Aimable bwaranzwe no guhangana ni kinyoma cy&#8217;ingoma y&#8217;abega yitwa RPF, kugeza arangije igihano cye cy&#8217;imyaka (5) maze Theos Badage biganye muri kaminuza y&#8217; u Rwanda UNR,<\/p>\n","protected":false},"author":47471,"featured_media":25394,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[198,2],"tags":[],"class_list":["post-25393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slider","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/47471"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25393"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25425,"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25393\/revisions\/25425"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25394"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/egretnews.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}